{"id":9673,"date":"2022-10-31T20:22:57","date_gmt":"2022-10-31T17:22:57","guid":{"rendered":"http:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/?page_id=9673"},"modified":"2022-10-31T20:29:47","modified_gmt":"2022-10-31T17:29:47","slug":"baba-ocagi-ana-kucagi-aile","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/baba-ocagi-ana-kucagi-aile\/","title":{"rendered":"BABA OCA\u011eI, ANA KUCA\u011eI A\u0130LE"},"content":{"rendered":"<p><strong><em><a href=\"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-9674 alignleft\" src=\"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE-150x150.jpeg\" alt=\"BABA OCA\u011eI, ANA KUCA\u011eI A\u0130LE\" width=\"407\" height=\"407\" srcset=\"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE-150x150.jpeg 150w, https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE-300x300.jpeg 300w, https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE-100x100.jpeg 100w, https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/BABA-OCAGI-ANA-KUCAGI-AILE-50x50.jpeg 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 407px) 100vw, 407px\" \/><\/a>BABA OCA\u011eI, ANA KUCA\u011eI A\u0130LE<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Evlilik ama\u00e7 m\u0131, ara\u00e7 m\u0131? Ama\u00e7lar nedir, ara\u00e7lar nedir? <\/em><\/strong><em>Sorunsuz evlilik olmayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, sorunlara \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak gerekiyor; ama nas\u0131l?<\/em> <em>Erken evlenmek zararl\u0131 oldu\u011fu kadar, ge\u00e7 evlenmek de zararl\u0131d\u0131r ve bunun nedenleri nelerdir?<\/em> <em>Evlilikte kar\u0131-kocan\u0131n huylar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olursa \u00a0ve buna \u00e7are var m\u0131d\u0131r? G\u00fczel ge\u00e7im i\u00e7in \u00f6nce kendini, sonra kar\u015f\u0131 cinsini tan\u0131man\u0131n \u00f6nemi hakk\u0131nda ne biliyoruz?L\u00fcks evlilik yapma yerine, eksik ihtiya\u00e7larla evlilik yap\u0131lmas \u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/em><strong><em>Aileler ve akrabalar aras\u0131nda dengeyi sa\u011flaman\u0131n yollar\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><em>Kar\u0131-kocan\u0131n birbirleri \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurma istekleri engellenebilir mi?Anne ve babaya ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak yeti\u015fenlerin evlilikleri nas\u0131l olur? \u00c7al\u0131\u015fan kad\u0131nla evlilik hayat\u0131 nas\u0131l gider?Bo\u015fanmalar\u0131n esas nedeni olan aldatmalar\u0131n nedenleri ve \u00e7areleri nelerdir?<\/em><\/p>\n<p>Evlilik; iki yabanc\u0131n\u0131n farkl\u0131 deg\u0306erler, k\u0131smen ya da tamamen farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle ve iki ayr\u0131 aile \u00f6yk\u00fcs\u00fcyle bir araya geldikleri ve kendilerini yeniden tan\u0131mlad\u0131klar\u0131, yeni ve \u00f6zel bir yap\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. Ailenin toplumsal yap\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturdug\u0306u g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldug\u0306unda, evlenme s\u00fcreci de \u00f6nem te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p>Evlilik, bir kad\u0131n ve bir erkeg\u0306in kar\u0131-koca rollerini edinerek ya\u015famlar\u0131n\u0131 birlikte ge\u00e7irmek ve soylar\u0131n\u0131 yasalar\u0131n korudug\u0306u bir kurum i\u00e7erisinde belirli stat\u00fcye sahip \u00e7ocuklar d\u00fcnyaya getirerek s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere olu\u015fturduklar\u0131 bir ili\u015fkiler sistemidir.<\/p>\n<p>Evlilik karma\u015f\u0131k bir ili\u015fki sistemidir. Bireylerin birbirlerine davranma bi\u00e7imleri, evlilik i\u00e7i rol ve sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00f6g\u0306renmeleri gerektirmektedir. Evlilig\u0306in temel i\u015flevleri aras\u0131nda cinsel ya\u015fam\u0131n sag\u0306l\u0131kl\u0131 olarak d\u00fczenlenmesi, cinsiyet rolleri ve i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn belirlenmesi, ekonomik \u00fcretim ve t\u00fcketim etkinliklerinin d\u00fczenlenmesi gibi temel g\u00f6revler yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, evlilikte e\u015fler sosyal gereksinim anlam\u0131nda g\u00fcven i\u00e7inde olma, korunma, dayan\u0131\u015fma halinde olma, geleceg\u0306e g\u00fcvenle bakabilme ve toplumda bir yer edinme gibi isteklerini doyurma imk\u00e2n\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Psiko-biyo-sosyal bir\u00e7ok gereksinimi kar\u015f\u0131lad\u0131g\u0306\u0131 g\u00f6r\u00fclen evlilik ili\u015fkisinin \u00e7iftlerin duygusal birtak\u0131m gereksinimlerini de kar\u015f\u0131l\u0131yor olmas\u0131 evlilig\u0306in g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir boyutunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Kad\u0131n ve erkek sevme, sevilme, beg\u0306enilme gibi dog\u0306al gereksinimlerini de evlilik ili\u015fkisi i\u00e7inde kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Evlilik, mutlu olma sanat\u0131 de\u011fil, mutlu etme sanat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Mutlu eden mutlu olur.<\/p>\n<p>Mutlu edeni Allah mutlu eder, di\u011feri de kar\u015f\u0131y\u0131 mutlu etmeye gayret eder.<\/p>\n<p>\u0130man ve nik\u00e2h, ahirette de devam eden en \u00f6nemli iki huzur sebebidir.<\/p>\n<p>\u0130man\u0131; ilim, amel, zikir ve fikir\/tefekk\u00fcr korur.<\/p>\n<p>Nik\u00e2h\u0131; g\u00fczel ahlak korur, haklara kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 riayet etmek korur, helal r\u0131z\u0131k korur, dilini g\u00f6z\u00fcn\u00fc, kula\u011f\u0131n\u0131, yanl\u0131\u015flardan korumak korur.<\/p>\n<p>\u201cKad\u0131n\u0131n meziyetleri: Samimiyet, sadelik, sevgi, sadakattir.\u201d<\/p>\n<p>Artanl\u0131 Mehmed Said Do\u011fan<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Uygulamak isteyenlere baz\u0131 vecizeler:<\/p>\n<p>&#8220;Ak\u0131l tam olunca s\u00f6z azal\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Hz. Ali (r.a.)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cKendine h\u00e2kim olan ba\u015fkalar\u0131na da h\u00e2kim olur.\u201d<\/p>\n<p>Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E\u015flerden hakl\u0131 olan susmal\u0131, haks\u0131z olan \u00f6z\u00fcr dilemelidir.<\/p>\n<p>Kendini kazanan kar\u015f\u0131y\u0131 da kazan\u0131r. Kendini kaybeden kar\u015f\u0131y\u0131 da kaybeder.<\/p>\n<p>Kendimizi kazanmak, nefsimize h\u00e2kim olmaklad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201c\u00c7ak\u0131l ta\u015flar\u0131n\u0131 kemale erdiren \u00e7eki\u00e7 darbeleri de\u011fil, suyun ok\u015fay\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Rabindranath Tagore<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201c\u00d6\u011f\u00fct dinlemeyen azar i\u015fitme isteklisidir.\u201d<\/p>\n<p>Sadi-i \u015eir\u00e2z\u00ee<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cSesini de\u011fil s\u00f6z\u00fcn\u00fc y\u00fckselt, \u00e7i\u00e7ekleri b\u00fcy\u00fcten g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc de\u011fil, ya\u011fmurlard\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Mevlana<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cNefsinin \u00f6\u011fretmeni, vicdan\u0131n \u00f6\u011frencisi ol\u201d<\/p>\n<p>Eflatun<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman, nefsini akl\u0131na, akl\u0131n\u0131 da iman\u0131na tabi k\u0131lar.<\/p>\n<p>Nefis terbiye olmazsa, akl\u0131 esir al\u0131r.<\/p>\n<p>Nefis, ancak sab\u0131rla yola gelir. Sab\u0131r da ancak Allah\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cSabret! Senin sabr\u0131n ancak Allah\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131 iledir.\u201d<\/p>\n<p>(Nahl s\u00fbresi 16\/127.)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sab\u0131r, nefsi ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 \u015feyi yapmaya hapsetmektir.<\/p>\n<p>\u201cSab\u0131r, kadere k\u0131zmaktan kalbi tutmak, dili \u015fekvadan tutmak, beden organlar\u0131n\u0131 da Allah\u2019a isyandan tutmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u0130bn Kayy\u00fbm el-Cevz\u00ee<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ailede mutluluk, sevgi ile ba\u015flar sayg\u0131yla devam eder.<\/p>\n<p>Evlili\u011fi korumak, mutlulu\u011fu korumak, ebed\u00ee huzuru korumakt\u0131r.<\/p>\n<p>Evlili\u011fimizi zaman zaman bak\u0131ma almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>Kendimiz i\u00e7in sevdi\u011fimizi e\u015fimiz i\u00e7in de sevmeliyiz:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cSizden biriniz kendisi i\u00e7in sevdi\u011fi \u015feyi karde\u015fi i\u00e7in de sevmedik\u00e7e iman etmi\u015f olmaz.\u201d<\/p>\n<p>(Buh\u00e2r\u00ee, \u00cem\u00e2n, 7; M\u00fcslim, \u00cem\u00e2n, 71-72.)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>M\u00fc\u2019minin en kamili, ahlak\u0131 en g\u00fczel olan\u0131 \u00f6zellikle her g\u00fcn iyilikleri olan e\u015flerine hay\u0131rl\u0131 olan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu konuda Hz. Peygamber Efendimiz (sas) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u2019minlerin iman bak\u0131m\u0131ndan en k\u00e2mili, ahl\u00e2k\u00e7a onlar\u0131n en g\u00fczel olan\u0131d\u0131r. Sizin hay\u0131rl\u0131lar\u0131n\u0131z da kad\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 ahl\u00e2k\u00e7a hay\u0131rl\u0131 olan\u0131n\u0131zd\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Aile fertleri ayr\u0131 ayr\u0131 ruhlarda yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 tellerden \u00e7alarlar ama ayn\u0131 t\u00fcrk\u00fcy\u00fc ve ayn\u0131 \u015fark\u0131y\u0131 s\u00f6ylerseler zarar\u0131 de\u011fil faydas\u0131 olur.<\/p>\n<p>E\u015fler birbirine kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hatalar\u0131 ders alarak nimete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirler. K\u00fc\u00e7\u00fck hata \u00f6\u011fretmen bilinir ders al\u0131n\u0131rsa b\u00fcy\u00fck hataya engel olur.<\/p>\n<p>Her e\u015f kendine \u201cben kar\u015f\u0131y\u0131 mutlu etmek i\u00e7in ne yapt\u0131m\u201d diye sormal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek sevgi her problemi halleder.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cGer\u00e7ek sevgi, iyilik g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde artmayan, k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde eksilmeyendir.\u201d<\/p>\n<p>Yahya b. Muaz<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sevginin ispat\u0131 fedak\u00e2rl\u0131kt\u0131r, sevilene katlanmakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cHer \u015feyin bir tart\u0131s\u0131 vard\u0131r. Sevginin tart\u0131s\u0131 fedak\u00e2rl\u0131kt\u0131r. Fedak\u00e2rl\u0131k etmeyenin sevgisine inan\u0131lmaz.\u201d<\/p>\n<p>Abd\u00fclaziz Bekkine<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dili yanl\u0131\u015flardan korumak huzuru korumakt\u0131r. Dilin kilidi kalptedir. Kalbini koruyan dilini, dilini koruyan da huzurunu korur.<\/p>\n<p>Evin huzuru g\u00fczel ahlakla devam eder.<\/p>\n<p>G\u00fczel ahlak; af dilemek, affetmek, hay\u00e2l\u0131 olmak, dili korumak, g\u0131ybeti ve s\u00fb-i zann\u0131 terk etmek, \u00f6fkeyi yenmek, c\u00f6mertlik yapmak, derya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak, m\u00fcnaka\u015fay\u0131 ve yalan\u0131 terk etmek, hatay\u0131 itiraf etmek, hakl\u0131 olunca susmak, haks\u0131z olunca \u00f6z\u00fcr dilemek, kar\u015f\u0131y\u0131 de\u011fil, kendimizi ele\u015ftirmek vb.&#8217;dir.<\/p>\n<p>Evin huzuru i\u00e7in evde namaza, zikre, ilme, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem okumaya \u00e7ok \u00f6nem vermek laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Evlilig\u0306in temel i\u015flevleri veya evlilig\u0306in niteliksel \u00f6zellikleri nelerdir?<\/p>\n<p>Bag\u0306l\u0131l\u0131k: \u00c7iftin evlilik ili\u015fkisi hakk\u0131ndaki deg\u0306erlerinin ne oldug\u0306u ve ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrme konusundaki niyet ve \u00e7abalar\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6zen: \u00c7ift aras\u0131ndaki duygusal bag\u0306lanmay\u0131 ifade etmektedir. Evlilik ili\u015fkisine ihtimam g\u00f6stermenin \u00f6nemi, evlilig\u0306in devam\u0131n\u0131 garantileyecek yeterli ve uygun \u00f6zenin evlilik ili\u015fkisinde var olma durumudur.<\/p>\n<p>\u0130leti\u015fim: \u00c7iftin s\u00f6zl\u00fc veya s\u00f6zs\u00fcz, sembolik mesajlar ile ortak anlamlar\u0131 payla\u015fabilmesidir. \u00c7at\u0131\u015fma ve uzla\u015fma: \u00c7at\u0131\u015fma ve uzla\u015fma t\u00fcm ili\u015fkilerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek bir s\u00fcre\u00e7tir. \u00c7iftin ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gereken g\u00f6rev, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 nas\u0131l etkili bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zecekleri ve uzla\u015fmaya ne \u015fekilde varabileceklerini \u00f6g\u0306renmeleridir.<\/p>\n<p>Anla\u015fma: E\u015fin, dig\u0306er e\u015fin a\u00e7\u0131k veya \u00f6rt\u00fcl\u00fc mesajlar\u0131n\u0131, beklentilerini alg\u0131lamas\u0131 ve yerine getirebilmesidir. Bu a\u015famada \u00e7iftin \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, beklentilerin ve anla\u015fma yollar\u0131n\u0131n ke\u015ffedilmesi ve \u00f6g\u0306renilmesidir. Bu a\u015faman\u0131n i\u00e7erdig\u0306i bir dig\u0306er g\u00f6rev de \u00e7iftin kendi k\u00f6k ailelerinden ayr\u0131\u015farak, \u00e7ift olarak bireyselliklerini olu\u015fturabilmeleridir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Evlili\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak de\u011ferlendirebilmek i\u00e7in hangi nitelikler olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle \u201cbizim evlili\u011fimiz nereye gider\u201d veya \u201cbiz evlenebilir miyiz\u201d sorusunu soran \u00e7iftlerin bu niteliklere bakmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<ul>\n<li>Duygular\u0131 anlama ve payla\u015fma: E\u015flerin birbirlerine empatik yakla\u015fmalar\u0131, olumlu veya olumsuz duygular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k, i\u00e7ten ve \u00f6zg\u00fcr bi\u00e7imde payla\u015fmalar\u0131.<\/li>\n<li>Bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kabullenilmesi<\/li>\n<li>\u0130lgi ve sevgi duygusunun iletilmesi: E\u015flerin ilgi ve sevgi duygusu ile birbirleri ile etkile\u015fim i\u00e7inde olmalar\u0131.<\/li>\n<li>\u0130\u015fbirlig\u0306i: E\u015flerin ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmalar\u0131 i\u00e7in her birinin etkili bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak i\u015fbirlig\u0306i yap\u0131lmas\u0131.<\/li>\n<li>Mizah duygusu: E\u015flerin ya\u015fanan olaylar ile ilgili \u015fakala\u015fma ve espri yapmalar\u0131.<\/li>\n<li>Temel gereksinimleri kar\u015f\u0131lama: E\u015flerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ve kendini g\u00fcvence alt\u0131na almalar\u0131 i\u00e7in gerekli olan temel gereksinimlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131.<\/li>\n<li>Problem \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc: Ki\u015fileri deg\u0306il problemi merkeze alan bir tutum ile sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi.<\/li>\n<li>Toplumsal deg\u0306erlere sahip olma: E\u015flerin i\u00e7inde bulundug\u0306u toplumsal ya\u015fam\u0131n temelini olu\u015fturan deg\u0306erler sistemini kazanmas\u0131 ve benimsemesi.<\/li>\n<li>Sorumluluk alma.<\/li>\n<li>Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 takdir duygular\u0131n\u0131 ifade etme: E\u015flerin birbirleri ile \u00f6d\u00fcllendirici bir tutum ile ilgilenmesi, takdir ve beg\u0306enilerini ifade etmeleri.<\/li>\n<li>Bo\u015f zamanlar\u0131 birlikte ge\u00e7irme: E\u015flerin ili\u015fkilerini olumlu y\u00f6nde geli\u015ftirmeleri ve birliktelig\u0306i g\u00fc\u00e7lendirmeleri i\u00e7in ortak zaman\u0131 art\u0131rmalar\u0131, birlikte vakit ge\u00e7irmeye zaman ay\u0131rmalar\u0131.<\/li>\n<li>Sorunla ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerilerini kazanm\u0131\u015f olma: E\u015flerin, sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye ili\u015fkin gerekli olan problem \u00e7\u00f6zme ve sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerilerini kazanm\u0131\u015f olmalar\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bat\u0131da sanayi toplumundan bilgi toplumuna ge\u00e7i\u015f ve \u00fclkemizde k\u0131rsaldan kente g\u00f6\u00e7 evlilik yap\u0131lar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler, gelenekler ve dini inan\u00e7lar evlilikleri etkileyen \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdendir.<\/p>\n<p>Aileyi olu\u015fturan fertler devirlere, b\u00f6lgelere, sosyal ve ekonomik yap\u0131ya g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Geni\u015f aile, bir aile reisinin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015f, \u00e7ocuk, torun, gelin, damat, amca, day\u0131, hala ve teyzelerden olu\u015fmaktad\u0131r. Ailenin ataerkil veya anaerkil olu\u015funa g\u00f6re onu meydana getiren fertler de de\u011fi\u015fmektedir. Dar veya \u00e7ekirdek aile ise bir kar\u0131 koca ile \u00e7ocuklardan meydana gelmektedir. Ailedeki h\u00e2kimiyetin baba veya annede olu\u015funa g\u00f6re aileler ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Baba egemenli\u011fine dayanan, onun \u00e7ocuk ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alan aileye ataerkil, anne h\u00e2kimiyetine dayanan, onun \u00e7ocuk ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n te\u015fkil etti\u011fi aileye de anaerkil aile denir. Ataerkil aile daha yayg\u0131n olmakla birlikte insan topluluklar\u0131nda her iki tip aileye de rastlanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca aile, e\u015flerin say\u0131s\u0131na g\u00f6re de tek e\u015flili\u011fe dayanan aile, \u00e7ok e\u015flili\u011fe dayanan aile olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130sl\u00e2m\u2019dan \u00d6nceki Din ve Topluluklarda Aile<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Yahudilik<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yahudilik\u2019te aile sadece sosyal de\u011fil, ayn\u0131 zamanda din\u00ee bir topluluktur.\u00a0<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/atalar-kultu\">Atalar k\u00fclt\u00fc<\/a>\u00a0bir aile ibadetidir. Geleneksel ibadeti muhafaza eden ve onu yeni nesillere aktarma g\u00f6revini \u00fcstlenen aile ve onun reisi olan babad\u0131r. \u0130lk metinlere g\u00f6re yahudilerin atalar\u0131 (\u0130br\u00e2him, \u0130shak, Ya\u2018k\u016bb) kurban yerleri haz\u0131rlam\u0131\u015flar ve Tanr\u0131\u2019ya kurban takdim etmi\u015flerdir. Ayn\u0131 zamanda baba, bir aile ibadeti olarak evde icra edilen\u00a0<strong>f\u0131s\u0131h<\/strong>\u00a0(pesah) bayram\u0131na da ba\u015fkanl\u0131k etmektedir. Bu y\u00fczden baban\u0131n ruhan\u00ee bir h\u00fcviyeti vard\u0131r ve s\u0131n\u0131rs\u0131z otoritesi de buradan gelmektedir. Aile ba\u011flar\u0131n\u0131 koparan kimse atalar\u0131n\u0131n himayesinden mahrum olur. Evlenmeyerek ailenin ortadan kalkmas\u0131na sebep olan kimse ise sadece bir sosyal birimin de\u011fil, bir k\u00fclt\u00fcn yok olmas\u0131na da sebep olmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden Yahudilik\u2019te bek\u00e2r kalmak b\u00fcy\u00fck g\u00fcnaht\u0131r.<\/p>\n<p>Yahudi ailesi esas itibariyle ataerkil bir aile ise de en eski d\u00f6nemlerde anaerkil ailenin var oldu\u011fu, sonra yerini baban\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Ataerkil ailede, evlenen kad\u0131n kocas\u0131n\u0131n kabile veya klan\u0131na ge\u00e7er. Akrabal\u0131k, kabile ili\u015fkisi ve miras erke\u011fe g\u00f6re belirlenir. Bu y\u00fczden ailenin ve aile isminin devam\u0131nda erkek \u00e7ocuklar \u00f6nemli bir rol oynar. Yine bu aile yap\u0131s\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak kocan\u0131n kar\u0131s\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir egemenli\u011fi vard\u0131r. Bu egemenlik ilk insan\u0131n kar\u0131s\u0131n\u0131n (Havv\u00e2) cennetteki itaatsizli\u011fi ve kocas\u0131n\u0131 yan\u0131ltmas\u0131 sebebiyledir. Kit\u00e2b-\u0131 Mukaddes\u2019teki baz\u0131 ifadeler kad\u0131n\u0131n evlenme akdinde taraf de\u011fil, akdin konusu oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.\u0130br\u00e2n\u00eece\u00a0<strong>baal<\/strong>\u00a0kelimesi hem \u201ckoca\u201d hem de \u201cmal sahibi\u201d demektir. Bu k\u00f6kten t\u00fcreyen fiil de \u201cevlenmek\u201d ve \u201cm\u00e2lik olmak\u201d anlamlar\u0131na gelir. Bu, kocan\u0131n kar\u0131s\u0131 \u00fczerindeki h\u00e2kimiyetinin mal sahibinin h\u00e2kimiyetine benzedi\u011fini g\u00f6stermektedir. On emirde kad\u0131n ev, k\u00f6le, c\u00e2riye, \u00f6k\u00fcz ve e\u015fek ile birlikte kocan\u0131n mal varl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n tabii bir sonucu olarak kad\u0131n\u0131n miras hakk\u0131 da yoktur; yaln\u0131z kendisine verilen hediyelere sahip olur ve sadece kocas\u0131n\u0131n m\u00e2lik oldu\u011fu hizmet\u00e7i k\u00f6lelerin efendisidir.<\/p>\n<p>Ataerkil olan yahudi ailesi ayn\u0131 zamanda geni\u015f bir ailedir. Sadece kan ve s\u0131hr\u00ee h\u0131s\u0131mlar\u0131 de\u011fil, k\u00f6le, c\u00e2riye ve hizmet\u00e7ileri de i\u00e7ine al\u0131r. Hz. Ya\u2018k\u016bb\u2019un ailesi o\u011fullar\u0131n\u0131, kar\u0131lar\u0131n\u0131, o\u011fullar\u0131n\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131, k\u0131zlar\u0131n\u0131, o\u011fullar\u0131n\u0131n k\u0131zlar\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn z\u00fcrriyetini i\u00e7ine almaktayd\u0131 (Tekv\u00een, 46\/5-7). Ailenin bu geni\u015f yap\u0131s\u0131 \u0130sr\u00e2il toplumunun sosyal, din\u00ee ve iktisad\u00ee yap\u0131s\u0131yla ilgili oldu\u011fu kadar, \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 aras\u0131nda uygulanm\u0131\u015f olan \u00e7ok evlilik (poligami) ile de yak\u0131ndan ilgilidir. \u00c7ok evlili\u011fin \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131\u2019nda \u00f6zellikle ilk d\u00f6nemlerde yayg\u0131n bir uygulamas\u0131 vard\u0131r (II. Samuel, 5\/13; I. Krallar, 11\/3). Bunun sebepleri aras\u0131nda birinci e\u015fin \u00e7ocuk, \u00f6zellikle erkek \u00e7ocuk do\u011furamamas\u0131, \u00e7ok evlilikle sa\u011flanan i\u015f g\u00fcc\u00fc ve yengeyle evlenme kural\u0131 (levirat) g\u00f6sterilebilir. Ailenin erkek \u00e7ocukla devam edece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131, onun ailesi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer tutmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Hanna\u2019n\u0131n, \u201cEy ordular\u0131n rabbi&#8230; c\u00e2riyeni unutmazsan ve c\u00e2riyene erkek bir \u00e7ocuk verirsen hayat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fcnlerince onu rabbe verece\u011fim&#8230;\u201d (I. Samuel, 1\/11) ve Rahel\u2019in Ya\u2018k\u016bb\u2019a \u201cBana \u00e7ocuklar ver, yoksa \u00f6l\u00fcr\u00fcm\u201d (Tekv\u00een, 30\/1) \u015feklindeki niyazlar\u0131 da bunu do\u011frulamaktad\u0131r. Bu sebeple o\u011flu olmayan koca, ailesinin s\u00f6nmemesi i\u00e7in ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc defa evlenir veya c\u00e2riye istifra\u015f edebilir. Bazan da bunu bizzat \u00e7ocu\u011fu olmayan birinci e\u015f sa\u011flamaktad\u0131r (Tekv\u00een, 16\/2; 30\/2, 9). Koca \u00e7ocuksuz \u00f6l\u00fcrse bu defa dul e\u015fiyle karde\u015fi evlenir ve do\u011facak ilk o\u011ful, \u00f6len karde\u015fin ailesini devam ettirir (Tesniye, 25\/5-6). \u00c7ok evlilik aileyi annenin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda alt gruplara b\u00f6ler ve \u00e2deta baban\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki ataerkil aile, alt gruplarda anaerkil bir hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu \u015fekilde alt gruplara ayr\u0131lma ilk d\u00f6nemlerde o \u00f6l\u00e7\u00fcde kesindir ki ayn\u0131 kimsenin farkl\u0131 kad\u0131nlardan olan \u00e7ocuklar\u0131 birbirleriyle evlenebilirler (Tekv\u00een, 20\/12). Fakat bu uygulama daha sonra yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r (Levililer, 18\/9-11). Burada \u015fu hususu da belirtmek gerekir ki sosyoekonomik sebeplerle fakir halk tabakalar\u0131 daha \u00e7ok tek evlilikle yetinmi\u015flerdir. \u00d6len kocan\u0131n karde\u015finin dul e\u015fle evlenmesi kural\u0131, bu karde\u015f evli oldu\u011funda \u00e7ok evlili\u011fi de beraberinde getirmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu evlilik \u00f6len kocan\u0131n isminin ve ailesinin devam etmesi i\u00e7in gereklidir. Ayr\u0131ca bunu yapmamak karde\u015fin aile oca\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6nmesine yol a\u00e7aca\u011f\u0131ndan toplum buna \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r (Tesniye, 25\/5-10). Ayn\u0131 zamanda bu uygulamada aile m\u00fclk\u00fcn\u00fc koruma ve dul e\u015fin mutlulu\u011funu sa\u011flama d\u00fc\u015f\u00fcncesi de vard\u0131r.<\/p>\n<p>Yahudilik\u2019te evlenme bir bak\u0131ma endogamik, bir bak\u0131ma egzogamik bir karakter ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Genel bir kural olarak var olan \u0130sr\u00e2ilo\u011fullar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndan birisiyle evlenmeme, i\u00e7ten evlenmenin (endogami) geni\u015f bir uygulamas\u0131 olarak yorumlanabilir. Ne var ki bu uygulamaya da istisnalar getirilmi\u015ftir. B\u00e2bil s\u00fcrg\u00fcn\u00fcnden sonraki d\u00f6nemde yahudilerin Hitit\u00ee ve Ken\u2018\u00e2n\u00eeler\u2019le evliliklerine rastlanmaktad\u0131r. Kit\u00e2b-\u0131 Mukaddes bu yabanc\u0131 evliliklerine i\u015faret etmektedir (Ezra, 10\/2). Daha sonra bu t\u00fcr evlilikler yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r (Ezra, 10\/11). Bu endogamik s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde belli say\u0131daki akrabalarla evlenmeme kural\u0131 da d\u0131\u015ftan evlenmeyi (egzogami) olu\u015fturmaktad\u0131r. Evlenme s\u0131ras\u0131nda kad\u0131n\u0131n ailesine bir para veya mal verilir (mohar). Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bunun \u00fczerinde evlenen kad\u0131n\u0131n hi\u00e7bir hakk\u0131 yoktu. Sonralar\u0131 aileye verilen para ve mal bizzat evlenen kad\u0131na \u00f6denen bir hediyeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>Yahudilik\u2019te bo\u015fanma me\u015fr\u00fb bir olay kabul edilmektedir (Tesniye, 24\/1). Ancak yahudi hukuk ekolleri aras\u0131nda bo\u015fanma sebepleri konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi yoktur. Genel olarak bo\u015fanmalara yahudi toplulu\u011funda s\u0131k\u00e7a ba\u015fvuruldu\u011fu ve bu konuda a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta.<\/strong>H\u0131ristiyan aile yap\u0131s\u0131 yahudi ailesinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. Esasen \u0130ncil\u2019de de belirtildi\u011fi gibi Hz. \u00ces\u00e2 \u00f6nceki \u015feriatlar\u0131 la\u011fvetmek i\u00e7in de\u011fil, tamamlamak i\u00e7in gelmi\u015ftir (Matta, 5\/17). Bu bak\u0131mdan burada H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019taki aileden bahsedilirken sadece Yahudilik\u2019ten farkl\u0131 olan noktalar \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>H\u0131ristiyanl\u0131k aileyi sosyal veya meden\u00ee bir kurum olarak de\u011fil, tamamen din\u00ee bir kurum olarak kabul etmektedir. Bu bir \u00f6l\u00e7\u00fcde Yahudilik\u2019teki maddeci anlay\u0131\u015fa bir tepkidir. Hz. \u00ces\u00e2\u2019ya g\u00f6re aile fertleri aras\u0131ndaki ili\u015fki insanla Allah aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bir aynas\u0131 ve insan\u0131n ruh\u00ee-m\u00e2nev\u00ee alandaki geli\u015fmesinin vazge\u00e7ilmez bir unsurudur.<\/p>\n<p>Yahudilik\u2019te oldu\u011fu gibi H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta da aile kocan\u0131n h\u00e2kimiyetine dayanan bir ailedir. \u00ces\u00e2 Mes\u00eeh kilisenin ba\u015f\u0131 oldu\u011fu gibi erkek de ailenin ba\u015f\u0131d\u0131r. Hatta kad\u0131n kocas\u0131na, rabbine t\u00e2bi oldu\u011fu gibi t\u00e2bi olacakt\u0131r (Efesoslular\u2019a Mektup, 5\/22-23). Bundan dolay\u0131 onun erke\u011fi \u00fczerinde herhangi bir \u015fekilde h\u00e2kimiyet kurmas\u0131 kabul edilemez. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, kayna\u011f\u0131n\u0131 Hz. \u00c2dem ile Havv\u00e2\u2019dan almaktad\u0131r. Zira \u00f6nce \u00c2dem, sonra Havv\u00e2 yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir di\u011fer husus da Havv\u00e2 \u00c2dem\u2019i aldat\u0131p su\u00e7a sevketmi\u015ftir (Timoteos\u2019a Birinci Mektup, 2\/12-14). O halde erke\u011fin kendisini aldat\u0131p su\u00e7 i\u015flemesine sebep olan kad\u0131n\u0131n h\u00e2kimiyeti alt\u0131na girmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta kad\u0131n, Yahudilik\u2019te oldu\u011fu gibi kocas\u0131n\u0131n \u00e2deta m\u00fclkiyeti alt\u0131ndaki bir mal da de\u011fildir.<\/p>\n<p>Aileyi meydana getiren evlili\u011fe H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta o \u00f6l\u00e7\u00fcde kuts\u00ee bir mahiyet verilmi\u015ftir ki evlenmekle kar\u0131 kocan\u0131n tek bir beden haline geldi\u011fi ve art\u0131k ayr\u0131lmalar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Markos, 10\/8-12). Buna g\u00f6re bo\u015fan\u0131p ba\u015fkas\u0131yla evlenen e\u015f zina etmi\u015f olmaktad\u0131r (Matta, 19\/9; Luka, 16\/18). \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nceki evlili\u011fi hen\u00fcz devam etmektedir. Her ne kadar bu yasak Yahudilik\u2019teki bo\u015fanmalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131na bir tepki olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa da bo\u015fanmay\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddetti\u011fi i\u00e7in bu defa da bir ba\u015fka a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa sebebiyet vermi\u015ftir. H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan \u00e7e\u015fitli sosyal \u00e7alkant\u0131lar\u0131n bir sebebi de bu yasak olmal\u0131d\u0131r. Zira bu durum bir taraftan kilise d\u0131\u015f\u0131ndaki evlenme ve bo\u015fanmalara yol a\u00e7m\u0131\u015f, kilisede bo\u015fan\u0131p ikinci defa evlenemeyenler bunu kilise d\u0131\u015f\u0131nda yapma yoluna gitmi\u015flerdir. Di\u011fer taraftan bu usul\u00fcn hen\u00fcz uygulamaya girmedi\u011fi d\u00f6nemlerde birbirlerinden ayr\u0131lma imk\u00e2n\u0131 bulamayan \u00e7iftler bu evliliklerini istemeyerek k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde muhafaza etmi\u015fler, evlilik d\u0131\u015f\u0131 me\u015fr\u00fb olmayan ili\u015fkiler i\u00e7erisine girmi\u015flerdir. Bu sebeple Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda ahl\u00e2k\u00ee problemlerin ve \u00e7\u00f6z\u00fclmelerin temelinde H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019taki bu bo\u015fanma yasa\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011funu ileri s\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Yahudili\u011fin aksine h\u0131ristiyan ailesinin tek evli (monogam) oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ne var ki bu da kesin de\u011fildir. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde hi\u00e7bir konsil birden \u00e7ok kad\u0131nla evlenmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Charlemagne \u00e7ok evlili\u011fi sadece papazlara yasaklam\u0131\u015ft\u0131. Luter bigamiyi (iki e\u015flilik) tasvip eder. Baz\u0131 h\u0131ristiyan mezhepleri de \u00e7ok evlili\u011fi kabul etmektedir. Hatta Anabaptistler 1531\u2019de \u00e7ok evlili\u011fi tavsiye ettiler. Mormonlar da \u00e7ok evlili\u011fi il\u00e2h\u00ee bir m\u00fcessese olarak kabul etmektedirler. Di\u011fer h\u0131ristiyanlar aras\u0131nda \u00e7ok kad\u0131nla evlenme yasa\u011f\u0131 sonraki d\u00f6nemlerde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Romal\u0131lar\u2019da.<\/strong>Roma toplumunda aile din\u00ee, iktisad\u00ee ve sosyal bir birimdir. Roma\u2019da aile biri geni\u015f di\u011feri dar olmak \u00fczere iki gruba ayr\u0131l\u0131r. Geni\u015f m\u00e2nada aile m\u00fc\u015fterek bir atadan erkek evl\u00e2tlar yoluyla gelen b\u00fct\u00fcn fertleri i\u00e7ine al\u0131r. Aile reisinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra erkek evl\u00e2tlar\u0131n meydana getirdi\u011fi birimler de dar m\u00e2nada aileyi olu\u015ftururlar. Bu sebeple Roma ailesi agnatik bir ailedir (asabe ailesi). Bu t\u00fcr ailede genel bir kan h\u0131s\u0131ml\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, sadece erkek vas\u0131tas\u0131yla sa\u011flanan kan h\u0131s\u0131ml\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Erkek yak\u0131nlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki akrabalar\u0131 da i\u00e7ine alan daha geni\u015f kapsaml\u0131 kan h\u0131s\u0131ml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00e2nev\u00ee ve sosyal bir de\u011feri olmakla birlikte, \u00f6zellikle miras ve vel\u00e2yet hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hukuk\u00ee bir de\u011feri yoktur. Kad\u0131n evlenmekle babas\u0131n\u0131n ailesiyle ili\u015fkisini keser ve kocas\u0131n\u0131n ailesine dahil olur.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Roma\u2019da aile ataerkil bir ailedir. B\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7 ve yetki aile reisinde (pater familias) toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir anlamda \u201cpater familias\u201d ailenin reisi, h\u00e2kimi ve rahibidir. \u00c7ocuklar\u0131 \u00fczerinde \u00f6zellikle ilk d\u00f6nemlerde onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye, ba\u015fkalar\u0131na satmaya kadar varan geni\u015f yetkileri vard\u0131. Bu durumda \u00e7ocuklar\u0131n yar\u0131 k\u00f6le bir stat\u00fcye sahip olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Aile reisinin bu yetkileri sonradan azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n evlenmekle aile reisinin veya kocan\u0131n vel\u00e2yet ve ves\u00e2yeti alt\u0131na girmektedir. Ailede erkek \u00e7ocuklar\u0131n terbiye ve e\u011fitimi baban\u0131n, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131nki ise annenin sorumlulu\u011fu alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Ailenin i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evin Roma\u2019da din\u00ee ve hukuk\u00ee bir dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Oraya s\u0131\u011f\u0131nan zorla \u00e7\u0131kar\u0131lamaz. Evde bulunan kimseyi zorla \u00e7\u0131kar\u0131p mahkeme \u00f6n\u00fcne g\u00f6t\u00fcren kimse meskene tecav\u00fczde bulunmu\u015f olur. Roma ailesinde evl\u00e2tl\u0131k kurumu vard\u0131r. Bu, \u00f6zellikle o\u011flu olmayan kimselerin ailenin ve aile k\u00fclt\u00fcn\u00fcn devam etmesi i\u00e7in ba\u015fvurduklar\u0131 bir kurumdur. Bilindi\u011fi kadar\u0131yla Roma\u2019da tek evlilik esast\u0131r; \u00e7ok evlilik uygulamas\u0131na rastlanmaz.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Araplar\u2019da.<\/strong>C\u00e2hiliye Araplar\u0131\u2019nda ailenin m\u00fcstakil bir varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ger\u00e7ekte o mensubu bulundu\u011fu kabilenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Zira bu toplumda bir ailenin \u00fcyesi olmaktan \u00e7ok bir kabilenin \u00fcyesi olmak de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kabile \u00e2deta b\u00fcy\u00fck bir aile gibidir. O d\u00f6nemde aile koca, e\u015f veya e\u015fler, \u00e7ocuklar ve k\u00f6lelerden olu\u015fmaktayd\u0131. Akrabal\u0131k ili\u015fkisi erkek akrabalar (<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/asabe\">asabe<\/a>) yoluyla kurulur. Bu y\u00f6n\u00fcyle eski Arap ailesi ataerkil bir ailedir. Ger\u00e7i baz\u0131 sosyologlar Arap toplumunun ilk d\u00f6nemlerde anaerkil bir aile yap\u0131s\u0131na sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemekte ve Ben\u00ee Rukayye, Ben\u00ee Bec\u00eele gibi kabile isimlerinin bunlar\u0131n bir anneden t\u00fcremi\u015f olduklar\u0131n\u0131n i\u015fareti say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedirler. Bunun gibi, Arap\u00e7a aile veya kabile anlam\u0131nda kullan\u0131lan\u00a0<strong>batn<\/strong>kelimesinin de belli bir d\u00f6nemde Arap ailesinin anadan geldi\u011fini ortaya koydu\u011fu iddia edilmi\u015ftir. Ne var ki bilinen en eski d\u00f6nemlerden itibaren Araplar\u2019da ataerkil bir aile yap\u0131s\u0131n\u0131n var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c2d, Sem\u00fbd, Ben\u00ee Mudar, Ben\u00ee H\u00e2\u015fim, Kurey\u015f gibi kabile isimlerinin \u00e7o\u011fu da bu kabilelerin m\u00fc\u015fterek bir atadan geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. Eski Arap toplumunda erkek kad\u0131ndan daima daha \u00f6nemlidir. Zira o, kad\u0131n\u0131n aksine alel\u00e2de bir fert de\u011fil, bir sava\u015f\u00e7\u0131 olarak ailenin ve kabilenin g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden asabe ili\u015fkisi aile ve kabile ba\u011flar\u0131n\u0131n temelini te\u015fkil eder. Yine bu y\u00fczden k\u0131z \u00e7ocu\u011funa sahip olmak utan\u0131lacak bir \u015feydir. Hatta baz\u0131 kabilelerde k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n diri diri topra\u011fa g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Bunda a\u00e7l\u0131k korkusunun da etkisi vard\u0131r. B\u00f6yle bir durumda ailenin en de\u011fersiz ferdi feda edilerek bu tehlike savu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu d\u00f6nemde evlilik herhangi bir \u015fekil \u015fart\u0131na veya merasime t\u00e2bi de\u011fildir. Yine de\u00a0<strong>vel\u00eeme<\/strong>\u00a0(d\u00fc\u011f\u00fcn yeme\u011fi) genel bir uygulama olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00c7ok evlilik on e\u015fe kadar uygulanabilmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra nik\u00e2hs\u0131z ya\u015fama, s\u00fcreli nik\u00e2h (nik\u00e2h-\u0131 muvakkat, nik\u00e2h-\u0131 m\u00fct\u2018a), e\u015fleri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 de\u011fi\u015ftirme (nik\u00e2h-\u0131 bedel) veya asil bir erkekten \u00e7ocuk sahibi olmak i\u00e7in e\u015fi ona sunma ve \u00e7ocuk olana kadar ona yana\u015fmama (nik\u00e2h-\u0131 istibd\u00e2\u2018) gibi muhtelif evlenme \u015fekillerinin de var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dcvey anneyle evlenme \u015feklindeki nik\u00e2h-\u0131 makt da o d\u00f6nem Arap toplumunda var olan bir uygulamad\u0131r. Bu nik\u00e2hta ilk s\u00f6z sahibi olarak b\u00fcy\u00fck o\u011ful, babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u00fcvey annesiyle evlenebilmekte ve bunun i\u00e7in \u00fcvey annenin r\u0131zas\u0131 gerekmemektedir. B\u00fcy\u00fck o\u011flun b\u00f6yle bir istekte bulunmamas\u0131 halinde di\u011fer o\u011fullar ve asabe akrabalar belirli bir s\u0131rayla bu hakka sahip olabilirler.<\/p>\n<p>Evlilik daha ziyade kabile i\u00e7erisinde olmaktad\u0131r (endogami); yabanc\u0131 bir kad\u0131nla evlenmek ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n amca o\u011fullar\u0131yla evlenmeleri \u00f6zellikle te\u015fvik edilmi\u015ftir. Amca k\u0131z\u0131 s\u00f6z\u00fc bu d\u00f6nemde ayn\u0131 zamanda e\u015f anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>Vel\u00e2yet hakk\u0131 asabe akrabalara tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r; annenin \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde b\u00f6yle bir hakk\u0131 yoktur. Vel\u00eenin vel\u00e2yeti alt\u0131ndaki kimseler \u00fczerinde Roma hukukunda aile reisinin sahip oldu\u011fu haklara benzer geni\u015f hak ve yetkileri vard\u0131r; vel\u00ee vel\u00e2yeti alt\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fu satabilir, rehin verebilir, miras ve himayeden mahrum edebilir ve hatta \u00f6ld\u00fcrebilir. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrme hakk\u0131na sahip olmalar\u0131 bu d\u00f6nemde vel\u00eenin yetkilerinin geni\u015fli\u011fini g\u00f6stermektedir. Buna g\u00f6re Arap toplumunda da kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n bu d\u00f6nemdeki stat\u00fcleri k\u00f6leden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. Bunlar\u0131n miras haklar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 da bu tesbiti do\u011frulamaktad\u0131r. Eski Arap ailesinde evl\u00e2tl\u0131k kurumu vard\u0131r ve evl\u00e2tl\u0131k ili\u015fkisi bir evlilik engeli te\u015fkil etmektedir. Ayr\u0131ca evl\u00e2tl\u0131\u011f\u0131n evl\u00e2t edinenin mallar\u0131 \u00fczerinde miras hakk\u0131 da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> T\u00fcrkler\u2019de.<\/strong>Eski T\u00fcrk ailesinin de \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 bir\u00e7ok toplumdaki gibi ataerkil bir yap\u0131da oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Yaln\u0131z bu ataerkil aile yap\u0131s\u0131 yahudilerde veya Roma toplumunda oldu\u011fu gibi aile reisine geni\u015f yetkiler veren, e\u015f ve \u00e7ocuklar\u0131 \u00e2deta bir m\u00fclkiyet ili\u015fkisiyle babaya ba\u011flayan bir aile de\u011fildir. \u0130lk zamanlarda g\u00f6\u00e7ebe ve genellikle sava\u015f\u00e7\u0131 bir toplum olman\u0131n gere\u011fi olarak erke\u011fin aile ve toplum i\u00e7erisindeki yeri kad\u0131na g\u00f6re daha \u00f6nemlidir. Hatta Yakut T\u00fcrkleri gibi anaerkil bir aile yap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve akrabal\u0131k ili\u015fkisinin ana vas\u0131tas\u0131yla kuruldu\u011fu boylarda bile ailenin reisi kad\u0131n de\u011fil erkektir. Fakat art\u0131k bu erkek baba de\u011fil annenin karde\u015fi olan day\u0131d\u0131r. Akrabal\u0131k ili\u015fkilerinin baba kanal\u0131yla kuruldu\u011fu ve bu sebeple ataerkil denilen eski T\u00fcrk ailesine baz\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar baban\u0131n yetkilerinin di\u011fer ataerkil ailelerdeki kadar geni\u015f olmamas\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak peder\u015f\u00e2h\u00ee de\u011fil, peder\u00ee aile ismini vermektedirler.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Evlenme s\u0131ras\u0131nda Yahudili\u011fe benzer bir uygulama ile evlenecek erkek taraf\u0131ndan kad\u0131n\u0131n ailesine\u00a0<strong>kal\u0131n<\/strong>\u00a0ad\u0131yla belirli bir para veya mal verilir. Bu nezaketen verilen bir hediye, k\u0131z\u0131n yeti\u015ftirilmesi ve e\u011fitim masraflar\u0131na bir i\u015ftirak ve hatta k\u0131z\u0131n sat\u0131\u015f bedeli olarak de\u011fi\u015fik \u015fekillerde de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Kal\u0131n\u0131 bir sat\u0131\u015f bedeli olarak yorumlamak zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc eski T\u00fcrk toplumunda kad\u0131n\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 toplumlara g\u00f6re sahip oldu\u011fu mevki onun evlenme s\u0131ras\u0131nda bir mal gibi al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131na engeldir. Erkek taraf\u0131ndan kad\u0131n\u0131n ailesine \u00f6denen kal\u0131n, kad\u0131n\u0131n kusurlu oldu\u011fu bo\u015fanmalarda erkek taraf\u0131na iade edilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Fazla yayg\u0131n olmamakla birlikte \u00e7ok evlilik uygulamas\u0131n\u0131n eski T\u00fcrk toplumunda var oldu\u011fu ve buna \u00f6zellikle zengin t\u00e2cirler aras\u0131nda rastland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde baban\u0131n veya a\u011fabeyin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u00fcvey anne veya yengeyle evlenme kural\u0131 belirli bir yayg\u0131nl\u0131\u011fa sahiptir. Dul e\u015fin ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n aile i\u00e7erisinde kalarak bak\u0131m ve g\u00f6zetimlerinin daha iyi sa\u011flanmas\u0131, miras\u0131n aile d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmamas\u0131 ve bunlar kadar \u00f6nemli olmasa da aile i\u00e7erisinde kalan e\u015fin, yeni kocas\u0131yla birlikte eski kocas\u0131n\u0131n ruhuna da hizmet edebilece\u011fi inanc\u0131 bu uygulamada rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130sl\u00e2m\u2019da Aile<\/strong><\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m\u2019da aile H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta oldu\u011fu gibi tamamen din\u00ee bir kurum de\u011filse bile yine de bu birli\u011fe b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilmi\u015f ve insanlar\u0131n aile kurmalar\u0131 muhtelif \u00e2yet ve hadislerle te\u015fvik edilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile hem ki\u015finin huzur buldu\u011fu bir ortam, hem neslin devam\u0131 i\u00e7in bir vesile, hem de ki\u015fiyi dince g\u00fcnah say\u0131lan \u00e7e\u015fitli k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden al\u0131koyan bir vas\u0131tad\u0131r. \u201c\u0130\u00e7inizden kendileriyle huzura kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z e\u015fler yarat\u0131p aran\u0131zda muhabbet ve rahmet var etmesi O\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgelerindendir. Bunda d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar i\u00e7in dersler vard\u0131r\u201d ( R\u00fbm 30\/21; ayr\u0131ca Nahl 16\/72; \u00a0N\u00fbr 24\/32). \u201cNik\u00e2h benim s\u00fcnnetimdendir. Kim benim s\u00fcnnetimi uygulamazsa benden de\u011fildir. Evleniniz, ben di\u011fer \u00fcmmetlere kar\u015f\u0131 sizin \u00e7oklu\u011funuzla iftihar ederim&#8230;\u201d (\u0130bn M\u00e2ce, \u201cNik\u00e2\u1e25\u201d, 1; ayr\u0131ca bk.\u00a0Mift\u00e2\u1e25u k\u00fcn\u00fbzi\u2019s-s\u00fcnne, \u201cnik\u00e2\u1e25\u201d md.). Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u0130sl\u00e2m hukuk\u00e7ular\u0131 evlenmenin din\u00ee h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00e7e\u015fitli durumlara g\u00f6re farz, s\u00fcnnet, mubah, mekruh ve haram oldu\u011funu belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok toplumlarda oldu\u011fu gibi \u0130sl\u00e2m aile yap\u0131s\u0131 da ataerkildir. Fakat bu aile Yahudilik\u2019te, Roma ve eski Arap toplumunda var olanlardan farkl\u0131 bir yap\u0131dad\u0131r. Aile reisinin onu meydana getiren fertler \u00fczerindeki yetkisi \u00f6ncekilere nisbetle son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Mesel\u00e2 bir aile reisi olarak baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u015fah\u0131slar\u0131 ve mal varl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde onlar\u0131n yarar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir vel\u00e2yet hakk\u0131 vard\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 satmak veya onlar\u0131n hayat ve \u00f6l\u00fcmleriyle ilgili bir karar vermek yetkileri yoktur. Buna ba\u011fl\u0131 olarak eski Arap toplumunda yayg\u0131n olan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrme \u00e2deti yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r ( \u0130sr\u00e2 17\/31; \u00a0En\u2018\u00e2m 6\/151). Kocan\u0131n kar\u0131s\u0131 \u00fczerindeki yetkileri de aile birli\u011fini devam ettirme esas\u0131na y\u00f6neliktir ve bununla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Genel olarak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kad\u0131na bak\u0131\u015f\u0131, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Hz. \u00c2dem\u2019in cennetten \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 Hz. Havv\u00e2\u2019ya ve onun \u015fahs\u0131nda b\u00fct\u00fcn kad\u0131nl\u0131\u011fa y\u00fckleyen anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019in a\u00e7\u0131k ifadesine g\u00f6re Hz. \u00c2dem\u2019i aldatan ve onun cennetten \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olan e\u015fi Havv\u00e2 de\u011fil \u015feytand\u0131r ( Bakara 2\/36; \u00a0A\u2018r\u00e2f 7\/20). Hatta baz\u0131 \u00e2yetlerde su\u00e7 sadece \u00c2dem\u2019e y\u00fcklenmi\u015ftir ( \u00a0T\u00e2h\u00e2 20\/115). O halde \u0130sl\u00e2m\u2019da kad\u0131n ilk g\u00fcnah\u0131n vebalini ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Din ve cemiyet nazar\u0131ndaki durumu da buna g\u00f6re \u015fekillenmektedir. O, kocas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ki\u015fili\u011fe sahip oldu\u011fu gibi iktisad\u00ee bak\u0131mdan da ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r; \u0130sl\u00e2m hukukundaki tek kanun\u00ee mal rejimi olan mal ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabii sonucu olarak kar\u0131 ve kocan\u0131n mal varl\u0131klar\u0131 birbirinden ayr\u0131d\u0131r; h\u00e2kim g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re kad\u0131n kendi mal varl\u0131\u011f\u0131nda diledi\u011fi gibi tasarruf edebilir. Bunun i\u00e7in kocas\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131na muhta\u00e7 de\u011fildir. Ayr\u0131ca kad\u0131n erkekler gibi mirasa ehildir. Bu mallar \u00fczerinde de kocas\u0131n\u0131n bir m\u00fcdahalesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Zaten \u0130sl\u00e2m hukuku bak\u0131m\u0131ndan kad\u0131n ve erkek esas itibariyle e\u015fittir. Nitekim bir hadiste kad\u0131nlar erkeklerin m\u00fclkiyetinde olan bir mal olarak de\u011fil, ayn\u0131 haklara sahip kimseler olarak takdim edilmektedir ( \u00a0Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, \u201c\u1e6cah\u00e2ret\u201d, 94; Tirmiz\u00ee, \u201c\u1e6cah\u00e2ret\u201d, 82; D\u00e2rim\u00ee, \u201cVu\u1e0d\u00fb\u02be\u201d, 76;\u00a0M\u00fcsned, VI, 256, 377). Ayn\u0131 \u015fekilde, kad\u0131n olma ki\u015finin ehliyeti \u00fczerinde de olumsuz bir etki yapmaz; tam ehliyetli say\u0131lmak i\u00e7in ki\u015fide bulunmas\u0131 gereken nitelikler bak\u0131m\u0131ndan kad\u0131n ve erkek ayn\u0131 durumdad\u0131r. Ne var ki erke\u011fin cemiyet hayat\u0131nda y\u00fcklenmi\u015f oldu\u011fu a\u011f\u0131r y\u00fckler onun hak ve yetki bak\u0131m\u0131ndan kad\u0131na kar\u015f\u0131 nisb\u00ee bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bir \u00e2yet-i ker\u00eemede, \u201cErkeklerin kad\u0131nlar \u00fczerinde, kad\u0131nlar\u0131n da erkekler \u00fczerinde haklar\u0131 vard\u0131r. Yaln\u0131z erkekler i\u00e7in onlar \u00fczerinde bir derece vard\u0131r\u201d buyurulmaktad\u0131r (\u00a0 Bakara 2\/228; ayr\u0131ca Nis\u00e2 4\/34).<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m belli bir dereceye kadar kan, s\u00fct ve s\u0131hr\u00ee h\u0131s\u0131mlarla evlenme yasa\u011f\u0131 koyarak ( Nis\u00e2 4\/23) esas itibariyle bir aile egzogamisi uygulam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n sadece m\u00fcsl\u00fcman erkeklerle, erkeklerinse yabanc\u0131 olarak yaln\u0131zca Ehl-i kitap olan yahudi ve h\u0131ristiyanlarla evlenebilmeleri kural\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok geni\u015f anlamda bir i\u00e7ten evlenmenin (endogami) var oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Esasen m\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n bir\u00e7o\u011funda \u00f6zellikle Araplar\u2019da daha dar anlamda bir i\u00e7ten evlenme v\u00e2k\u0131as\u0131n\u0131n var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n az\u0131nl\u0131kta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde endogami daha dar bir \u00e7er\u00e7evede uygulanmaktad\u0131r. Buna mukabil baz\u0131 T\u00fcrk boylar\u0131nda \u00f6zellikle K\u0131rg\u0131zlar\u2019da \u00e7ok geni\u015f bir yak\u0131n akraba grubuyla evlenememe anlam\u0131nda bir d\u0131\u015ftan evlenme kural\u0131n\u0131n var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130sl\u00e2m ailesinde \u00fcvey anne veya yengeyle evlenme uygulamas\u0131 da yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r (Nis\u00e2 4\/19). Yaln\u0131z a\u011fabeyin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fin yengeyle ancak onun r\u0131zas\u0131yla ve ge\u00e7erli bir nik\u00e2h akdi ile evlenmesinde bir beis yoktur. \u00dcvey anneyle ise hangi \u015fekil alt\u0131nda olursa olsun evlenme yasakt\u0131r (Nis\u00e2 4\/22).<\/p>\n<p>Evlenme s\u0131ras\u0131nda erkek kad\u0131na\u00a0<strong>mehir<\/strong>\u00a0ad\u0131yla belirli bir para veya mal \u00f6der veya \u00f6deme borcu alt\u0131na girer. \u0130sim olarak mehir \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi Arap toplumunda aynen, Yahudilik\u2019te benzer \u015fekilde (mohar) var ise de mahiyetleri farkl\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m hukukunda mehir evlenecek kad\u0131n\u0131n ailesine de\u011fil, bizzat kendisine verilir ve kad\u0131n di\u011fer mallar\u0131nda oldu\u011fu gibi onda da diledi\u011fi gibi tasarrufta bulunur. Bu durum \u00f6denen mehrin sat\u0131\u015f bedeli, nik\u00e2h\u0131n da bir sat\u0131\u015f akdi oldu\u011fu iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Bir kimsenin bir akde hem taraf olup sat\u0131\u015f bedelini almas\u0131, hem de akde konu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ger\u00e7ekte mehrin amac\u0131 kad\u0131na iktisad\u00ee bir g\u00fc\u00e7 kazand\u0131rma ve bo\u015fanman\u0131n suistimal edilmesini \u00f6nlemektir. \u00d6zellikle bo\u015fanmalara s\u0131k\u00e7a ba\u015fvuruldu\u011fu d\u00f6nem ve b\u00f6lgelerde y\u00fcksek tutulan ve \u00e7o\u011fu kere bo\u015fanma an\u0131nda \u00f6denmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lan mehrin bu nevi sebepsiz bo\u015fanmalara \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde engel oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m\u2019da aile esas itibariyle tek evlilik (monogami) \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Fakat belirli durumlarda kocan\u0131n d\u00f6rde kadar evlenmesine izin verilmi\u015ftir. Ancak bunun bir emir de\u011fil, belirli \u015fartlarla ba\u015fvurulan bir ruhsat oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir evlili\u011fe izin veren Nis\u00e2 s\u00fbresinin 3. \u00e2yetinin devam\u0131nda: \u201c&#8230;\u015fayet adaleti g\u00f6zetmekten korkarsan\u0131z o zaman bir tane ile veya c\u00e2riyenizle yetinin. Do\u011fru yoldan ayr\u0131lmamak i\u00e7in bu daha elveri\u015flidir\u201d buyrularak tek evlilik te\u015fvik edilmi\u015ftir. Uygulamada m\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n genellikle tek evlili\u011fi tercih ettikleri, baz\u0131 zengin kimselerin ve tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n \u00e7ok evlili\u011fe belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fvurduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m ailesinde evl\u00e2tl\u0131k kurumuna yer verilmemi\u015f, bu sun\u00ee bir ili\u015fki olarak kabul edilmi\u015ftir. Kimsesiz \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131l\u0131p b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlara ve bu arada \u0130sl\u00e2m devletine y\u00fcklenen din\u00ee-hukuk\u00ee bir g\u00f6rev olmakla birlikte, bir kimseyi himayesine alanla o ki\u015fi aras\u0131nda evlenme engeli do\u011facak, tek veya \u00e7ift tarafl\u0131 bir miras ili\u015fkisi kurulacak \u015fekilde bir akrabal\u0131k ba\u011f\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu kabul edilmemi\u015ftir (Ahz\u00e2b 33\/4-5). Esasen \u00e7ok evlili\u011fin var oldu\u011fu toplumlarda hukuken izin verilse bile evl\u00e2tl\u0131k kurumuna uygulamada pek rastlanmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocu\u011fu olmayanlar\u0131n evl\u00e2tl\u0131k yerine bir ikinci evlili\u011fi tercih ettikleri sosyal bir v\u00e2k\u0131ad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m dini belirli \u015fartlarla aile birli\u011finin bozulmas\u0131na m\u00fcsaade etmi\u015ftir. Bo\u015fanma konusunda kabul edilen sistem, bo\u015fanmay\u0131 yozla\u015ft\u0131ran yahudi uygulamas\u0131yla onu asla kabul etmeyen h\u0131ristiyan tatbikat\u0131 aras\u0131nda yer alan orta bir yol g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Hz. Peygamber\u2019in e\u015flerin birbirlerine iyi davranmalar\u0131 ve aile birli\u011fini devam ettirmeleri hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli emir ve tavsiyeleri vard\u0131r. Birbirleriyle uyu\u015famayan e\u015flerin en son ba\u015fvuracaklar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekli bo\u015fanmad\u0131r. Bundan \u00f6nce uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n e\u015fler aras\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa iki taraf\u0131n ailelerinden se\u00e7ilecek birer hakeme havale edilmesi (Nis\u00e2 4\/35) ba\u015fvurulacak usullerdendir. E\u011fer bunlar bir fayda vermezse son \u00e7are olarak bo\u015fanmaya izin verilmektedir. Ne var ki bu izinle birlikte bo\u015fanma yine de ho\u015f g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Bir had\u00ees-i \u015ferifte, \u201cAllah\u2019\u0131n hel\u00e2l k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc bo\u015fanmad\u0131r\u201d buyrulmu\u015ftur (Eb\u00fb D\u00e2v\u00fbd, \u201c\u1e6cal\u00e2\u1e33\u201d, 3). \u00d6zellikle sebepsiz bo\u015fanmalar hi\u00e7bir \u015fekilde ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla beraber art\u0131k bir arada bulunmas\u0131na imk\u00e2n kalmayan e\u015flerin genel olarak bo\u015fanma haklar\u0131 kabul edilmi\u015ftir. H\u0131ristiyanl\u0131k\u2019ta oldu\u011fu gibi e\u015flerin evlenmekle art\u0131k ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ettikleri anlay\u0131\u015f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla aile birli\u011finin her durumda devam\u0131n\u0131n istenmesi l\u00fczumsuz bir ifrat kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bo\u015fanma konusunda kocan\u0131n kad\u0131na nisbetle daha geni\u015f bir serbestlik i\u00e7erisinde bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu, bo\u015fanman\u0131n mal\u00ee b\u00fct\u00fcn k\u00fclfetinin kocan\u0131n omuzlar\u0131nda olu\u015fu ve kocay\u0131 bo\u015fanma karar\u0131ndan \u00f6nce dikkatli olmaya itece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda erke\u011fin kad\u0131n kadar hiss\u00ee olmamas\u0131 ve bo\u015fanma hakk\u0131n\u0131 genellikle suistimal etmeyece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131 da bu hususta rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim kocan\u0131n sahip oldu\u011fu bu bo\u015fanma serbest\u00eesi ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde tatbikata yans\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Bunda kocan\u0131n y\u00fcklenece\u011fi mal\u00ee k\u00fclfetin yan\u0131 s\u0131ra dinin sebepsiz bo\u015fanmay\u0131 ho\u015f g\u00f6rmemesi de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde m\u00fcessir olmu\u015ftur. Kad\u0131n bo\u015fanma konusunda daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yetkiye sahiptir. O ancak kocas\u0131yla anla\u015farak (muh\u00e2lea) veya belirli sebeplerin varl\u0131\u011f\u0131nda bir mahkeme karar\u0131yla (tefrik) bo\u015fanabilir. Aile birli\u011finin devam\u0131 s\u0131ras\u0131nda oldu\u011fu gibi bu birli\u011fin bozulmas\u0131ndan sonra da kar\u0131 kocan\u0131n, \u00f6zellikle kocan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde belirli sorumluluklar\u0131 devam etmektedir (ayr\u0131ca bk.\u00a0<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/talak\">TAL\u00c2K<\/a>).<\/p>\n<p><strong>Aile Hukuku.<\/strong>\u00a0Ailenin hukuk\u00ee yap\u0131s\u0131 ve bu ili\u015fkiden do\u011fan hak ve bor\u00e7lar, f\u0131kh\u0131n m\u00fcn\u00e2keh\u00e2t b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nm\u0131\u015f ve i\u015flenmi\u015ftir. Klasik f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131nda, konular ib\u00e2d\u00e2t, mu\u00e2mel\u00e2t ve uk\u016bb\u00e2t ana b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7inde incelenmi\u015ftir. M\u00fcn\u00e2keh\u00e2t bu sistematik i\u00e7erisinde genel olarak ib\u00e2d\u00e2t ve mu\u00e2mel\u00e2t aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu aile hukukunun hem ib\u00e2detlerle hem de mu\u00e2mel\u00e2tla olan yak\u0131n ili\u015fkisi sebebiyledir. Bu bak\u0131mdan baz\u0131 hukuk\u00e7ular onu ib\u00e2d\u00e2t, baz\u0131lar\u0131 mu\u00e2mel\u00e2t b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dahil ederler. M\u00fcn\u00e2keh\u00e2t da ba\u015fl\u0131ca iki ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r: Nik\u00e2h ve tal\u00e2k. Nik\u00e2h b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde evlenme akdi, bununla ilgili \u015fartlar, evlenme engelleri ile mehir ve nafaka gibi evlenmenin do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar; tal\u00e2k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise bo\u015fanma, bo\u015fanma \u00e7e\u015fitleri, sonu\u00e7lar\u0131, iddet, nafaka gibi konular i\u015flenir. Nesep, s\u00fct emzirme (rad\u00e2), \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m ve terbiyesi (had\u00e2ne) ile akrabal\u0131k nafakas\u0131 gibi konular da yine m\u00fcn\u00e2keh\u00e2t b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde incelenmektedir. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130sl\u00e2m hukuk\u00e7ular\u0131 aile hukukunu bug\u00fcn \u201cahv\u00e2l-i \u015fahsiyye\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ele almaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE SAYGI VE SEVG\u0130<\/p>\n<p>Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan aile ve aile i\u00e7i ili\u015fkiler \u00e7ok \u00f6nemlidir. Birbirine her konuda destek olan ki\u015filerden olu\u015fan aile, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyucu ve geli\u015ftirici i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Karma\u015fan\u0131n ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n oldu\u011fu aile ise tam tersi ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozucu etki yapar.<\/p>\n<p>Mutlu bir ailenin \u00f6zelliklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o ailede kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve sevginin oldu\u011fu, e\u015flerin dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde oldu\u011fu, birbirine g\u00fcvendi\u011fi ve birbirine kar\u015f\u0131 sorumluluk hissetti\u011fi ve e\u015flerin birbiri ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ileti\u015fim i\u00e7inde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu \u00f6zelliklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk akla gelen konulardan birisi de bunlardan hangisinin daha \u00f6nemli oldu\u011fudur. Fakat bu sorunun cevab\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: sayg\u0131 ve sevgi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ve sayg\u0131n\u0131n oldu\u011fu ailelerde di\u011ferleri do\u011fal olarak geli\u015fir. Sevgi ve sayg\u0131dan her hangi birisi olmad\u0131\u011f\u0131nda ise evlili\u011fin mutlu bir \u015fekilde s\u00fcrmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Allah (c.c) k\u00e2inatta hi\u00e7 bir \u015feyi \u00f6ylesine, ba\u015f\u0131bo\u015f yaratmam\u0131\u015ft\u0131r. Her \u015fey bir sistem i\u00e7erisinde, Yaradan\u2019\u0131m\u0131z\u0131n belirledi\u011fi kurallar \u00e7er\u00e7evesinde devam eder. Biz bu kurallar\u0131 neresinden delersek delelim elimizde patlar.<\/p>\n<p>Kad\u0131n-Erkek ili\u015fkilerinde temel \u00fc\u00e7 \u015fey\u00a0<strong>\u201cSayg\u0131-Sevgi ve \u0130kram\u201d d\u0131r. Mutluluk form\u00fcl\u00fcm\u00fcz budur. Nis\u00e2 Suresi 34. Ayet-i kerime<\/strong>\u00a0\u201cErkekler kad\u0131nlar \u00fczerine kavvamd\u0131r.\u201d diye ba\u015flar. Kavvam koruyucu ve y\u00f6netici demek. K\u0131sacas\u0131 Allah(c.c) evin reisini erkek olarak tayin etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ayetin devam\u0131nda \u201cSaliha kad\u0131nlar, iyi kad\u0131nlar kocalar\u0131na g\u00f6n\u00fclden itaat eden(sayg\u0131l\u0131 olan) kad\u0131nlard\u0131r.\u201d buyrulur. Kad\u0131n\u0131 da erke\u011fi de Yaradan, evlili\u011fin kurallar\u0131n\u0131 da belirlemi\u015f. <strong>Rum s\u00fbresi 21. Ayet-i kerime de:<\/strong>\u201cS\u00fck\u00fbna ermeniz i\u00e7in size kendinizden zevceler yaratmas\u0131 ve aran\u0131za sevgi ve merhamet koymas\u0131 onun (kudretinin delillerindendir) ayetlerindendir. \u015e\u00fcphesiz ki bunda d\u00fc\u015f\u00fcnen toplumlar i\u00e7in ibretler vard\u0131r.\u201d buyruluyor.<\/p>\n<p>\u00c2limler s\u00fck\u00fbnu \u201c rahatlamak, dinlenmek, durulmak, kayna\u015fmak, huzura kavu\u015fmak\u201d gibi kelimelerle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Rabbimiz, kad\u0131n ve erke\u011fin birbirlerinde dinlenmeleri, durulmalar\u0131 ve birbirleri ile rahatlamalar\u0131 i\u00e7in \u00e7iftler halinde yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Sadece \u00e7ocuk yap\u0131p birbirlerinin \u00f6m\u00fcrlerini t\u00fcketsinler diye de\u011fil, yani.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte evlilikte mutluluk i\u00e7in s\u00fck\u00fbna kavu\u015fup rahatlayabilmek i\u00e7in iki \u00f6nemli gereklilikte bu ayet-i kerimede a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f. \u201c<strong>Sevgi ve merhamet\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Sevgi evlili\u011fin sermayesi, Rabbimizin bizlere en b\u00fcy\u00fck ikram\u0131d\u0131r, nik\u00e2h hediyesidir. Sevgiyi ya\u015fatmak i\u00e7in gerekli olan \u015fey de a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f. \u201c<strong>Merhamet\u201d Merhamet en \u00e7ok \u201c\u015fefkat ve ikram etmek\u201d anlam\u0131na geliyor.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn ilimlerin kayna\u011f\u0131, \u00f6z\u00fc Rabbimizin kelam\u0131 Kur\u2019an-\u0131 Kerimden aile hayat\u0131nda mutluluk i\u00e7in en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 \u015fey bize a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f. \u201cSayg\u0131-Sevgi ve \u0130kram\u201d Evlilik i\u00e7in \u00fc\u00e7 sihirli s\u00f6zc\u00fck. Sadece kar\u0131 koca ili\u015fkisi i\u00e7in de\u011fil, anne-baba-\u00e7ocuk ili\u015fkisi de ge\u00e7erli.<\/p>\n<p>Kad\u0131n erke\u011fe sayg\u0131l\u0131 olacak, erkek kad\u0131ndan sevgisi esirgemeyecek ve birbirlerine ikramlarda bulunacaklar. Ana form\u00fcl bu. Bu form\u00fcl\u00fc destekleyen pek \u00e7ok da hadisi \u015ferif var. Onlara da ilerleyen derslerde de\u011finece\u011fiz in\u015fallah.<\/p>\n<p>Yarat\u0131l\u0131\u015f olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman kad\u0131nlar\u0131n en \u00e7ok sevgiye ihtiyac\u0131 var\u0131d\u0131r, erkeklerin sayg\u0131ya.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en temel sorunda bu: Kad\u0131nlar erkeklere gereken sayg\u0131y\u0131 g\u00f6stermiyorlar, erkeklerde kad\u0131nlar\u0131 nas\u0131l seveceklerini ve sevgilerini nas\u0131l g\u00f6stereceklerini bilmiyorlar.<\/p>\n<p>\u0130kram desen kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 menfaate d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f. Herkes kendi yapmas\u0131 gerekenleri bir tarafa b\u0131rakm\u0131\u015f, di\u011ferinin ne yapt\u0131\u011f\u0131 ile ilgileniyor, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ona g\u00f6re veriyor.<\/p>\n<p>Yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ocuklar \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada k\u0131z \u00e7ocuk ve erkek \u00e7ocuk farkl\u0131l\u0131klar\u0131na bakm\u0131\u015flar. \u00c7\u0131kan en \u00f6nemli sonu\u00e7 k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sevgiye, erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sayg\u0131ya \u00f6nem vermesi. B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar sevgi ister diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, oysa erkek \u00e7ocuklar sayg\u0131 g\u00f6rmedikleri zaman sevildiklerine inanm\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Yarat\u0131l\u0131\u015f \u00e7ocuklarda hen\u00fcz bozulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in en \u00e7ok onlarda kendini tam g\u00f6sterir. Mesela; k\u0131zlar k\u00fc\u00e7\u00fckken babaya hizmet i\u00e7in onun etraf\u0131nda ko\u015ftururlar, terli\u011fini getirirler, gazetesini verirler, nas\u0131l hizmet edip babay\u0131 mutlu edeceklerini bilmezler. Fakat ayn\u0131 k\u0131zlar biraz b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerinde, temiz bilgi ile beslenmediklerinde ve kibir gibi nefsin oyunlar\u0131 ile tan\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131nda babaya bir bardak su getirirken y\u00fczlerini ek\u015fitmeye ba\u015flarlar.<\/p>\n<p><strong>Erke\u011fin evde otorite olmas\u0131 ve kad\u0131n\u0131n erke\u011fe sayg\u0131 g\u00f6stermesi ayn\u0131 zamanda en iyi \u00e7ocuk e\u011fitimi metodudur.<\/strong>\u00a0Kad\u0131n kocas\u0131na sayg\u0131l\u0131 olursa, \u00e7ocuklarda babaya sayg\u0131 duyarlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ailelerin en b\u00fcy\u00fck sorunu ergenlerle, gen\u00e7lerle ba\u015f edememektir. Peki ama neden?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc evde \u00e7ocu\u011fun \u00e7ekinece\u011fi bir otorite yok. Anne \u00e7ocukla \u00e7ok y\u00fcz g\u00f6z oldu\u011fu i\u00e7in ve sevgisi a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fundan dolay\u0131 \u00e7ocuk i\u00e7in otorite olam\u0131yor. \u00c7ocuk babas\u0131n\u0131 sevdi\u011fi kadar, ondan korkup \u00e7ekinmeli ki hareketlerine dikkat etsin. \u00d6l\u00fcm ya da bo\u015fanma gibi sebeplerle \u00e7ocuk babas\u0131z b\u00fcy\u00fcyorsa baban\u0131n bo\u015flu\u011funu b\u00fcy\u00fckbaba, day\u0131 gibi bir erkek yak\u0131n\u0131n doldurmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Evde kad\u0131n sevgiyi, baba otoriteyi temsil etmeli. Ayn\u0131 zamanda k\u0131zlar babaya, a\u011fabeye sayg\u0131 duyarlarsa e\u015fine de sayg\u0131 g\u00f6sterme noktas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmez.<\/p>\n<p>Evlilik okulumuzu takip eden gen\u00e7 k\u0131zlar \u00f6\u011frendiklerini evde \u00f6nce babaya, varsa erkek karde\u015fe ve yak\u0131n akraba erkeklere sayg\u0131l\u0131 davranarak g\u00f6stersinler.<\/p>\n<p>Pek \u00e7ok kad\u0131n\u0131n kabullenmekte zorland\u0131\u011f\u0131; fakat gayet sahih bir Hadis-i \u015eerifte:\u00a0<strong>\u201c\u0130nsan\u0131n insana secde etmesini emredecek olsayd\u0131m, kad\u0131n\u0131n kocas\u0131na secde etmesini emrederdim.\u201d buyruluyor<\/strong>. Sevgili peygamberimiz, rehberimiz bu s\u00f6zleri ile evlilik hayat\u0131nda kad\u0131n\u0131n kocas\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. Yoksa kad\u0131n iki b\u00fckl\u00fcm olsun, kocas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda yere yats\u0131n demiyor elbette.<\/p>\n<p>Biraz a\u011f\u0131r\u0131m\u0131za gidiyor; ama sayg\u0131n\u0131n \u00f6nemini kabul ettik mi han\u0131mlar? Etmeyenler \u00e7oktan gitmi\u015ftir herhalde. Tamam, o zaman devam edelim. Bir erke\u011fi ne kadar severseniz sevin ona sayg\u0131s\u0131zl\u0131k ediyorsan\u0131z sevginize inanmayacakt\u0131r.\u00a0<strong>Sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da \u00e7e\u015fitleri var. Gizlisi var, a\u00e7\u0131\u011f\u0131 var, s\u00fcsl\u00fcs\u00fc var, sadesi var. Var da var<\/strong>.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte size ger\u00e7ek hayattan<strong>\u00a0s\u00fcsl\u00fc sayg\u0131s\u0131zl\u0131klardan \u00f6rnekler<\/strong>: Kad\u0131n \u201cKocam\u0131n ad\u0131 Tekin, ben ona teko\u015f derim.\u201d diyor. Ne kadar ay\u0131p sanki kedi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Ba\u015fka bir han\u0131m kocas\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cAli\u201d Kad\u0131n ona s\u00fcrekle \u201cAli\u015fim, Ali\u015fim\u201d diyor. Sanki \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00e7ocuk seviyor. Ba\u015fka bir han\u0131m da kocas\u0131, o ve ben var\u0131z. Kocas\u0131 ho\u015f bir \u015fey s\u00f6yledi. Kad\u0131n kocas\u0131n\u0131 parma\u011f\u0131 ile bana i\u015faret ederek \u201cNe kadar \u015firin bir \u015fey de\u011fil mi?\u201d dedi. Ne diyece\u011fimi bilemedim. Kocas\u0131 \u00e7ok bozuldu, renkten renge girdi. Yaa \u00e7ok \u015firin, g\u00f6t\u00fcr kre\u015fe ver, ak\u015famlar\u0131 al\u0131rs\u0131n.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 yapanlarda \u00fcniversite mezunu, kariyerle hatunlar. \u0130\u015fte bunlar s\u00fcsl\u00fc sayg\u0131s\u0131zl\u0131klar. Sevgi g\u00f6sterisine bo\u011fulmu\u015f sayg\u0131s\u0131zl\u0131klar. Erkek bu davran\u0131\u015flardan \u00e7ok rahats\u0131z olur; ama kad\u0131n o kadar \u015firin olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki adam ne diyece\u011fini bilemez. Sonra bir bakars\u0131n s\u00fcper gidiyor zannedilen evlilik bir g\u00fcnde bitmi\u015f.<\/p>\n<p>Ya da\u00a0<strong>a\u00e7\u0131k\u00e7a yap\u0131lan sayg\u0131s\u0131zl\u0131klar var<\/strong>: Kocas\u0131na \u201ckozalak, \u00fcretim hatas\u0131, \u00f6k\u00fcz, ay\u0131\u2026\u201d gibi k\u0131zd\u0131\u011f\u0131 zaman a\u011fz\u0131n\u0131n ayar\u0131n\u0131 bozan kad\u0131nlar var. Velhas\u0131l bu sayg\u0131 meselesi evlilikte \u00e7ok \u00f6nemli. Erke\u011fe ve ailesine sayg\u0131 kad\u0131n i\u00e7in evlili\u011fin temel dire\u011fidir.<\/p>\n<p><strong>Gizli sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa \u00f6rnek ise<\/strong>: As\u0131k y\u00fczle, k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bak\u0131\u015flarla erke\u011fi be\u011fenmedi\u011fini hissettirmek ve a\u015fa\u011f\u0131lamakt\u0131r. Yoksa kad\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan kocas\u0131na kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc s\u00f6z \u00e7\u0131kmaz. Bu sayg\u0131 meselesinin detaylar\u0131na kad\u0131n erkek yarat\u0131l\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 konusunda devam edece\u011fiz in\u015fallah.<\/p>\n<p><strong>Gelelim sevgi konusuna. Sevgi; kad\u0131nlar\u0131n hava su kadar ihtiyac\u0131 olan manevi bir besin. Kad\u0131n sevilme arzusu ile do\u011far.<\/strong>\u00a0Minicik k\u0131z bebekler, anne baban\u0131n y\u00fcz\u00fcne bakarlar, sevilmek i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc \u015firinlikler yaparlar. Kad\u0131nlar\u0131n bu sevilme arzu, ya\u015f\u0131 ka\u00e7 olursa olsun hi\u00e7 bitmez.<\/p>\n<p><strong>Bu y\u00fczden de bir erke\u011fin en \u00e7ok dikkat etmesi gereken konu, kar\u0131s\u0131n\u0131 sevdi\u011fini s\u00f6ylemesi ve sevgisini g\u00f6stermesidir.<\/strong>\u00a0Erke\u011fin g\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn \u201cseni seviyorum\u201d demesine gerek yok tabii. Bir \u015fey \u00e7ok s\u00f6ylendik\u00e7e anlam\u0131n\u0131 kaybeder. Ama arada bir s\u00f6ylemesi kad\u0131n\u0131 mutlu eder.<\/p>\n<p>Kad\u0131nlar\u0131n \u00e7o\u011fu sevildi\u011fini duymak isterler; ama sevildi\u011fini hissetmek kad\u0131nlar i\u00e7in daha \u00f6nemlidir. Kad\u0131nlar e\u015fleri taraf\u0131ndan sevildiklerini, de\u011fer g\u00f6rd\u00fckleri zaman hissederler. Erkek kar\u0131s\u0131 hastaland\u0131\u011f\u0131 ya da do\u011fum yapt\u0131\u011f\u0131 zaman \u015fefkatle muamele ederse, g\u00fcn i\u00e7erisinde onu dinlemek i\u00e7in zaman ay\u0131r\u0131rsa, kar\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterirse, ufak tefek huysuzluklar\u0131na anlay\u0131\u015fla bakarsa kad\u0131n sevildi\u011fine inan\u0131r.<\/p>\n<p>Bir han\u0131m \u201cBir g\u00fcn can\u0131m kay\u0131s\u0131 istedi, e\u015fime telefon a\u00e7\u0131p s\u00f6yledim; fakat ak\u015fam gelirken kay\u0131s\u0131 getirmedi. \u0130ki g\u00fcn sonra getirdi kay\u0131s\u0131y\u0131. \u00c7ok mutlu oldum. Demek ki iki g\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi halde benim istedi\u011fim \u015feyi unutmam\u0131\u015f, alm\u0131\u015f, demek ki bana de\u011fer veriyor, g\u00fcnlerce ben buna sevindim.\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>Peygamberimiz aleyhisselam erkeklere \u201cBir yerden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman hediyeleri vermeye k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131ndan ba\u015flay\u0131n.\u201d diye tavsiye etmi\u015f. Kendisi de yolculuklardan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde ilk defa k\u0131z\u0131 Hz. Fat\u0131ma\u2019n\u0131n evine gider \u00f6nce onu ziyaret edermi\u015f. Bir baban\u0131n da k\u0131z evlad\u0131na g\u00f6stermesi gereken sevgi ve de\u011fere g\u00fczel bir \u00f6rnek.<\/p>\n<p>Peygamberimiz, e\u015flerine de sevgisini g\u00f6stermekten hi\u00e7 \u00e7ekinmemi\u015f. Yemek yerken e\u015finin a\u011fz\u0131na yemek koyar, ho\u015funa gidecek s\u00f6zler s\u00f6yler ve de\u011fer verdi\u011fini s\u00f6zleri ile de davran\u0131\u015flar\u0131 ile de belli etmi\u015f.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE AKRABA \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E\u015flerin ailelerinin \u00e7iftin evlilikleri \u00fczerindeki m\u00fcdahaleleri bir sorun olabilece\u011fi gibi, \u00e7iftlerden herhangi birinin kendi ailesinden sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ayr\u0131\u015famamas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kendi evlili\u011finin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamamas\u0131 ve evlili\u011fine yeterince sahip \u00e7\u0131kamamas\u0131 da di\u011fer bir sorun alan\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kar\u0131 kocan\u0131n anne babalar\u0131 ve her iki taraftan akrabalar, evlilik ili\u015fkisinde ve hayatta geni\u015f aile g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve deste\u011fini sa\u011flayan kaynaklar olabilece\u011fi gibi birer stres fakt\u00f6r\u00fc de olabilirler. Aile b\u00fcy\u00fckleri ve akrabalarla kurulacak sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim ve dolay\u0131s\u0131yla olu\u015fmas\u0131 arzulanan geni\u015f aile deste\u011fi, \u00e7ekirdek ailenin kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc hissetmesini sa\u011flayan ve hayatta yaln\u0131z olma duygusunu azaltan bir nitelik ta\u015f\u0131r. \u00d6te yandan e\u015fin ailesiyle ya\u015fanan anla\u015fmazl\u0131klar evlilik ili\u015fkisi \u00fczerinde olumsuz ve hatta y\u0131k\u0131c\u0131 etkiler olu\u015fturabilir. E\u015flerin aileleriyle ilgili anla\u015fmazl\u0131klar \u00f6zellikle evlili\u011fin ilk y\u0131llar\u0131nda daha fazla sorun olabilmektedir. Ancak e\u015flerin her ikisinin de \u00f6ncelikle kendi evliliklerinin k\u0131ymetini bilerek ve ili\u015fkilerine sahip \u00e7\u0131karak geli\u015ftirecekleri \u00e7\u00f6z\u00fcmc\u00fc yakla\u015f\u0131mlar, bu konuda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 azaltabilir.<\/p>\n<p>E\u015flerin ailelerinden kaynaklanan ve evlilik ili\u015fkilerine sorun olarak yans\u0131yan problem alanlar\u0131 \u015fu ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda toplanabilir:<\/p>\n<ul>\n<li>E\u015fin ailesinin \u00e2det ve ananelerine uyum sa\u011flayamamak<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birinin anne babas\u0131na olan a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131<br \/>\n\u2022 E\u015fin ailesinin damat veya gelini benimseyememesi<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birinin ailesiyle gere\u011finden fazla zaman ge\u00e7irilmesi<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birinin veya her ikisinin de kendi ebeveynlerinden gere\u011fince ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015famamas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kendi evlili\u011fine sahip \u00e7\u0131kamamas\u0131, evlilik ili\u015fkilerinin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yamamas\u0131<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birinin ailesine maddi y\u00f6nden ba\u011fl\u0131 olmak<br \/>\n\u2022 Ailelerin \u00e7iftin hayat\u0131na ve kararlar\u0131na s\u00fcrekli kar\u0131\u015fmas\u0131<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birisinin ailesiyle ilgili ele\u015ftirileri duymaya tahamm\u00fcl edememesi<br \/>\n\u2022 E\u015flerden birisinin, ailesinin \u00e7ok fazla etkisi alt\u0131nda kalmas\u0131<br \/>\n\u2022 \u00c7iftin ebeveynlerinden herhangi birisinin eve teklifsizce girip \u00e7\u0131kmas\u0131<br \/>\n\u2022 \u00c7iftin ebeveynlerinden birinin a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu davranmas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cGelin-Kaynana\u201d Problemi nedir?<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu evlilikte, e\u015fin ailesiyle ya\u015fanan problemler kay\u0131nvalide-gelin \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131r. \u00d6zellikle evin ve ailenin kontrol\u00fcn\u00fcn annenin elinde oldu\u011fu ailelerde, bu s\u0131n\u0131rlara yeni bir kad\u0131n\u0131n girmesi, annenin, kontrol\u00fc yitirece\u011fi kayg\u0131s\u0131na kap\u0131larak negatif hareketlerde bulunmas\u0131na ve fark\u0131nda olmadan gelinini d\u00fc\u015fman olarak alg\u0131lamas\u0131na sebep olabilir. Ayr\u0131ca bazen annelerin o\u011fullar\u0131n\u0131 kaybetme endi\u015fesine ba\u011fl\u0131 olarak gelinleri \u00fczerinde tahakk\u00fcm kurmay\u0131 tercih etmeleri de gelin ile kay\u0131nvalide aras\u0131nda ya\u015fanan problemin nedeni olabilir. Ayn\u0131 \u015fekilde kay\u0131nvalide kavram\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6n yarg\u0131l\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergileyen gelinler de kay\u0131nvalide-gelin ili\u015fkisinde sorunlara sebep olurlar. Gelinin \u00f6n yarg\u0131lar nedeniyle daha ba\u015ftan olumsuz tav\u0131rlar sergilemesi, kay\u0131nvalidenin ki\u015fili\u011fini kendi annesininkiyle k\u0131yaslanmas\u0131, kay\u0131nvalidesinden a\u015f\u0131r\u0131 beklentiler i\u00e7inde olmas\u0131 gibi durumlar, gelin kaynana \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 do\u011furabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E\u015finiz mi aileniz mi?<br \/>\nEvli bireylerin bir k\u0131sm\u0131 e\u015finin ailesiyle problemler ya\u015famakta ve bu problemleri \u00e7\u00f6zmekte zorlanmaktad\u0131rlar. Pek \u00e7ok ki\u015fi de kendisini e\u015fiyle ailesi aras\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kalm\u0131\u015f hissetmektedir. Asl\u0131nda bu durumlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, ileti\u015fim hatalar\u0131ndan kaynaklan\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman bu konuda bir problem ya\u015fayan e\u015fin istedi\u011fi \u015fey, kendisini rahat\u00e7a, ele\u015ftirilmeden ifade edebilece\u011fi bir e\u015f deste\u011fidir; e\u015finin kendisini anlayabildi\u011fini hissetmektir. Oysa kimi zaman e\u015fi bunun yerine probleme odaklanmadan hemen savunmaya ge\u00e7mekte, onun ailesindeki sorunlar\u0131 ortaya d\u00f6kmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta, eski defterleri kar\u0131\u015ft\u0131rarak konu\u015fmakta, \u201cBeni kar\u0131\u015ft\u0131rma!\u201d \u015feklinde bir yakla\u015f\u0131mda bulunmakta, vurdumduymaz davranmakta, ailesiyle ilgili konu\u015fmalara a\u015f\u0131r\u0131 tepki g\u00f6stermektedir. Bu da ya\u015fanan problemin e\u015f ile aile aras\u0131nda kalmaktan \u00e7\u0131k\u0131p evlilik ili\u015fkisine yans\u0131mas\u0131na sebep olmakta ve e\u015fler aras\u0131nda sorun do\u011furmaktad\u0131r. Problem ne kadar \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse g\u00f6r\u00fcns\u00fcn, ki\u015finin e\u015fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmesi, onun yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 sab\u0131rla, savunmaya veya kar\u015f\u0131 su\u00e7lamaya ge\u00e7meden dinlemesi onu rahatlat\u0131r. Pek \u00e7ok birey, e\u015finin ailesiyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 problemleri g\u00f6rmezden gelme veya olaya kar\u0131\u015fmama yolunu se\u00e7mektedir. Burada ailesini incitme, onlar\u0131n onay ve g\u00fcvenlerini yitirme gibi kayg\u0131lar s\u00f6z konusudur. Ancak ki\u015fi sergiledi\u011fi bu yakla\u015f\u0131m\u0131n e\u015fini incitmeyi se\u00e7mek oldu\u011funu g\u00f6rmezden gelmektedir. Ya\u015fanan bir problemin e\u015fi \u00fczerindeki olumsuz etkisini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde aileden i\u015f birlikli bir yakla\u015f\u0131m talep etmek \u00f6nemlidir. Ancak bazen \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz gibi g\u00f6r\u00fcnen problemlerde ki\u015finin sadece e\u015fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli etmesi bile \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tart\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131n\u0131n<\/p>\n<ul>\n<li>E\u015finizin ailesinden herhangi biriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z sorunlar\u0131, kendi evlili\u011finizle ilgili bir sorun h\u00e2line getirmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z sorunlar\u0131 evlilik ili\u015fkinize ta\u015f\u0131madan, sadece o ki\u015fiyle aran\u0131zda tutmaya gayret edin.<br \/>\n\u2022 E\u015finizden, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z problemde taraf olmas\u0131n\u0131 beklemeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunu muhtemelen yapamayacakt\u0131r ve bu durum sizi hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratarak sorunu kendi evlili\u011finize ta\u015f\u0131man\u0131za sebep olacakt\u0131r.<br \/>\n\u2022 E\u015finiz ailenizle ilgili bir sorun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman yapman\u0131z gereken \u015fey, taraf olmak de\u011fil, adil davranmakt\u0131r. Hi\u00e7bir zaman e\u015finizi yaln\u0131z b\u0131rakmay\u0131n. Her t\u00fcrl\u00fc problemde oldu\u011fu gibi bu problemde de \u00e7\u00f6z\u00fcmc\u00fc yakla\u015fmaya gayret edin.<br \/>\n\u2022 Problem hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131rken su\u00e7lama yapmadan, ya\u015fan\u0131lan\u0131 oldu\u011fu gibi ve d\u00fcr\u00fcst\u00e7e aktarmaya gayret edin.<br \/>\n\u2022 Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z sorun hakk\u0131nda konu\u015furken esas konudan uzakla\u015fmay\u0131n ve eski defterleri i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n. Bu, problemi daha da \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz h\u00e2le getirebilir.<br \/>\n\u2022 E\u015finiz ailenizle ilgili bir problem hakk\u0131nda konu\u015furken hemen savunmaya ge\u00e7meyin. B\u00f6yle bir tav\u0131r, konu\u015fman\u0131z\u0131 tart\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n\u2022 \u00d6nce e\u015finizin kendisini ifade etmesine f\u0131rsat verin. S\u00f6z\u00fcn\u00fc kesmeden, ele\u015ftirmeden, savunmaya ge\u00e7me \u2013 den ve su\u00e7lamadan dinleyin.<br \/>\n\u2022 Onu dinlerken anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131za dair geri bildirimlerde bulunun. \u201cSeni anl\u0131yorum.\u201d, \u201c\u00c7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015fs\u00fcn.\u201d, \u201c\u00c7ok k\u0131r\u0131lm\u0131\u015fs\u0131n.\u201d gibi. C\u00fcmleye b\u00f6yle ba\u015flad\u0131ktan sonra kendi fikirlerinizi ifade edin. E\u015finiz onu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hissetti\u011finde s\u00f6yleyeceklerinizi daha dikkatle dinleyecek ve \u00e7at\u0131\u015fma ihtimaliniz azalacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E\u015finizin ailesi sizin de ailenizdir.<br \/>\n\u2022 Onlar\u0131n onay\u0131n\u0131 kazanmaya gayret edin. Onlar\u0131n sizi onaylamalar\u0131, size daha fazla destek sunmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<br \/>\n\u2022 Zaman zaman fikirlerine dan\u0131\u015farak onlara duydu\u011funuz sayg\u0131y\u0131 belli edin.<br \/>\n\u2022 Kendi \u00e2det ve ananelerinizi korumak en do\u011fal hakk\u0131n\u0131zd\u0131r. Ancak e\u015finizin ailesinin \u00e2det ve ananelerine de sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011finizi onlara belli edin. B\u00f6ylece bu konuda tedirginlik duymalar\u0131n\u0131 ve bu konuyu bir soruna \u00e7evirmelerini engelleyebilirsiniz.<br \/>\n\u2022 Aile b\u00fcy\u00fcklerinizle bir araya gelebilece\u011finiz ortamlar olu\u015fturun. Birlikte yeme\u011fe \u00e7\u0131kmak, pikni\u011fe gitmek, tatile gitmek vb. Bu, aran\u0131zdaki samimiyeti geli\u015ftirir.<br \/>\n\u2022 E\u015finizin ailesine finansal olarak ba\u011fl\u0131 olmaktan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\n\u2022 E\u015finizin ailesinin sizden ve ailenizden farkl\u0131 y\u00f6nlerini oldu\u011fu gibi kabul edin ve olumlu y\u00f6nlerine odaklan\u0131n.<br \/>\n\u2022 E\u015finizin ailesinin ge\u00e7mi\u015fini ve aile tarihini \u00f6\u011frenin. B\u00f6ylece ailenin g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerini bulup ortaya \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Daha sonra bunu \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zla da payla\u015f\u0131n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Geni\u015f aile ortam\u0131<br \/>\nBazen \u00e7iftler \u00e7e\u015fitli sebeplerden dolay\u0131 aileleriyle birlikte ya\u015farlar. Aile b\u00fcy\u00fckleriyle beraber ya\u015faman\u0131n kolayl\u0131klar\u0131 olmakla birlikte, ailedeki rol payla\u015f\u0131mlar\u0131 konusunda baz\u0131 sorunlar da ya\u015fanabilmektedir. Geni\u015f aileyle birlikte ya\u015fama durumunda \u00e7iftin d\u00fczenli olarak ba\u015f ba\u015fa zaman ge\u00e7irebilecekleri f\u0131rsatlar olu\u015fturmalar\u0131 ve kendilerini ilgilendiren konularda kendi kararlar\u0131n\u0131 alabilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olmalar\u0131, aralar\u0131nda ya\u015fanabilecek \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 azaltacakt\u0131r. Ayr\u0131ca ailede rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n t\u00fcm aile bireylerini i\u00e7erecek \u015fekilde dikkatli planlanmas\u0131 da \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Karar\u0131 kim verecek?<br \/>\n\u00c7ekirdek aile ile ilgili kararlar\u0131 e\u015fler beraber vermelidirler. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar\u0131n okullar\u0131, maddi konular, i\u015f hayat\u0131 vb. ile ilgili kararlar, e\u015flerin beraber almalar\u0131 gereken kararlard\u0131r. Bu konularda aile b\u00fcy\u00fcklerinin fikirlerini almak, onlar\u0131n hayat tecr\u00fcbelerinden dersler \u00e7\u0131karmak \u00f6nemlidir. Ancak son karar noktas\u0131nda, e\u015fler birlikte davranmaya gayret etmelidirler. \u00d6nemli kararlar\u0131 e\u015flerin birlikte almalar\u0131 kararlar\u0131n sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu da kendi evliliklerine ve dolay\u0131s\u0131yla kurduklar\u0131 aileye sahip \u00e7\u0131kabilmeleri anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kocaman ve g\u00fc\u00e7l\u00fc aile<br \/>\n\u201cBiz kocaman ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir aileyiz.\u201d Kula\u011fa ne kadar ho\u015f geliyor, de\u011fil mi? Bu, bir \u00e7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fcrken ihtiya\u00e7 duydu\u011fu, kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc hissetmesini sa\u011flayan, \u00f6z g\u00fcvenini destekleyen bir c\u00fcmledir. \u00c7ocuklar\u0131n geni\u015f aileyle birlikte olabilmesine mutlaka imk\u00e2n tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Geni\u015f aile deste\u011fi ile b\u00fcy\u00fcmek, \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6z g\u00fcvenlerini artt\u0131r\u0131r. Ki\u015fi e\u015finin ailesiyle anla\u015fam\u0131yor hatta onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fcyor olsa bile, \u00e7ocuklar\u0131n onlarla birlikte olmaya haklar\u0131 oldu\u011funu unutmamal\u0131 ve b\u00f6ylesi bir hayat deste\u011finden \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 mahrum etmemelidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Aileyi payla\u015fmak<br \/>\nBaz\u0131 evliliklerde e\u015fin ailesiyle ge\u00e7irilen zaman bir sorun olarak ili\u015fkiye yans\u0131yabilmektedir. E\u015flerden birinin ailesiyle daha fazla zaman ge\u00e7irmek ya da ailelerden birine yeterli zaman\u0131 ay\u0131rmamak, bayramlarda ve \u00f6zel g\u00fcnlerde \u00f6nce kimin ailesine ziyarete gidilece\u011fi, bayram sofras\u0131na kimin ailesinin evinde oturulaca\u011f\u0131 gibi konular, e\u015fler aras\u0131nda sorun olu\u015fturabilir. B\u00f6yle bir sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda bir plan yapmak i\u015fe yarar bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir. \u201cKimin ailesiyle hangi g\u00fcnler ka\u00e7 saat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek?\u201d, \u201c\u00d6zel g\u00fcnlerde ziyaret s\u0131ras\u0131 nas\u0131l olacak?\u201d vb. hususlar planlanabilir. Bu konuda en \u00f6nemli husus, \u00f6ncelikle e\u015flerin hemfikir olmalar\u0131d\u0131r. E\u015fler bu konularda ortak karar almay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131nda, uygulama art\u0131k kendili\u011finden geli\u015fmeye ba\u015flayacak ve zamanla oturacakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sorunlar\u0131 a\u015fmak<br \/>\nE\u015finizin ailesinden herhangi birisiyle bir sorun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sorununuzu onunla payla\u015fmaktan \u00e7ekinmeyin. Sorunlar\u0131n\u0131z\u0131 sorun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ki\u015filerle payla\u015farak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeniz en sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim yoludur. Aksi takdirde bu konudaki sorunlar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015fkalar\u0131na ta\u015f\u0131man\u0131z, dedikodu yapmay\u0131 tercih etmeniz, problemin ve i\u00e7inizdeki \u00f6fkenin daha da b\u00fcy\u00fcmesinden ba\u015fka bir i\u015fe yaramaz.<\/p>\n<p>Probleminizi \u00e7\u00f6zebilecek ad\u0131mlar atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, sorun daha da dallan\u0131p budaklanacakt\u0131r. En iyisi, probleminizi do\u011frudan, d\u00fcr\u00fcst\u00e7e ve kar\u015f\u0131n\u0131zdakini su\u00e7lamadan ifade etmenizdir. \u00d6rne\u011fin pi\u015firdi\u011finiz yeme\u011fi ele\u015ftiren bir kay\u0131nvalideniz varsa \u201cYemeklerimle ilgili ele\u015ftirileriniz beni ger\u00e7ekten incitiyor. Bu konuda \u00f6zenli olursan\u0131z sevinirim.\u201d \u015feklinde bir yakla\u015f\u0131mla duygular\u0131n\u0131z\u0131 do\u011frudan ifade edebilirsiniz. Ya da \u201cBu konudaki \u015fik\u00e2yetiniz beni \u00fcz\u00fcyor. E\u011fer yemeklerimi be\u011fenmiyorsan\u0131z, arzu ederseniz birlikte oldu\u011fumuz zaman yemekleri siz pi\u015firebilirsiniz.\u201d \u015feklinde bir yakla\u015f\u0131mla ona bir se\u00e7enek sunmay\u0131 da deneyebilirsiniz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gelinler ve Damatlar!<\/p>\n<p>Kendinizi e\u015finizin ailesinin yan\u0131nda rahat hissetmiyor musunuz? Onlarla birlikte yapabilece\u011finiz \u00e7e\u015fitli faaliyetler planlay\u0131n. Birlikte gezmeye gitmek, tatile \u00e7\u0131kmak, piknik yapmak gibi. \u00d6zellikle onlar\u0131n ho\u015funa gidecek faaliyetler se\u00e7meye gayret edin. Bu, hem onlara de\u011fer verdi\u011finizi g\u00f6sterecek hem de birbirinizi daha yak\u0131ndan tan\u0131man\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. B\u00f6ylece zaman i\u00e7inde kendinizi onlar\u0131n yan\u0131nda daha rahat hissetmeniz kolayla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kay\u0131nvalideler ve Kay\u0131npederler!<br \/>\nGelininiz veya damad\u0131n\u0131zla problemler mi ya\u015f\u0131yorsunuz? Aran\u0131zda s\u00fcrekli bir elektrik ve gerginlik mi hissediyorsunuz? Problemin sizden kaynaklanabilecek taraflar\u0131na bir g\u00f6z atmaya ne dersiniz?<\/p>\n<ul>\n<li>Ebeveynlerin a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu olmalar\u0131: Bu tip ailelerde evlenmi\u015f olan \u00e7ocuklar\u0131na bir yeti\u015fkin olarak tam anlam\u0131yla g\u00fcvenmeme ve onu koruma alt\u0131nda tutma e\u011filimi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durumda ailenin \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerindeki s\u00fcrekli koruyucu tav\u0131rlar\u0131, di\u011fer e\u015f \u00fczerinde kendisine g\u00fcvenilmedi\u011fi alg\u0131s\u0131n\u0131 yaratabilir. Bu sorun torunlar\u0131n do\u011fu\u015fuyla birlikte daha da abart\u0131l\u0131 ve g\u00fc\u00e7 bir h\u00e2le d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<br \/>\n\u2022 Ebeveynlerin a\u015f\u0131r\u0131 m\u00fcdahaleci olmalar\u0131: Bu tip ebeveynler, \u00e7iftin aile hayatlar\u0131na ve kararlar\u0131na s\u00fcrekli m\u00fcdahale etmekte ve \u00e7iftin evlilik ili\u015fkilerine yeterince sayg\u0131 duymamaktad\u0131rlar. Bu tip ailelerde \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 bir yeti\u015fkin olarak alg\u0131lamama, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ald\u0131klar\u0131 kararlara g\u00fcven duymama, tek ba\u015flar\u0131na karar almalar\u0131 durumunda bunu kendilerine sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak alg\u0131lama gibi tav\u0131rlar g\u00f6r\u00fclmektedir.<br \/>\n\u2022 Ebeveynin teklifsizli\u011fi: Her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fki bi\u00e7imi gibi evlilik ili\u015fkisi de kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131na sahiptir. Bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n davetsiz misafirlikler, eve teklifsizce girilip \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131, s\u00fcrekli yat\u0131ya kal\u0131nmas\u0131 gibi hareketlerle zorlanmas\u0131, ailenin mahrem saatlerinin azalmas\u0131na veya hi\u00e7 olmamas\u0131na sebep olabilir. E\u011fer sorunun yukar\u0131daki maddeler d\u0131\u015f\u0131nda bir sebepten ve kar\u015f\u0131 taraftan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z bir aile toplant\u0131s\u0131 yaparak sorununuzu konu\u015fmay\u0131 denemelisiniz. Sorununuzu hem kendi evlad\u0131n\u0131zla hem de gelininizle ya da damad\u0131n\u0131zla a\u00e7\u0131k, su\u00e7lamadan ve ele\u015ftiriden uzak, sahip oldu\u011funuz bilgeli\u011fe ve hayat tecr\u00fcbesine yak\u0131\u015f\u0131r bir bi\u00e7imde, en \u00f6nemlisi de sevginizi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131zdan esirgemeden payla\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcrel tezatlar<br \/>\nE\u015fler \u00e7ok farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerden geliyorlarsa birbirinin ailelerinin gelenek ve g\u00f6reneklerini, ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc anlamak ve tan\u0131mak i\u00e7in daha fazla zaman ay\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. B\u00f6yle bir durumda \u015fu hususlara \u00f6zellikle dikkat edilmelidir:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0130ki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn benzer ve farkl\u0131 y\u00f6nlerinin neler oldu\u011funu anlamaya gayret edin. Bu birbirinizin farkl\u0131 y\u00f6nlerini anlaman\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<br \/>\n\u2022 \u00c7ocuklar\u0131n nas\u0131l yeti\u015ftirilece\u011fi, roller, sorumluluklar, hangi \u015fehirde ya da \u00fclkede ya\u015fanaca\u011f\u0131, din ve mezhep farkl\u0131l\u0131klar\u0131 gibi konularda m\u00fcmk\u00fcnse evlenmeden \u00f6nce anla\u015fmaya var\u0131n.<br \/>\n\u2022 Asla e\u015finizin ailesinin gelenek ve g\u00f6reneklerini, inan\u0131\u015flar\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ele\u015ftirmeyin ve k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyin. Baz\u0131 \u015feyler size de\u011fi\u015fik veya tuhaf gelebilir. Kar\u015f\u0131 taraf a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu durumun sizin i\u00e7in de s\u00f6z konusu olabilece\u011fini unutmay\u0131n.<br \/>\n\u2022 Kendi \u00e2det ve geleneklerinizi e\u015finize zorla dayatma yoluna gitmeyin. Bu, evlilik ili\u015fkinizi zedelemekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramayacakt\u0131r.<br \/>\n\u2022 E\u011fer e\u015finizin ailesinin konu\u015ftu\u011fu farkl\u0131 bir dil varsa bu dili \u00f6\u011frenmek i\u00e7in gayret edin. Unutmay\u0131n ki do\u011facak \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z muhtemelen bu dili de konu\u015facaklard\u0131r.<br \/>\n\u2022 \u0130\u00e7inde bulundu\u011funuz durumun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z i\u00e7in avantaj oldu\u011funu unutmay\u0131n. \u0130ki farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrde b\u00fcy\u00fcmek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 zenginle\u015ftirecek deneyimler ve g\u00fc\u00e7 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE \u00c7OCUK YET\u0130\u015eT\u0130RMEK<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Aile, bireyler aras\u0131nda ili\u015fki kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bireye sosyal bir rol tan\u0131mlayan, bu rolle de\u011fer aktar\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren ve toplumun gelece\u011finde kritik bir yere sahip olan temel kurumdur. Bireyler aras\u0131nda kurulan bu ili\u015fki arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aile, toplumu etkilerken ayn\u0131 zamanda toplumda meydana gelen de\u011fi\u015fimlerden de etkilenmektedir. Bu bak\u0131mdan ailenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yap\u0131da olmas\u0131 toplumsal a\u00e7\u0131dan da \u00f6nem arz etmektedir. Aile i\u015flevselli\u011fi, aileye \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler ve ailenin ger\u00e7ekle\u015ftirmesi beklenen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6zellik ya da y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin neler oldu\u011funa konusunda e\u011fitim planlamas\u0131 yapmak, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ortam\u0131 olu\u015fturmak, dini e\u011fitim vermek, koruyucu aile ortam\u0131 olu\u015fturmak, ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak, serbest zaman etkinlikleri olu\u015fturmak ve stat\u00fc sa\u011flamak \u015feklinde bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131labilir.<\/p>\n<p>Ailenin i\u015flevleribiyolojik i\u015flev, psikososyal i\u015flev ve ekonomik i\u015flev olarak \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131kta toplanabilir. Ailenin ruhsal durumu ve duygusal atmosferi ile ili\u015fkili olan aile i\u015flevselli\u011finde dengesizlik ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda aile \u00fcyelerinde psikolojik problemler g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bununla birlikte ailenin i\u015flevsel bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn aile \u00fcyelerinin di\u011fer \u00fcyelere y\u00f6nelik i\u015flevlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gerekir. \u0130\u015flevsel ve de\u011ferle nitelendirilmi\u015f bir evlili\u011fin aile i\u015flevselli\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131dan aile i\u015flevselli\u011finin, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda aileyi olu\u015fturan her birey ve alt sistemin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve iyili\u011fi ile ili\u015fkili bir kavram oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu alt sistemlerden biri de evlilik ili\u015fkisidir. Evlilik, \u00e7iftler aras\u0131nda ba\u011fl\u0131l\u0131k duygusunun bulundu\u011fu, birlikte bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131yla olu\u015fturulan ili\u015fkidir. Ayn\u0131 zamanda evlilik ili\u015fkisi ailenin kurulmas\u0131na, nesillerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine olanak sa\u011flar ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde anlaml\u0131 bir role sahiptir. Evlilik, e\u015fler i\u00e7in genellikle mutluluk ve doyum kayna\u011f\u0131 iken kimi zaman problemlerin olu\u015fmas\u0131na neden olabilmektedir. E\u015flerin nitelikleri, ya\u015fan\u0131lan ortamdan kaynaklanan sorunlar ya da toplumda meydana gelen geli\u015fme ve de\u011fi\u015fmeler gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r evlili\u011fi etkileyebilmekte ve evlili\u011fin s\u00fcreklili\u011fini sekteye u\u011fratacak sorunlara neden olabilmektedir. Bu problemler evlilik ili\u015fkisine y\u00f6nelik psikolojik yard\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olmu\u015f ve bu alanda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Evlilik uyumu, \u00e7iftlerin aile ve evlili\u011fe ili\u015fkin meselelerde uzla\u015fma sa\u011flamas\u0131, ileti\u015fim kurmas\u0131 ve sorunlara yap\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirilmesi \u015feklinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Evlilikte uyum problemleri bo\u015fanmalar\u0131n veya evlilikteki di\u011fer problemlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olan unsurlardan biridir. Fiziksel, ruhsal ve duygusal boyutlar\u0131 olan evlilik uyumu yine bu boyutlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7iftlerin ve ailenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. E\u015fler aras\u0131nda uyum problemlerine dayal\u0131 olarak ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar fiziksel, duygusal ve ili\u015fkisel bir\u00e7ok sorunu da beraberinde getirebilmektedir. Bu sorunlar aile i\u00e7indeki \u00e7ocuklara da yans\u0131yabilmekte, \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131 h\u00e2line gelebilmektedir. E\u015fler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin i\u00e7ten ve uyumlu olmas\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 olumlu etkilerken; bu ili\u015fki \u00e7at\u0131\u015fma ve gerginlik i\u00e7inde ise \u00e7ocuklarda bu durum kendini endi\u015fe ve g\u00fcvensizlik olarak g\u00f6sterecektir. Dolay\u0131s\u0131yla ailenin alt sistemlerinden birinde ya\u015fanan bir problem ailenin tamam\u0131nda ve do\u011fal olarak da ailenin ba\u015fka bir alt sisteminde probleme neden olabilmektedir. Ailenin yerine getirmesi gereken i\u015flevlerinden biri de \u00e7ocuklar\u0131n bir\u00e7ok alanda gereksinimlerini kar\u015f\u0131layarak geli\u015fimlerini desteklemektir. Geli\u015fimde aile, kritik bir yere sahiptir. \u00c7ocuklar \u00f6z denetimi, ahlaki ve cinsel geli\u015fime y\u00f6nelik \u00f6zellikleri aile vas\u0131tas\u0131yla edinir. \u00a0Bu edinimi model alma ve \u00f6zde\u015fim kurma ile sa\u011flar. Dolay\u0131s\u0131yla anne ve babalar\u0131n \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 benimsedi\u011fi davran\u0131\u015flar ilk deneyimler i\u00e7in temel bir yere sahiptir. Bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ocuklar herhangi bir \u015feye y\u00f6nelik sergiledi\u011fi tav\u0131r, tutum ve ileti\u015fim bi\u00e7imini anne ve babalar\u0131ndan \u00f6\u011frenmektedirler . Aile atmosferinin ve ebeveyn tutumlar\u0131n\u0131n olumlu olmas\u0131 \u00e7ocu\u011fun geli\u015fiminde de olumlu bir yans\u0131ma ile kendini g\u00f6stermektedir. Aksi bir durumda ise \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimi bundan olumsuz \u015fekilde etkilenecektir. \u00a0Bu \u00e7er\u00e7evede evlilik uyumu, \u00e7ocuk yeti\u015ftirme tutumlar\u0131 ve aile i\u015flevselli\u011fi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin incelenmesi aile ve toplum gelece\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Ailenin tart\u0131\u015fmas\u0131z en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri \u00e7ocuk yeti\u015ftirmek ve \u00e7ocu\u011fa bakmakt\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc aile, kayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc evliliklerden al\u0131r, g\u00fc\u00e7l\u00fc evlilikler ise sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ift ili\u015fkisinden beslenir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7iftlerin sahip oldu\u011fu \u00e7ocuk da sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmakta ve \u00e7ocuk yeti\u015fkinlik hayat\u0131na kadar anne baba ili\u015fkisinden beslenmektedir. \u00c7ocuk ailesinin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r ve ailesinde ne \u00f6\u011freniyorsa onu hayata ge\u00e7irir. Ailesinden, anne babas\u0131ndan sevgi, ilgi, de\u011fer g\u00f6rmemi\u015f bir \u00e7ocuk hayata kar\u015f\u0131 dezavantajl\u0131 bir durumdad\u0131r. Anne baban\u0131n \u00e7ocu\u011fa olan tutumu ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu tutum ve inan\u00e7lar ileride \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131na yans\u0131yacakt\u0131r nitekim anne babalar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na olan tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131; ebeveynin kendi \u00e7ocuklu\u011fundaki geli\u015fimi, aile yap\u0131s\u0131, ailesinde geli\u015firken kendi uyumsuzluklar\u0131n\u0131n nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucunu g\u00f6sterir. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ki \u00e7ocu\u011fun anne babas\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tutum davran\u0131\u015f \u00f6nemli, bu tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n \u00e7ocu\u011fa nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 daha da \u00f6nemlidir. Bu ba\u011flamda ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131 ile \u00e7ocuk davran\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki vard\u0131r, bu da olumlu ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7ocuk davran\u0131\u015f sorunu oranlar\u0131 ile ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Anne baban\u0131n \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 sergiledikleri tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131, \u00e7ocu\u011fun ileriki ya\u015fam\u0131nda g\u00f6sterece\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131, ba\u015fvuraca\u011f\u0131 problem ve \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6zme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkilemekte ve geli\u015ftirmektedir. Anne-baba aras\u0131nda uyumlu ili\u015fkinin olmay\u0131\u015f\u0131 \u00e7ocu\u011fun ileriki ya\u015fam\u0131nda uyum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ekmesine neden olur. Anne-baba ve \u00e7ocu\u011fun ili\u015fkisinin kalitesi, \u00e7ocu\u011fun topluma uyum becerilerinin belirleyicisidir. Ebeveynler k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n ilk rol modeli olduklar\u0131 i\u00e7in, ebeveynlerinin yard\u0131m\u0131 ile temel becerileri \u00f6\u011frenebilir ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fkin olabilirler. E\u015fler aras\u0131nda kurulan dengeli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler \u00e7ocu\u011fun ki\u015filik \u00f6zellikleri ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 olumlu y\u00f6nde etkiler. Ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131, \u00e7ocuk ve ergen geli\u015fimindeki t\u00fcm d\u00f6nemlerde su\u00e7luluk, sosyal beceriler ve okul performans\u0131 gibi gen\u00e7lik davran\u0131\u015flar\u0131yla s\u0131kl\u0131kla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7ocuk davran\u0131\u015f problemleri, annelerin sald\u0131rganl\u0131k ve kin davran\u0131\u015f\u0131 ile evlilik uyumu anlaml\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. Annelerin evlilik uyumu artt\u0131k\u00e7a \u00e7ocuk davran\u0131\u015f problemleri azalmaktad\u0131r. Anneler evlilik uyumunda sorun ya\u015fad\u0131k\u00e7a \u00e7ocuklar\u0131na daha duyars\u0131z olmaktad\u0131r. Evlilikte doyumsuzluk ya\u015fayan annelerin \u00e7ocuklar\u0131yla daha az ilgilendi\u011fini ve bunun daha b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuk psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011fu tespit etmi\u015ftir. Evlilik doyumu anne baban\u0131n mutlulu\u011funu, ruh sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemektedir. Anne babalar\u0131n evlilik doyumundan sa\u011flad\u0131klar\u0131 doyum da \u00e7ocuklar\u0131na olan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, ebeveynliklerini etkilemekte ve bu durum \u00e7ocu\u011fa yans\u0131maktad\u0131r. \u00c7ocuk davran\u0131\u015flar\u0131, anne baban\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan etkilenmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131 bir birey olarak ele almak aile ili\u015fkilerinde fayda sa\u011flayacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011funuz sizden ayr\u0131 bir bireydir. \u00c7o\u011fu zaman anne-babalar, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kendileriyle bire bir e\u015fle\u015fen kal\u0131plar i\u00e7erisinde \u015fekillendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ancak, \u00e7ocuklara kendi ki\u015filiklerini ve benliklerini bulma ve sahip \u00e7\u0131kma izni verilmelidir. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131za kendilerine has becerilerini ve kuvvetli y\u00f6nlerini ke\u015ffetmelerinde yard\u0131mc\u0131 olun. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z sizlere kendi ilgi alanlar\u0131n\u0131, kendi umutlar\u0131n\u0131 ve korkular\u0131n\u0131 anlat\u0131rken onlar\u0131 dinleyin. Onlar\u0131n becerilerini destekleyin ve bu becerilerini geli\u015ftirebilmeleri i\u00e7in onlara imkan tan\u0131y\u0131n. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n, \u00e7e\u015fitli davran\u0131\u015flar\u0131na, ba\u015far\u0131lar\u0131na veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n ra\u011fmen sizler taraf\u0131ndan her daim sevileceklerini bilmeye ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. \u00c7o\u011fu aile disiplin konusunda \u00e7abal\u0131yor olsa da, limitler koyabilmek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. S\u00fcreklili\u011fi olan limitler \u00e7ocuklar\u0131n yaln\u0131zca kendilerini daha g\u00fcvende hissetmelerini sa\u011flamaz, ayn\u0131 zamanda anne babalar\u0131n iyi davran\u0131\u015flar sergileyen evlatlar yeti\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Anne babalar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 en etkin \u015fekilde nas\u0131l disipline edebileceklerinin karar\u0131n\u0131 vermelidirler. \u00c7ocuklara hayatlar\u0131 i\u00e7in hayaller kurmada yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131za hayallerini fark\u0131na varmalar\u0131nda ve onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek ad\u0131na sahip olduklar\u0131 potansiyeli g\u00f6rmelerine yard\u0131mc\u0131 olun. Bir \u00e7ocu\u011fu ki\u015fili\u011finin olu\u015fmas\u0131nda ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda y\u00f6nlendirmek \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n ki\u015filik geli\u015fimi onlar\u0131n ileride iyi birer yeti\u015fkin olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015fkalar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011finden emin olun.<\/p>\n<p>Anne-babalara \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 korumac\u0131 tav\u0131rla yeti\u015ftirmek yerine, onlara m\u00fccadele etme yolunun g\u00f6stermeli.<\/p>\n<p>\u00c7ocukla do\u011fru ileti\u015fim kurman\u0131n ve disiplin ile nasihatin dengeli olmas\u0131 gerekti\u011fini unutmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk yeti\u015ftirmenin birinci ad\u0131m\u0131, \u00e7ocu\u011fun \u015fefkatli-karakterli anne-babas\u0131yla huzurlu bir ortamda b\u00fcy\u00fct\u00fclmesidir.<\/p>\n<p>Anne-baban\u0131n \u00e7ocu\u011fu kendi par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcp onun hayat\u0131 hakk\u0131nda her \u015feyi bilmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 do\u011fald\u0131r ancak \u00e7ocu\u011fun da \u00f6zelline sayg\u0131 duyulmal\u0131 ve kendini \u00f6zg\u00fcr hissetmesine f\u0131rsat tan\u0131nmal\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fun mutlulu\u011fu, ebeveynin mutlulu\u011funun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memeli. Ancak ikisi aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir denge kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ebeveyn, \u00e7ocu\u011funu b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden korumak yerine, ona sorumluluk duygusunu ve g\u00fc\u00e7l\u00fckleri birlikte a\u015fmay\u0131 \u00f6\u011fretmelidir.<\/p>\n<p>Ailenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ebeveynin tek ba\u015f\u0131na ta\u015f\u0131mas\u0131 yerine, anne-baba ve \u00e7ocu\u011fun da i\u00e7inde oldu\u011fu bir tak\u0131m olu\u015fturup sorumluluklar ve hayat payla\u015f\u0131lmad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Anne-baba, \u00e7ocu\u011funu yorucu, zor i\u015flerden korumak yerine \u00e7ocu\u011funu hayata haz\u0131rlamak g\u00f6revini \u00fcstlenmeli.<\/p>\n<p>Anne \u2013babalar, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 dinlemeli, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7ocukla birlikte aramal\u0131.<\/p>\n<p>Anne-baba \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, koyduklar\u0131 kurallara itaat etmesini beklemeli, ancak onlar\u0131n da kurallara itiraz hakk\u0131n\u0131n oldu\u011funu unutulmamal\u0131d\u0131r. En etkili emirin de se\u00e7enek sunmak oldu\u011fu bilinmelidir.<\/p>\n<p>Anne-babalar, \u00e7ocuklar\u0131n s\u00f6zlerini yeti\u015fkin insan gibi dinlemeli, ancak onlardan b\u00fcy\u00fck insan gibi davranmalar\u0131n\u0131 beklememelidir.<\/p>\n<p>Disiplin ve nasihatin yumu\u015fak ve devaml\u0131 olmas\u0131 halinde etkili oldu\u011fu nasihatte \u00f6rnek olman\u0131n da \u00f6nemi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n arkada\u015flar\u0131 ve sosyal hayat\u0131 yak\u0131ndan takip edilmeli ancak fazla m\u00fcdahale edilmemelidir.<\/p>\n<p>Ebeveynin, \u00e7ocu\u011funu hayat k\u00f6pr\u00fcs\u00fcnden ge\u00e7irmekten ziyade o k\u00f6pr\u00fcden nas\u0131l ge\u00e7ece\u011fini \u00f6\u011fretmesi gerekti\u011fini bilmeli.<\/p>\n<p>Bir anne \u00e7ocuklar\u0131 ile ilgilenirken kendini evde hapsolmu\u015f ve tutuklanm\u0131\u015f hissedebilir. Bu do\u011fal. Ancak ebeveynin s\u0131radan olaylardan zevk almay\u0131 ba\u015faran ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck &#8211; sorumluluk dengesini kurabilenlerin mutlu olabildi\u011fini unutmamal\u0131.<\/p>\n<p>Ebeveyn, anne, baba, e\u015f, i\u015f adam\u0131 rol\u00fcn\u00fcn hepsini kendi \u015fartlar\u0131nda ya\u015famal\u0131. Farkl\u0131 rollerini farkl\u0131 alanlarda ya\u015famal\u0131.<\/p>\n<p>Anne- baban\u0131n \u00e7ocu\u011funun gizli d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bilmek gibi bir g\u00f6revi yok. \u00c7ocu\u011fa \u00f6zerk alan b\u0131rak\u0131p onun kendi gemisinin kaptan\u0131 olmas\u0131na f\u0131rsat vermeli.<\/p>\n<p>Anne- baba \u00e7ocu\u011funa zaman zaman k\u0131z\u0131p sinirlenebilir ancak \u00f6nemli olan sonras\u0131nda \u00f6z ele\u015ftiri yapabilmeli ve haks\u0131z oldu\u011fu durumlarda \u00e7ocu\u011fundan \u00f6z\u00fcr dileyebilmelidir.<\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fun ani sorular\u0131n\u0131 cevaplayamayacak kadar me\u015fgul olunsa da ona sonradan zaman ayr\u0131lmal\u0131 ve hak etti\u011fi ilgi g\u00f6sterilmeli.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk e\u011fitiminde sevgi, ilgi, sayg\u0131, sab\u0131r ve g\u00fcven kelimelerin sihirli kelimeler oldu\u011fu unutulmamal\u0131. \u00c7ocu\u011funuzun ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nemsedi\u011finizi hissettirmek ve kendisini ifade etmesinde cesaretlendirmekle sihirli kelimeleri harekete ge\u00e7irdi\u011fi bilinmeli.<\/p>\n<p>Sab\u0131r amaca y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r, her istedi\u011fi yap\u0131lan \u00e7ocuk bencil her \u015feyine \u201chay\u0131r\u201d denilen \u00e7ocu\u011fun da inat\u00e7\u0131 oldu\u011fu unutulmamal\u0131.<\/p>\n<p>En \u00f6nemlisi de \u00e7ocu\u011fa insani de\u011ferlerin ve empatinin \u00f6\u011fretilmesi. \u0130deal insan\u0131n d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye kendisinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilinmeli.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE KUL HAKKI<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Malumunuz g\u00fcn\u00fcm\u00fcz e\u011fitim sistemi de\u011fer kavram\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem atfetmektedir. Zira e\u011fitimin etkili ve kal\u0131c\u0131 olabilmesi, e\u011fitim s\u00fcresince kazand\u0131r\u0131lmak istenen de\u011ferlerin i\u00e7selle\u015ftirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. De\u011fer kazand\u0131rmada ba\u015far\u0131l\u0131 olamayan bir e\u011fitim sisteminden kendini ger\u00e7ekle\u015ftiren bireyler yeti\u015fmesi beklenemez. Ayn\u0131 \u015feklide din e\u011fitimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011fer kavram\u0131 ayr\u0131 bir \u00f6neme sahiptir. Zira din e\u011fitimi bizatihi de\u011fer kazand\u0131rmay\u0131 hedefleyen bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in bu e\u011fitimin de etkili ve kal\u0131c\u0131 olabilmesi din e\u011fitimi kapsam\u0131nda verilecek de\u011ferlerin i\u00e7selle\u015ftirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fczde din e\u011fitiminin kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131lan pek \u00e7ok sorunun de\u011ferlerin i\u00e7selle\u015ftirilememesi problemine dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Din ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir de\u011fer kayna\u011f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla din e\u011fitimi s\u00fcrecinde kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenen pek \u00e7ok de\u011fer s\u00f6z konusudur. Ancak \u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde din\u00ee de\u011ferlerin bir k\u0131sm\u0131 evrensel de\u011ferler kapsam\u0131nda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6n plana \u00e7\u0131kmakta, bir k\u0131sm\u0131 ise evrensel de\u011ferler s\u00f6z konusu oldu\u011funda akla gelmedi\u011fi i\u00e7in veya bu \u015fekilde alg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir. Bu ba\u011flamda kanaatimizce gerekti\u011fi kadar \u00f6n plana \u00e7\u0131kamayan de\u011ferlerden biri \u201ckul hakk\u0131\u201dd\u0131r. Neden Kul Hakk\u0131? \u00d6zelinde \u00f6zellikle aile kurumu i\u00e7erisinde ele al\u0131nmas\u0131 gereken kavramlardan biri de kul hakk\u0131d\u0131r. Bu konu \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu i\u00e7in konuyu biraz geni\u015f tutarak irdelemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Co\u011fraf\u00ee ke\u015fifler neticesinde \u00fcretim bi\u00e7imlerinin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ekonomik \u015fartlar\u0131n de\u011fi\u015fmesi d\u00fcnya d\u00fczenin de de\u011fi\u015fimine, bu d\u00fczenin kendi de\u011ferlerini do\u011furmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Tutum, davran\u0131\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla ahl\u00e2k alan\u0131n\u0131 da \u015fekillendiren de\u011ferler sisteminde ya\u015fanan bu de\u011fi\u015fimin y\u00f6n\u00fc uzun zamand\u0131r, \u00f6nemli bir de\u011fer kayna\u011f\u0131 olan dinin aleyhine olarak yorumlanmaktad\u0131r. Tart\u0131\u015fmalara son y\u0131llarda k\u00fcreselle\u015fme kavram\u0131 ekseninde devam edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u011flamda k\u00fcreselle\u015fme kimilerine g\u00f6re geleneksel ve yerel de\u011ferlerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesine veya yeniden yorumlanmas\u0131na sebep olurken, kimilerine g\u00f6re din dahil b\u00fct\u00fcn evreni metala\u015ft\u0131r\u0131p din\u00ee ve din\u00ee olmayan aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131m\u0131 anlam kayb\u0131na u\u011fratarak din\u00ee de\u011ferlerin d\u00fcnyev\u00ee de\u011ferlerle yer de\u011fi\u015ftirmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Neticede din yerine daha ziyade ahl\u00e2k\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, liberal ahl\u00e2k\u0131n ve \u0131l\u0131ml\u0131 din\u00ee olu\u015fumlar\u0131n te\u015fvik edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bahsi ge\u00e7en de\u011fi\u015fimin en belirgin y\u00f6n\u00fc bireyselli\u011fin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bireysel tercihlerin belirleyici oldu\u011fu bir ahl\u00e2k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fcceltilmesidir. Yani dinin ahl\u00e2k alan\u0131ndaki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, bireyin bu alanda belirleyici rol oynamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Tabii nesnenin de\u011ferini, insan\u0131n ona atfetti\u011fi de\u011ferle s\u0131n\u0131rland\u0131ran g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn rol\u00fc de burada hayli b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bireyin bu rol\u00fc ise liberal ahl\u00e2k\u0131n etkisini kuvvetlendirerek ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n daha subjektif bi\u00e7imde ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n sebeplerinden biridir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6zellikle kitapl\u0131 dinlerin bireyi ve toplumu disipline etmeye y\u00f6nelik baz\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerinin (mesela s\u0131n\u0131rs\u0131z t\u00fcketimin, bir ba\u015fka ifadeyle israf\u0131n yasak olu\u015fu gibi) silikle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Nihayetinde dinin insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmede ve ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamadaki etkisinin azalmas\u0131 bireysel ve toplumsal ahl\u00e2k alan\u0131ndaki istikrar\u0131 da tehdit edebilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah ve ahiret inanc\u0131n\u0131n buna ba\u011fl\u0131 olarak hesaba \u00e7ekilme bilincinin insan\u0131 keyf\u00eelikten uzak tutmadaki etkisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Dinin s\u00f6z konusu tesirinin azalmas\u0131 ise bencilli\u011fe dayal\u0131 keyf\u00eeli\u011fin artmas\u0131na sebep olabilmektedir. Nitekim ya\u015fanan de\u011fi\u015fime paralel olarak ahl\u00e2k alan\u0131nda cidd\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 da vurgulanan bir ba\u015fka \u00f6nemli noktad\u0131r. Bu nedenle ahl\u00e2k\u00ee sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131za ve uygulamalar\u0131m\u0131za y\u00f6n veren ahl\u00e2k sistemlerinde de\u011fi\u015fiklik yapmak, bug\u00fcn \u00fclkemizde oldu\u011fu gibi Bat\u0131\u2019da da tart\u0131\u015f\u0131lan ve \u00f6nerilen bir husustur.<\/p>\n<p>Bahsetti\u011fimiz problemler ba\u011flam\u0131nda gerek ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamada gerekse de\u011ferler alan\u0131nda ya\u015fanan yerel ve evrensel \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici bir cevap verebilmede &#8220;kul hakk\u0131&#8221;n\u0131n, dinden kaynaklanan bir de\u011fer olarak din e\u011fitiminde \u00f6nemle vurgulanmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kul hakk\u0131 bir de\u011fer olarak insan hayat\u0131n\u0131n her alan\u0131n\u0131 kapsay\u0131c\u0131 bir niteli\u011fe ve yapt\u0131r\u0131ma sahiptir. Ayn\u0131 zamanda hem \u0130sl\u00e2m&#8217;a \u00f6zg\u00fc olu\u015fuyla yerel hem de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00e7ok vurgu yap\u0131lan kavramlar\u0131ndan \u201cinsan haklar\u0131\u201d ile b\u00fcy\u00fck oranda \u00f6rt\u00fc\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan, hatta kapsad\u0131\u011f\u0131 alan itibariyle onu da a\u015fmas\u0131yla evrensel bir de\u011ferdir. Dolay\u0131s\u0131yla de\u011fer alan\u0131nda yerelle ve evrenselin b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinin en g\u00fczel \u00f6rne\u011fidir. \u00d6nemine ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz din e\u011fitimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7erisinde kavrama bir de\u011fer olarak gereken a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n verildi\u011fini s\u00f6ylemek ise g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bunun temel sebebi ise kavram\u0131n daha \u00e7ok insan haklar\u0131 ba\u011flam\u0131nda ve hatta \u00e7o\u011fu zaman ayn\u0131 anlamda ele al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Ancak ifade etti\u011fimiz \u00fczere kul hakk\u0131 kavram\u0131, insan haklar\u0131 kavram\u0131ndan da derin bir kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ve kuvvetli bir m\u00fceyyideye sahip oldu\u011fu gibi, \u0130sl\u00e2m dinine \u00f6zg\u00fc, k\u00f6kl\u00fc bir ge\u00e7mi\u015fe de sahiptir. Hem evrensel hem de \u201cmodern\u201d zaman\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok de\u011ferden daha k\u00f6kl\u00fc bir ge\u00e7mi\u015fi bulunan bu kavram\u0131n genelde ilim \u00f6zelde ise e\u011fitim sahas\u0131nda \u00e7ok fazla ele al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n birinci nedeni, kanaatimizce kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek klasik literat\u00fcrde gerekse g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalarda kul hakk\u0131 kapsam\u0131na giren tutum ve davran\u0131\u015flara farkl\u0131 ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda yer verilmekle birlikte, bu tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir bi\u00e7imde olmakta, \u00e7o\u011fu zaman bu ba\u011flamda ele al\u0131nmas\u0131 gereken tutum ve davran\u0131\u015flar eksik kalmaktad\u0131r. Mesel\u00e2 \u00e7ocuklara din\u00ee bilgi ve de\u011ferler kazand\u0131rma hedefiyle haz\u0131rlanan baz\u0131 kaynaklarda kul hakk\u0131n\u0131 ihtiva eden pek \u00e7ok davran\u0131\u015f\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 tavsiye edilirken, bu davran\u0131\u015flar\u0131n kul hakk\u0131yla ilgisine temas edilmemektedir. Yani kavram\u0131n kendisi ele al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kavram\u0131n kapsam\u0131na giren davran\u0131\u015f ve tutumlardan ayr\u0131ca bahsedilmesi dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n<p>Kelime anlam\u0131 olarak \u201chak\u201dgenel manada \u201cger\u00e7ek, sabit ve do\u011fru olmak, gerekmek, bir \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek, bir \u015feye yak\u00eenen muttali olmak, ger\u00e7ek, sabit, do\u011fru, varl\u0131\u011f\u0131 kesin olan \u015fey&#8221; anlamlar\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n yan\u0131nda kavram\u0131\u201cbir \u015feyi hikmetin gere\u011fine uygun olarak icat eden, hikmetin gere\u011fine uygun olarak yap\u0131lan i\u015f, bir \u015feye asl\u0131na uygun ve do\u011fru olarak inanma, bu \u015fekilde kazan\u0131lm\u0131\u015f inan\u00e7, bilgi, gerekti\u011fi \u015fekilde, gerekli \u00f6l\u00e7\u00fcde ve gereken zamanda meydana gelen i\u015f\u201d olarak tan\u0131mlayanlar da mevcuttur. Hak terim olarak \u0130sl\u00e2m ilimleri i\u00e7erisinde genellikle F\u0131k\u0131h ilmi yani \u0130sl\u00e2m hukukunda ele al\u0131nm\u0131\u015f bir kavramd\u0131r. Ancak klasik d\u00f6nem f\u0131k\u0131h literat\u00fcr\u00fc meseleler \u00fczerinde in\u015fa edildi\u011fi, mahiyetlerden \u00e7ok h\u00fck\u00fcmler \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kavram\u0131n klasik literat\u00fcrde soyut bir tan\u0131m\u0131 ve tasnifi bulunmamaktad\u0131r. Bununla birlikte hakk\u0131n Allah&#8217;a ve insana izafe edilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan Allah hakk\u0131 ve kul hakk\u0131 kavramlar\u0131na dair f\u0131kh\u00ee tan\u0131mlar\u0131n \u00e7ok erken d\u00f6nemlerde ortaya konmas\u0131, hakk\u0131n terim olarak tan\u0131mlanmas\u0131nda yol g\u00f6sterici olarak kabul edilmektedir. Ancak g\u00fcncel bir yakla\u015f\u0131mla hak kavram\u0131 f\u0131kh\u00ee a\u00e7\u0131dan &#8220;din ve hukukun (\u015fer&#8217;) bir yetki ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olmak \u00fczere benimsedi\u011fi aidiyet&#8221; \u015feklinde tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan haklar Allah&#8217;\u0131n l\u00fctuf ve in\u00e2yetinden kaynaklanmakla birlikte, \u0130sl\u00e2m literat\u00fcr\u00fcnde insanlar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ifade eden haklar, mahiyetleri ve sa\u011flad\u0131klar\u0131 yarar\u0131n \u00f6zel ve genel olu\u015fu \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131narak &#8220;Allah&#8217;\u0131n haklar\u0131&#8221; (hukukullah) ve &#8220;kullar\u0131n haklar\u0131&#8221; (hukuk-\u0131 ib\u00e2d) \u015feklinde iki ana k\u0131sma ayr\u0131lm\u0131\u015f, baz\u0131 kaynaklarda ise hem Allah hakk\u0131 hem de kul hakk\u0131 say\u0131lan haklar bulundu\u011funa dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu kaynaklarda F\u0131k\u0131h a\u00e7\u0131s\u0131ndan bazen Allah hakk\u0131 ile kul hakk\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011finin, Allah hakk\u0131n\u0131n telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda kul hakk\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n (kasten \u00f6ld\u00fcrmede katilin affedilmesi gibi) da ifade edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m kaynaklar\u0131nda hak tasnifinde birinci s\u0131raya konan Allah\u2019\u0131n hakk\u0131na ri\u00e2yet, &#8220;Allah&#8217;\u0131n emrine sayg\u0131&#8221; olarak ifade edilmektedir. Zira hadislerde Allah\u2019\u0131n kullar\u0131 \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131n kullar\u0131n O\u2019na ibadet etmeleri ve hi\u00e7bir \u015feyi O&#8217;na ortak ko\u015fmamalar\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Allah hakk\u0131n\u0131 &#8220;hi\u00e7bir ferdin ihtisas\u0131nda olmadan umum\u00ee bir faydayla alakal\u0131 olan haklar&#8221;\u015feklinde tan\u0131mlayanlar\u0131n yan\u0131nda bu haktan kastedilenin \u201cumum\u00ee veya galip menfaatin teminini i\u00e7eren kamu haklar\u0131 ve korumaktan aciz olan ki\u015finin hakk\u0131\u201d oldu\u011funu ifade edenler de mevcuttur. Dolay\u0131s\u0131yla kul hakk\u0131 da Allah&#8217;\u0131n koydu\u011fu h\u00fck\u00fcmlere dayand\u0131\u011f\u0131ndan, geni\u015f manada Allah hakk\u0131n\u0131n i\u00e7inde de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n<p>\u0130kici s\u0131radaki kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131 ise &#8220;ferde \u00f6zel bir maslahat tan\u0131yan h\u00fck\u00fcmler&#8221; veya \u201cba\u015fkalar\u0131na ait olup dokunulmaz olan madd\u00ee veya manev\u00ee imk\u00e2n ve menfaatler ile insanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in yerine getirmeleri gereken g\u00f6revleri\u201d \u015feklinde tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kul hakk\u0131na ri\u00e2yet ise &#8220;Allah&#8217;\u0131n yaratt\u0131klar\u0131na \u015fefkat\u201d \u015feklinde ifade edilmektedir. Kul hakk\u0131 kendi i\u00e7inde &#8220;genel kul haklar\u0131&#8221; (toplumu bir b\u00fct\u00fcn olarak ilgilendiren ve toplumun t\u00fcm fertlerinin ortakla\u015fa sahip oldu\u011fu menfaat imk\u00e2nlardan faydalanma hakk\u0131) ve &#8220;\u00f6zel kul haklar\u0131&#8221; (bireysel olarak fertlere ait olup ki\u015fisel yarar\u0131 koruyan haklar) olarak iki grupta incelenmektedir.<\/p>\n<p>Tan\u0131m ve tasniflerden hareketle ki\u015filerin ba\u015fta hayat haklar\u0131 olmak \u00fczere t\u00fcm madd\u00ee ve manev\u00ee haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 kul haklar\u0131 kapsam\u0131nda yer almakta, dolay\u0131s\u0131yla bunlara y\u00f6nelik ihl\u00e2l ve sald\u0131r\u0131lar\u0131n engellenmesi hedeflenmektedir. \u00d6zellikle kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131n genellikle &#8220;\u0130sl\u00e2m&#8217;da insan haklar\u0131&#8221; kapsam\u0131nda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, kul hakk\u0131 ile insan haklar\u0131 kavramlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 manada kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dikkati \u00e7ekmektedir.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul edilen ba\u015fl\u0131ca insan haklar\u0131 \u015feklinde \u015fu \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: 1. \u0130nsan\u0131n bedeni ve ki\u015fili\u011fi ile ilgili haklar ve h\u00fcrriyetler (Ya\u015fama hakk\u0131, h\u00fcrriyet hakk\u0131, haysiyetin korunmas\u0131 hakk\u0131) 2. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine ri\u00e2yet, aile, mesken ve \u015ferefin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, S\u0131\u011f\u0131nma, oturma, seyahat ve vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131, 3.Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, D\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade h\u00fcrriyeti, Siyasi haklar (se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131, kamu g\u00f6revlerine atanma hakk\u0131, toplanma ve dernekle\u015fme hakk\u0131)<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka tasnife g\u00f6re, Kur\u2019\u00e2n a\u00e7\u0131s\u0131ndan koruma alt\u0131na al\u0131nan haklar, ahl\u00e2k\u00ee bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u015fu \u015fekilde s\u0131ralamaktad\u0131r: Allah hakk\u0131, ana &#8211; baba hakk\u0131, \u00e7ocuk hakk\u0131, \u00e7irkinliklerden uzakla\u015fmak, hayat hakk\u0131, e\u011fitim hakk\u0131, t\u00fcketici hakk\u0131, hukukun hakk\u0131 (hakk\u0131n\u0131 arama hakk\u0131, kad\u0131n haklar\u0131, inan\u00e7 ve ibadet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131).<\/p>\n<p>Hukuk kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fitlik ve kanun hakimiyeti Sosyal ve ekonomik haklar (Aile, sosyal g\u00fcvenlik, m\u00fclkiyet, \u00e7al\u0131\u015fma haklar\u0131) E\u011fitim \u2013 \u00f6\u011fretim hakk\u0131, Siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hakk\u0131<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki s\u0131n\u0131fland\u0131rmada, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesinde kabul edilen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile b\u00fcy\u00fck oranda benzerlik oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem&#8217;de kul hakk\u0131yla ilgili \u00e2yetler ki\u015filerin madd\u00ee ve manev\u00ee haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ve gaspedilmemesini, s\u00f6z konusu haklardan mahrum b\u0131rak\u0131lmamalar\u0131n\u0131 hedef almakta, bu nedenle akraba ile ili\u015fkilerden ticaret hayat\u0131na kadar bir\u00e7ok alanda kul hakk\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kul hakk\u0131 kapsam\u0131nda ihl\u00e2l edilmesi yasak olan haklar\u0131n ba\u015f\u0131nda hayat hakk\u0131 gelmektedir. Bu hakk\u0131n g\u00f6zetilmesi b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6zetilmesi ile denk tutulmu\u015ftur: \u201c&#8230;Kim, bir insan\u0131, bir can kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya yery\u00fcz\u00fcnde bir bozgunculuk \u00e7\u0131karmak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, o sanki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Her kim de birini (hayat\u0131n\u0131 kurtararak) ya\u015fat\u0131rsa, sanki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 ya\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r&#8230;\u201d (Maide-32)<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re haks\u0131z yere bir cana k\u0131ymak kabul edilemeyece\u011fi gibi, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerinde bu hususa dikkat etmeleri \u00f6nemle vurgulanm\u0131\u015f, b\u00f6yle bir su\u00e7un kasten veya hata ile i\u015flenmesi halinde ise ihl\u00e2l edilen hakk\u0131n tazminat\u0131, cidd\u00ee bedellerle, hem d\u00fcnya hem de \u00e2hiret hayat\u0131na y\u00f6nelik olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u201cEy iman edenler! \u00d6ld\u00fcr\u00fclenler hakk\u0131nda size k\u0131sas farz k\u0131l\u0131nd\u0131. H\u00fcre kar\u015f\u0131 h\u00fcr, k\u00f6leye kar\u015f\u0131 k\u00f6le, kad\u0131na kar\u015f\u0131 kad\u0131n k\u0131sas edilir. Ancak \u00f6ld\u00fcren kimse, karde\u015fi (\u00f6ld\u00fcr\u00fclenin v\u00e2risi, velisi) taraf\u0131ndan affedilirse, akl\u0131n ve dinin gereklerine uygun yol izlemek ve g\u00fczellikle diyet \u00f6demek gerekir. Bu, Rabbinizden bir hafifletme ve rahmettir. Bundan sonra tecav\u00fczde bulunana elem dolu bir azap vard\u0131r.\u201d el-Bakara 2\/178.<\/p>\n<p>\u201cBir m\u00fc\u2019minin bir m\u00fc\u2019mini \u00f6ld\u00fcrmesi olacak \u015fey de\u011fildir. Ancak yanl\u0131\u015fl\u0131kla olmas\u0131 ba\u015fka. Kim bir m\u00fc\u2019mini yanl\u0131\u015fl\u0131kla \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, bir m\u00fc\u2019min k\u00f6leyi azad etmesi ve ba\u011f\u0131\u015flamad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece ailesine diyet \u00f6demesi gerekir. (\u00d6ld\u00fcr\u00fclen kimse) m\u00fc\u2019min olur ve d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z olan bir topluluktan bulunursa, m\u00fc\u2019min bir k\u00f6le azad etmek gerekir. E\u011fer sizinle kendileri aras\u0131nda antla\u015fma bulunan bir topluluktan ise ailesine verilecek bir diyet ve m\u00fc\u2019min bir k\u00f6le azad etmek gerekir. Bunlara imk\u00e2n bulamayan\u0131n, Allah taraf\u0131ndan t\u00f6vbesinin kabul\u00fc i\u00e7in iki ay ard arda oru\u00e7 tutmas\u0131 gerekir. Allah, hakk\u0131yla bilendir, h\u00fck\u00fcm ve hikmet sahibidir.\u201d \u201cKim bir m\u00fc\u2019mini kasten \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, cezas\u0131, i\u00e7inde ebed\u00ee kalaca\u011f\u0131 cehennemdir. Allah, ona gazap etmi\u015f, l\u00e2net etmi\u015f ve onun i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir azap haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d en-Nis\u00e2 4\/92-93<\/p>\n<p>Kul haklar\u0131n\u0131n en \u00e7ok g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fi alanlardan biri \u015f\u00fcphesiz ticar\u00ee hayatt\u0131r. Ticar\u00ee hayat\u0131n en \u00f6nemli de\u011feri emektir. Nitekim Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem insan\u0131n kazanc\u0131n\u0131n eme\u011fine dayanmas\u0131 gerekti\u011fini ve eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n verilmesini, bizzat Allah\u2019\u0131n verece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u011flam\u0131nda vurgulamaktad\u0131r: \u201cBilsin ki insan i\u00e7in kendi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey yoktur. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131 da ileride g\u00f6r\u00fclecektir. Sonra onun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 tastamam \u00f6denecektir.\u201d (Necm suresi, 39 \u2013 41)<\/p>\n<p>Emek hak etmek anlam\u0131na gelir. Hak edilmeyen ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 gasbederek elde edilen her t\u00fcrl\u00fc ticar\u00ee faaliyet kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmek demektir. Bu nedenle insanlar\u0131n h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve tefecilik yapmalar\u0131, faiz ve r\u00fc\u015fvet al\u0131p vermeleri, emanete h\u0131yanet etmeleri, mallar\u0131n\u0131 haks\u0131z yere yemeleri, \u00f6l\u00e7\u00fc ve tart\u0131da hile yapmalar\u0131, karaborsac\u0131l\u0131k, cimrilik veya savurganl\u0131k, iddihar (kenz, yani tasarruf veya ihtiya\u00e7 gibi bir maksat olmaks\u0131z\u0131n sadece mal biriktirmek ve y\u0131\u011fmak, b\u00f6ylelikle mal\u0131n piyasada d\u00f6nerek piyasan\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesine mani olmak) gibi tutum ve davran\u0131\u015flarda bulunmalar\u0131 yasaklanm\u0131\u015f, zek\u00e2t, sadaka ve infak gibi ekonomik destekler zorunlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve te\u015fvik edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Dikkat edilirse t\u00fcm bu ekonomik faaliyetler, bireyin hem kendisini hem de yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ve toplumu zora d\u00fc\u015f\u00fcrecek, istismar edecek ve ekonomik d\u00fczenin adaletle i\u015fleyi\u015fine engel olacak davran\u0131\u015flard\u0131r. Zira bu fiiller, insanlar\u0131n ekonomik sistem i\u00e7erisinde haklar\u0131n\u0131 almalar\u0131na engel oldu\u011fu gibi, piyasalar\u0131n dengesini ayakta tutan \u00f6nemli bir unsur olan \u201cg\u00fcven\u201d duygusunu da ortadan kald\u0131rmaktad\u0131rlar. Bu durum toplumsal yap\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclmelere sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle ad\u0131 ge\u00e7en ihl\u00e2llerin bir\u00e7o\u011fu, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki pek \u00e7ok hukuk sisteminde de me\u015fru kabul edilmemektedir. Ancak konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan Kur\u2019\u00e2n, bu ekonomik ili\u015fkileri kul hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2li olarak da ortaya koymak suretiyle, yani insanlar\u0131n kazand\u0131klar\u0131 \u00fczerinde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da haklar\u0131 oldu\u011funu vurgulayarak, bireylerin tasarruf haklar\u0131n\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir: \u201cBir de akrabaya, yoksula, yolcuya hakk\u0131n\u0131 ver. Gereksiz yere sa\u00e7\u0131p savurma.\u201d (\u0130sra 26-27)<\/p>\n<p>\u201cMallar\u0131nda (yard\u0131m) isteyen ve (iffetinden dolay\u0131 isteyemeyip) mahrum olanlar i\u00e7in bir hak vard\u0131r.\u201d (<strong>Zariyat, 19<\/strong>)<\/p>\n<p>Kapitalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan bireyselli\u011fin ekonomik hayatta ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ki\u015fiye toplumdaki ihtiya\u00e7 sahiplerini d\u00fc\u015f\u00fcnme zorunlulu\u011fu getiren Kur\u2019\u00e2n ekonomik ahl\u00e2ka dair toplumsal sorumluluk ba\u011flam\u0131nda \u00f6nemli bir ilke ortaya koymaktad\u0131r. S\u00f6z konusu ilke ekonomik alanda ahl\u00e2kl\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n olu\u015fumunu bireylerin kanundan ziyade kendi i\u00e7 disiplinlerinden hareketle ger\u00e7ekle\u015ftirmelerini sa\u011flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Yetimler, yoksullar, akrabalar, yolcular gibi z\u00fcmrelerin sorumlulu\u011fumuz kapsam\u0131nda bulundu\u011funun belirtilmesiyle sosyal dayan\u0131\u015fma ve denetim sadece kanunlara b\u0131rak\u0131lmamakta, bireysel sorumlulukla temin edilmesi de m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem, ekonomik hayat a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131n\u0131n en \u00e7ok ihl\u00e2l edilebilen sahalar\u0131ndan biri olan bor\u00e7 ili\u015fkilerinde bu hakk\u0131 koruyabilmek i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131m atm\u0131\u015f ve bu ili\u015fki sisteminin yaz\u0131l\u0131 hale getirilmesini istemi\u015ftir: \u201cEy iman edenler! Belli bir s\u00fcre i\u00e7in birbirinize bor\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bunu yaz\u0131n. Aran\u0131zda bir yaz\u0131c\u0131 adaletle yazs\u0131n. Yaz\u0131c\u0131, Allah\u2019\u0131n kendisine \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fekilde yazmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n, (her \u015feyi oldu\u011fu gibi dosdo\u011fru) yazs\u0131n. \u00dczerinde hak olan (bor\u00e7lu) da yazd\u0131rs\u0131n ve Rabbi olan Allah\u2019tan korkup sak\u0131ns\u0131n da bor\u00e7tan hi\u00e7bir \u015feyi eksik etmesin (hepsini tam yazd\u0131rs\u0131n).\u201d (Bakara 282)<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz noter sisteminin temeli olarak da g\u00f6rebilece\u011fimiz bu \u00e2yet ile insanlar aras\u0131nda en \u015faibeli alanlardan biri olan bor\u00e7lar hukukunda, bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n en kesin yollar\u0131ndan birinin tescil oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde zaman zaman g\u00fcvene dayal\u0131 olarak s\u00f6zle yap\u0131lan bor\u00e7 al\u0131\u015fveri\u015flerinde bu g\u00fcvenin istismar edilmesine ve insanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin cidd\u00ee zararlar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne \u015fahit oluruz. \u0130\u015fte \u00e2yette vurgulanan ilke ile hem alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na dair kul hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2linin hem de bu istismar\u0131n ve akabinde do\u011facak d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem atfedilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda ger\u00e7ekle\u015febilecek kul haklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi i\u00e7in ise insanlar\u0131n birbirlerini en fazla y\u0131pratt\u0131klar\u0131 fiillerin ba\u015f\u0131nda gelen iftira, s\u00fb-i zan, dedikodu, lakab takma gibi tutum ve davran\u0131\u015flar yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cEy iman edenler! Bir topluluk bir di\u011ferini alaya almas\u0131n. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Kad\u0131nlar da di\u011fer kad\u0131nlar\u0131 alaya almas\u0131n. Belki onlar kendilerinden daha iyidirler. Birbirinizi karalamay\u0131n, birbirinizi (k\u00f6t\u00fc) lakaplarla \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131n. \u0130mandan sonra f\u00e2s\u0131kl\u0131k ne k\u00f6t\u00fc bir namd\u0131r! Kim de t\u00f6vbe etmezse, i\u015fte onlar z\u00e2limlerin ta kendileridir.\u201d (Hucurat-11)<\/p>\n<p>&#8220;Ey iman edenler! Zann\u0131n bir\u00e7o\u011fundan sak\u0131n\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc zann\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcnaht\u0131r. Birbirinizin kusurlar\u0131n\u0131 ve mahremiyetlerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131n. Birbirinizin g\u0131ybetini yapmay\u0131n. Herhangi biriniz \u00f6l\u00fc karde\u015finin etini yemekten ho\u015flan\u0131r m\u0131? \u0130\u015fte bundan tiksindiniz! Allah\u2019a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131n. \u015e\u00fcphesiz Allah t\u00f6vbeyi \u00e7ok kabul edendir, \u00e7ok merhamet edendir.\u201d (Hucurat-12)<\/p>\n<p>\u201dKim bir hata i\u015fler veya bir g\u00fcnah kazan\u0131r da sonra onu bir su\u00e7suzun \u00fczerine atarsa, \u015f\u00fcphesiz iftira etmi\u015f, apa\u00e7\u0131k bir g\u00fcnah y\u00fcklenmi\u015f olur.\u201d (Nisa-112)<\/p>\n<p>\u00c2yetlerde yer alan iftira, lakap takma, alayc\u0131l\u0131k, su-i zan ve dedikodu gibi fiiller, insanlar\u0131n \u015fahsiyetlerine tecav\u00fcz olarak kabul edilen, ki\u015filerin itibar haklar\u0131n\u0131 zedeleyen ve manev\u00ee anlamda onlar\u0131 rencide eden davran\u0131\u015flar olarak yasaklanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu davran\u0131\u015flar\u0131n nitelikleri, ilgili di\u011fer \u00e2yetler de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015fiddetle yerilmekte, dedikodu ile ilgili \u00e2yette g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u201c\u00f6l\u00fc karde\u015finin etini yemek\u201d gibi insanl\u0131\u011fa yak\u0131\u015fmayacak ve tahamm\u00fcl edilemeyecek bir davran\u0131\u015fla e\u015f tutulabilmektedir. Zira her iki fiilde de yapan i\u00e7in kar\u015f\u0131 taraftan haks\u0131zl\u0131kla ald\u0131\u011f\u0131 ve kendisine fayda de\u011fil aksine zarar veren bir hak ihl\u00e2li s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n kendini ifade edebilmesi, nerede ya\u015faca\u011f\u0131na karar verebilmesi, bir ba\u015fka ifade ile inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131n ve yerle\u015fim hakk\u0131 Kur&#8217;an taraf\u0131ndan koruma alt\u0131na al\u0131nan en temel kul haklar\u0131ndand\u0131r. Buna g\u00f6re zul\u00fcmle insanlar\u0131n inan\u00e7 ve yerle\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine m\u00fcdahale etmek ve \u00f6zg\u00fcr iradelerini bask\u0131 alt\u0131na almak, yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta \u00f6zg\u00fcr iradeye m\u00fcdahale etme hususunda Hz. Peygamber&#8217;e (S.A.V.) de yetki verilmemi\u015ftir: \u201cE\u011fer Rabbin dileseydi, yery\u00fcz\u00fcnde bulunanlar\u0131n hepsi elbette topyek\u00fbn iman ederlerdi. B\u00f6yle iken sen mi m\u00fc\u2019min olsunlar diye, insanlar\u0131 zorlayacaks\u0131n?\u201d (Yunus-99)<\/p>\n<p>Zira:\u201cDinde zorlama yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fruluk sap\u0131kl\u0131ktan iyice ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r&#8230;\u201d (Bakara-256) \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fru ile yanl\u0131\u015f aras\u0131ndaki se\u00e7imi yapabilme kabiliyetine sahip olan insan, bu kabiliyetini \u00f6zg\u00fcr iradesiyle kullanma hakk\u0131na sahiptir. Aksi halde insana b\u00f6yle bir kabiliyetin ve iradenin verilmesinin bir anlam\u0131 kalmaz. Ancak bu noktada belirtmek gerekir ki insanlar\u0131 iyiye y\u00f6nlendirip k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmak da inanan insan i\u00e7in bir vazife k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, fakat bu esnada da g\u00fczel hikmet ve \u00f6\u011f\u00fctle yakla\u015farak kar\u015f\u0131 taraf\u0131 rencide etmemek bir y\u00f6ntem ve ilke olarak ortaya konulmu\u015ftur. Yani insan\u0131n se\u00e7im yapma hakk\u0131n\u0131 korumakla bu se\u00e7imi yaparken \u015fahsiyetine sald\u0131rmadan do\u011fruyu anlatmak suretiyle ona yard\u0131mc\u0131 olmak Kur&#8217;an&#8217;a g\u00f6re bir \u00e7eli\u015fki de\u011fil, bilakis g\u00f6revdir.<\/p>\n<p>Kul hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2li aile i\u00e7i ili\u015fkilerde de s\u00f6z konusu olabilmektedir. \u00dcstelik bu ihl\u00e2ller, toplumun temel ta\u015f\u0131 olan aile kurumunun d\u00fczenini derinden sarst\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, toplumun gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da cidd\u00ee problemler meydana getirebilmektedir. Nitekim Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem ana-baba ve \u00e7ocuklar\u0131n haklar\u0131na, e\u015flerin birbirleri \u00fczerindeki haklar\u0131na i\u015faret ederek, bunlar\u0131n g\u00f6zetilmesi hususunda dikkatli olunmas\u0131n\u0131 istemektedir. Buna g\u00f6re anne ve babaya iyilik edilmesi, verdikleri eme\u011fe binaen h\u00fcrmette kusur edilmemesi ve rencide edilmemeleri, \u00e7ocuklar\u0131n hayat haklar\u0131n\u0131n cinsiyet beklentisi veya r\u0131z\u0131k korkusu gibi madd\u00ee endi\u015felerle ihl\u00e2l edilmemesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 annelerin \u00e7e\u015fitli bireysel endi\u015felerle ihmal edebildikleri emzirilme haklar\u0131n\u0131n gerek annenin emzirmesi gerekse s\u00fctanne tutulmas\u0131 do\u011frultusunda g\u00f6zetilmesi, e\u015flerin birbirleri \u00fczerinde haklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve bu haklara ri\u00e2yet edilmesi, kad\u0131nlar\u0131n evlilikten do\u011fan mal\u00ee haklar\u0131n\u0131n (mehir gibi) g\u00f6zetilmesi,miras hukukuna t\u00fcm miras\u00e7\u0131lar aras\u0131nda adalete ri\u00e2yet edilmesi, akrabal\u0131k ili\u015fkilerinin korunmas\u0131 ve haklar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesi do\u011frultusunda koyulan bir\u00e7ok ilke mevcuttur. Toplumsal haklar veya kamu hakk\u0131 diyebilece\u011fimiz alanda meydana gelen kul hakk\u0131 ihl\u00e2llerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na mal\u00ee alanda dikkat edilmesi gereken kul haklar\u0131 i\u00e7erisinde temas ettik. Zira ekonomik alanda yap\u0131lan ihl\u00e2ller kamu hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemektedir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda kamu hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan sosyal sorumluluklar\u0131m\u0131za da i\u015faret eden uzak ve yak\u0131n kom\u015fu hakk\u0131n\u0131n, yetim ve yolcular\u0131n, sakatlar\u0131n ve acizlerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve g\u00f6zetilmesi de yine kul hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir zorunluluk olarak ortaya konulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ki\u015finin bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmesinden do\u011fan sorumlulu\u011funun tel\u00e2fisi, ancak ihl\u00e2l etti\u011fi ki\u015finin aff\u0131na ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hak \u00f6denmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e de ki\u015finin cennete giremeyece\u011fi bildirilmi\u015ftir: \u201cKim ki, \u00fczerinde (bir din karde\u015finin nefsine, yahut mal\u0131na tecav\u00fczden kaynaklanan) hak bulunursa \u2013 dinar, dirhem bulunmayan (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc gelmez)den evvelbug\u00fcn (d\u00fcnyada) mazlumdan o hakk\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 istesin (helalle\u015filmedi\u011fi zaman) zalimin amel-i salihi bulunursa, ondan (k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc) zalimin zulm\u00fc miktar\u0131 al\u0131n\u0131r (da mazluma verilir). E\u011fer zalimin sevab\u0131 bulunmazsa mazlumun g\u00fcnah\u0131ndan al\u0131n\u0131p zalim \u00fczerine y\u00fckletilir.&#8221;<\/p>\n<p>Bir di\u011fer hadiste de bu durum \u015f\u00f6yle ifade edilmektedir: \u201cK\u0131yamette m\u00fcminler Cehennem (\u00fczerine kurulmu\u015f S\u0131rat)tan kurtulduktan sonra Cennet\u2019le Cehennem aras\u0131ndaki (ikinci bir) k\u00f6pr\u00fcde toplan\u0131rlar. Burada d\u00fcnyada aralar\u0131nda bulunan (ufak tefek) mezalimden birbirine hakk\u0131n\u0131 vererek hesapla\u015f\u0131rlar. (K\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fcnahlar\u0131nda da) paklan\u0131p ar\u0131nd\u0131klar\u0131 zaman, bunlar\u0131n Cennet\u2019e girmelerine izin verilir.\u201d \u015eehitlik gibi \u00fcst\u00fcn bir mertebeyle \u00f6len bir ki\u015finin dahi affedilmeyen tek g\u00fcnah\u0131, varsa, kul hakk\u0131 olarak vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgili hadislerde, b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir ihl\u00e2li ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015filer &#8220;m\u00fcflis&#8221; olarak nitelendirilmi\u015flerdir. Zira yukar\u0131daki hadislerin de ifade etti\u011fi \u00fczere, bu ihl\u00e2li i\u015fleyen ki\u015fi, hak sahiplerine haklar\u0131n\u0131 vermeden, sevaplar\u0131 ne kadar \u00e7ok olursa olsun cennete giremeyece\u011fi i\u00e7in, d\u00fcnyada hak sahipleriyle hesapla\u015fma olmam\u0131\u015fsa, \u00e2hirette ki\u015finin sevaplar\u0131n\u0131n hak sahiplerine da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 ile s\u00f6z konusu hesab\u0131n kapat\u0131laca\u011f\u0131, e\u011fer bu hesapla\u015fmada kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l edenin sevaplar\u0131 yeterli gelmezse, hak sahiplerinin g\u00fcnahlar\u0131ndan al\u0131n\u0131p hakk\u0131 ihl\u00e2l edenin g\u00fcnahlar\u0131na il\u00e2ve edilece\u011fi, b\u00f6ylece hakk\u0131 ihl\u00e2l edenin m\u00fcflis duruma d\u00fc\u015ferek cehenneme girece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kul hakk\u0131 ihl\u00e2li \u00f6z\u00fcnde ki\u015fiyi iflasa s\u00fcr\u00fckleyen bir davran\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n<p>Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem&#8217;de i\u015faret edilen kul haklar\u0131na hadislerde de i\u015faret edilmi\u015ftir. Hayat\u0131n pek \u00e7ok alan\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan kul hakk\u0131n\u0131n dikkatle g\u00f6zetilmesi, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin dayand\u0131\u011f\u0131 temellerle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda hadislerde \u00f6ncelikle M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011finin belirleyici unsurlar\u0131ndan biri M\u00fcsl\u00fcman&#8217;\u0131n &#8220;elinden ve dilinden emin olunan&#8221; ki\u015fi olarak tan\u0131mlanmas\u0131yla ortaya konulmu\u015ftur. Zira kul hakk\u0131 ihl\u00e2linin temelinde yatan etken zarar vermektir ve M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011finin gere\u011fi insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerinde kar\u015f\u0131 tarafa zarar vermemeyi esas almak durumundad\u0131r. Ayn\u0131 tan\u0131m do\u011frultusunda aralar\u0131nda karde\u015flik ba\u011f\u0131 bulunan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirlerine yalan s\u00f6ylemeleri, k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmalar\u0131, ihanet etmelerinin, birbirlerinin ay\u0131plar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n can, mal, namus ve \u015fereflerinin ihl\u00e2linin haram oldu\u011fu, bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n kendisi i\u00e7in istedi\u011fini karde\u015fi i\u00e7in de istemesi gerekti\u011fi ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirlerine eziyet etmemeleri, birbirlerinin hayatlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmalar\u0131 gerekti\u011fi gibi temel tutum ve davran\u0131\u015flar hadislerde a\u00e7\u0131k\u00e7a zikredilmektedir.<\/p>\n<p>Hadislerde hem Allah\u2019\u0131n kullar\u0131 hem de kullar\u0131n Allah \u00fczerinde haklar\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011fu, M\u00fcsl\u00fcman\u0131n M\u00fcsl\u00fcman \u00fczerinde din karde\u015fi olarak bulundu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir: &#8220;M\u00fcsl\u00fcman\u0131n M\u00fcsl\u00fcman \u00fczerinde 5 hakk\u0131 vard\u0131r: Kars\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda selam verir, hastaland\u0131\u011f\u0131nda ziyaretine gider, vefat etti\u011finde cenazesinin ard\u0131ndan y\u00fcr\u00fcr, davetine icabet eder, aks\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman elhamd\u00fclillah derse yerham\u00fckallah der.\u201d<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu haklar\u0131n aras\u0131nda, bir ba\u015fka riv\u00e2yette, &#8220;karde\u015finin istemesi \u00fczerine nasihat etmesi&#8221; de zikredilmektedir ki t\u00fcm bu haklar dikkate al\u0131n\u0131rsa, kul hakk\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n karde\u015flik hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki sistemini bencillikten uzakla\u015fmak \u00fczere kurmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Hak ihl\u00e2linin temel nedenlerinden birinin bireylerin kendilerini \u00f6ncelemesi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, kul hakk\u0131n\u0131n kavram\u0131n\u0131n bencilli\u011fe izin vermeyerek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri d\u00fczenlemedeki yeri daha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Kul hakk\u0131 hususunda ilk e\u011fitimin ve dolay\u0131s\u0131yla ilk kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer olan ailede bu hakk\u0131n ihl\u00e2l edilmemesi gereken en \u00f6nemli alanlardan biri ana-baba hakk\u0131 olarak dikkati \u00e7ekmektedir. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem&#8217;de de beyan edildi\u011fi \u00fczere ana-babaya sayg\u0131 ve dine uygun olmayan istekleri d\u0131\u015f\u0131nda onlara kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n\u0131lmas\u0131, sevgi ve \u015fefkat g\u00f6sterilmesi, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n esirgenmeden kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve vefal\u0131 olunmas\u0131 gibi hususlar bu ba\u011flamda dikkat edilmesi gereken haklar aras\u0131nda yer almakta, onlara hizmet etmek cihad etmekle denk tutulmakta ve \u00f6zellikle annelerin ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131na cennet tahsis edilerek onlara ayr\u0131 bir \u00f6nem atfedilmektedir.<\/p>\n<p>Ana-baba hakk\u0131ndan sonra aile birli\u011fi i\u00e7erisinde kar\u0131-koca aras\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 haklar\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu, bu manada hem kad\u0131n\u0131n hem de erke\u011fin birbirlerine iyi davranmakla ba\u015flamak suretiyle aile d\u00fczeninin temini i\u00e7in \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen vazifeleri yerine getirmeleri gerekti\u011fi hadislerde ele al\u0131nan bir ba\u015fka kul hakk\u0131 kapsam\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda evlilik akdinin mehir gibi gereklerinin yerine getirilmesi ve bu hususta hak ihl\u00e2line sap\u0131lmamas\u0131, Kur\u2019\u00e2n&#8217;da getirilen d\u00fczenlemeden hareketle z\u0131har gibi erke\u011fin kad\u0131n \u00fczerinde haks\u0131z bir bask\u0131 uygulamamas\u0131 hususunda yap\u0131lan uyar\u0131 ve getirilen yasaklar da, ailenin temelinin \u00f6ncelikle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve sevgiye dayanmas\u0131n\u0131n gere\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7ocuklar\u0131n ana-baba \u00fczerlerinde bulunan haklar\u0131na ri\u00e2yet edilmesine dair getirilen prensipler de aile i\u00e7inde dikkat edilmesi gereken kul haklar\u0131 olarak hadislerde yer almaktad\u0131r. Buna g\u00f6re \u00e7ocu\u011fa g\u00fczel bir isim vermek, onu g\u00fczel bir ahl\u00e2k ile yeti\u015ftirmek, hayat\u0131n\u0131 idame ettirebilmesi i\u00e7in gerekli e\u011fitimi vermek, onlara kar\u015f\u0131 madd\u00ee ve manev\u00ee anlamda adaletli davranmak, sevgi, \u015fefkat ve merhamet g\u00f6stermek ve bundan ka\u00e7\u0131nmamak, cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmamak ge\u00e7imlerini sa\u011flama konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcrmemek dikkat edilmesi gereken belli ba\u015fl\u0131 esaslar olarak yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kur&#8217;\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem&#8217;de oldu\u011fu gibi, hadislerde temas edilen kul hakk\u0131 kavram\u0131 i\u00e7erisinde de arkada\u015f, kom\u015fu ve akraba haklar\u0131 yer almakla birlikte, hadislerde insan\u0131n kom\u015fusuna ve akrabas\u0131na hay\u0131rda bulunmas\u0131 ve onlar\u0131 g\u00f6zetmesi, iman ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak vurgulanmaktad\u0131r:\u201cRah\u00eem (akrabaya iyilik ve merhamet etmek), ar\u015fa as\u0131l\u0131d\u0131r, derki: &#8216;Kim beni s\u0131la ederse, Allah da ona s\u0131la etsin, kim benden koparsa Allah da ondan kopsun'&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Rasulullah (s.a.s.) bir g\u00fcn; &#8216;Vallahi iman etmi\u015f olamaz, Vallahi iman etmi\u015f olamaz, Vallahi iman etmi\u015f olamaz&#8217;buyurdular. Bir sahabi, &#8216;Kim iman etmi\u015f olamaz, ey Allah\u2019\u0131n Res\u00fbl\u00fc?&#8217;diye sorunca, Rasulullah (s.a.s): &#8216;Kom\u015fusunun, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden emin olmad\u0131\u011f\u0131 kimse&#8217; diye cevap verdiler.&#8221;<\/p>\n<p>Toplumsal denetim mekanizmas\u0131 kurmak anlam\u0131na da gelen bu anlay\u0131\u015f ile yak\u0131ndan uza\u011fa olmak \u00fczere ki\u015finin etraf\u0131ndan bihaber olamayaca\u011f\u0131, kom\u015fu ve akrabalar\u0131n\u0131n durumlar\u0131n\u0131n sel\u00e2metinden emin olmas\u0131 gerekti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya konulmaktad\u0131r:&#8221;Ebu Zer! \u00c7orba pi\u015firdi\u011fin zaman suyunu fazla koy ve kom\u015fular\u0131n\u0131 da g\u00f6zet.\u201d Hatta \u00f6zellikle kom\u015fuluk hakk\u0131n\u0131n g\u00f6zetilme bi\u00e7iminin adeta bir akrabal\u0131k hukuku \u015feklinde olmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir ki bu durum g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan ili\u015fkileri dikkate al\u0131n\u0131nca olduk\u00e7a manidard\u0131r: &#8220;Cebr\u00e2il (a.s.), bana kom\u015fuya iyilik etmeyi o kadar tavsiye etti ki, neredeyse kom\u015fuyu kom\u015fuya miras\u00e7\u0131 k\u0131lacak zannettim.\u201d<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman\u0131n \u00fczerinde sadece tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fil, ihtiya\u00e7 sahibi olan yolcu ve misafirin de hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011fu hadislerde a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan edilmi\u015f ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bu hakk\u0131n g\u00f6zetilmesi ve yerine getirilmesi istenmi\u015ftir: &#8220;Kim bir cemaate misafir olur ve fakat misafir, (a\u011f\u0131rlanmaktan) mahrum kal\u0131rsa, -ona yard\u0131m her M\u00fcsl\u00fcman \u00fczerine hak (vazife) olmas\u0131 hasebiyle- bir gecelik masraf\u0131n\u0131 o cemaatin ekininden ve mal\u0131ndan al\u0131r.&#8221; Ancak burada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir adab da getirilmi\u015ftir: &#8220;Kim Allah&#8217;a ve \u00e2hirete inan\u0131yorsa misafirine ikram etsin. Onun caizesi bir g\u00fcn ve bir gecedir. Misafirlik \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr. Bundan fazlas\u0131 sadakad\u0131r. Ev sahibine s\u0131k\u0131nt\u0131 verecek kadar ikamet, misafire helal de\u011fildir.&#8221; \u00a0Dolay\u0131s\u0131yla misafirlik hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan haklar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak g\u00f6zetilmeli, eziyet i\u00e7inde b\u0131rakmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ticar\u00ee hayat\u0131n, kul hakk\u0131 ihl\u00e2llerinin en fazla ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve toplumu sars\u0131c\u0131 etkileri olan alanlardan biri oldu\u011funu daha \u00f6nce ifade etmi\u015ftik. Hadislerde de konuyla ilgili eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n hakk\u0131yla ve geciktirilmeden verilmesini i\u00e7eren bor\u00e7-\u00f6deme ili\u015fkisinde alacakl\u0131y\u0131 herhangi bir \u015fekilde zor duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmemeye ve dolay\u0131s\u0131yla zulmetmemeye dikkat etmenin, halk\u0131n mal\u0131n\u0131 haks\u0131z yere telef etmekten ve gasbetmekten ka\u00e7\u0131nman\u0131n gerekli oldu\u011funu belirten bir\u00e7ok hadis, bu alana dair temel prensipler de ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal hayat\u0131n yan\u0131nda hadislerde ki\u015finin bedeni ile ili\u015fkisi de kul hakk\u0131 kapsam\u0131nda yer almaktad\u0131r ki bu durum insan\u0131n kendisiyle ili\u015fkisinde de belirli bir hukuku dikkate almas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidir. Zira ki\u015finin kendi bedeninin de onun \u00fczerinde hakk\u0131 bulundu\u011fu ve bu nedenle bedenine eziyet verici, ibadet gibi bir maksatla dahi olsa onu temel ihtiya\u00e7lar\u0131ndan mahrum edici davran\u0131\u015flarda bulunmas\u0131n\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Kelime anlam\u0131 olarak kul, \u201cinsan\u201d ve \u201ck\u00f6le\u201d manalar\u0131na gelmektedir \u00a0ve bu nedenle insanlar i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 daha yayg\u0131nd\u0131r. Ancak Kur\u2019an\u2019da kelimenin \u201cAllah\u2019a ortak ko\u015fulan putlar\u201d i\u00e7in de \u201ckul\u201d kelimesinin kullan\u0131lmas\u0131 , bunun yan\u0131nda \u201ckullu\u011fun\u201d, Allah\u2019\u0131n emirlerini yerine getirme, O\u2019na i\u00e7tenlikle ba\u011flanma ve teslim olma anlam\u0131yla sadece insan i\u00e7in de\u011fil tabiat i\u00e7in de ge\u00e7erli olmas\u0131 \u00a0kul hakk\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesinin daha geni\u015f tutulmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. \u00a0Nitekim hadislerde g\u00f6zetilmeleri ve haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na dair prensipler bulunan varl\u0131klardan biri de hayvanlard\u0131r. Buna g\u00f6re hayvanlara kar\u015f\u0131 merhametli olmak ve haddi a\u015fmamak, kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda onlara g\u00f6sterilecek tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n esas ilkesi olarak belirlenmi\u015ftir: &#8220;Hayvanlar\u0131n\u0131z\u0131n s\u0131rt\u0131n\u0131 minberler yerine koymay\u0131n. \u015euras\u0131 muhakkak ki tek ba\u015f\u0131n\u0131za g\u00fc\u00e7l\u00fckle gidebilece\u011finiz bir yere sizi g\u00f6t\u00fcrmeleri i\u00e7in Allah onlar\u0131 size musahhar (hizmet\u00e7i) k\u0131ld\u0131. Arz\u0131 da sizin (durma yeriniz) k\u0131ld\u0131. \u00d6yleyse ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 (duran hayvan\u0131n s\u0131rt\u0131nda de\u011fil) arz\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcz.&#8221; Hayvanlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen merhamet ki\u015finin aff\u0131na vesile olarak ortaya konuldu\u011fu gibi madd\u00ee ve manev\u00ee her t\u00fcrl\u00fc i\u015fkencenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n birer azap sebebi oldu\u011funa ve dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fiye sorumluluk y\u00fckledi\u011fine dair getirilen ilkeler yan\u0131nda, hayvanlar\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmemesi, avlanmamas\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek zorunda kal\u0131nan hayvanlar\u0131n da i\u015fkence g\u00f6rmeden \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri, g\u0131dalar\u0131na ve temizliklerine dikkat edilmesi gibi bir tak\u0131m hususlar, hayvanlar\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemle vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kul hakk\u0131n\u0131n en problemli oldu\u011fu sahalardan bir di\u011feri de \u015f\u00fcphesiz hukuk alan\u0131d\u0131r. Zira burada hakk\u0131n g\u00f6zetilmesi s\u00f6z konusu olmazsa, toplumsal a\u00e7\u0131dan adaletin ve g\u00fcvenin tesisi de m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r. Nitekim hukuk sistemini aldatmak yoluyla kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmek hadislerde cidd\u00ee bir g\u00fcnah olarak vurgulanmaktad\u0131r: \u201c\u015e\u00fcphesiz ben (de sizin gibi) bir insan\u0131m! Zaman olur ki bana (sizden iki) has\u0131m gelir de baz\u0131n\u0131z (haks\u0131zken) daha d\u00fczg\u00fcn ifade-i meram etmi\u015f olabilir; ben de o beli\u011f s\u00f6zleri do\u011fru zannederek onun lehine h\u00fckmedebilirim. Binaenaleyh kimin lehine bir m\u00fcslimin (ve gayri m\u00fcslimin) hakk\u0131yla h\u00fckmettimse (bilsin ki) bu hak ate\u015ften bir par\u00e7ad\u0131r: \u0130ster onu als\u0131n, ister b\u0131raks\u0131n!\u201d<\/p>\n<p>\u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz adalet sistemine dair getirilen ele\u015ftiriler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hadiste belirtilen hususun \u00f6nemi daha fazla ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira insanlar\u0131 madd\u00ee imk\u00e2nlarla adalete sevketmek veya adaleti sa\u011flamak her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu noktada devreye vicdan, sorumluluk bilinci gibi unsurlar girmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n vicdanlar\u0131n\u0131 bu do\u011frultuda e\u011fitemezseniz, adaleti sa\u011flaman\u0131z \u00e7o\u011fu zaman m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r. Bahsi ge\u00e7en ilkelerin hayata ge\u00e7irilmesine dair Hz. Peygamber\u2019in (S.A.V.) uygulamalar\u0131nda, ideali g\u00f6steren pek \u00e7ok \u00f6rnek g\u00f6rmemiz de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6yle ki, bu \u00f6rneklerin baz\u0131lar\u0131, insan haklar\u0131n\u0131 y\u00fccelten g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda dahi insanlar\u0131n \u00f6zellikle bu hususta olgunla\u015fmalar\u0131 i\u00e7in hala katedecek epey yolunun oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Buna dair en \u00f6nemli \u00f6rneklerden biri olarak, sava\u015f halindeki d\u00fc\u015fmanlar\u0131n dahi alacaklar\u0131n\u0131n teminin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6sterdi\u011fi hassasiyeti verebiliriz. Buna g\u00f6re, d\u00fc\u015fman dahi olsa, bir ki\u015finin di\u011fer ki\u015fi \u00fczerinde bor\u00e7 olarak alaca\u011f\u0131 bulunuyorsa bunu \u00f6demesi gereklidir. Fiil\u00ee sava\u015f durumu buna mani kabul edilemez.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde sahabenin de kul hakk\u0131 konusundaki dikkatinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in dahi hala bir ideal oldu\u011funa i\u015faret eden bir\u00e7ok \u00f6rnek bulunmaktad\u0131r. Bu \u00f6rneklerden biri olarak, Hz. \u00d6mer\u2019in halifeli\u011fi d\u00f6neminde, \u00f6nce fethedilen fakat sonra tahliye edilmesi gereken Humus \u015fehrinin halk\u0131ndan \u015fehri korumak \u00fczere al\u0131nan vergilerin, tahliye neticesinde \u015fehri koruma g\u00f6revinin yerine getirilemeyece\u011fi gerek\u00e7esiyle halka iadesi verilebilir. \u00a0G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kamu hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2li ile ger\u00e7ekle\u015fen kul hakk\u0131 ihl\u00e2llerine kar\u015f\u0131 bu \u00f6rnek, kul hakk\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda gelinen noktay\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan hayli dikkat \u00e7ekicidir. Ayn\u0131 \u015fekilde Hz. Ali\u2019nin halifeli\u011fi d\u00f6neminde, bizzat halifenin hakim kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131na binaen, Hz. Peygamber\u2019in (S.A.V.) \u015fahitlikle ilgili emirleri uyar\u0131nca, Hz. Hasan\u2019\u0131n \u015fahitli\u011finin reddedilmesi de, kul hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2lini \u00f6nlemede \u00f6ncelikle adaletin teminini sa\u011flaman\u0131n gereklili\u011fine i\u015faret etmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendirmede temel unsurlardan biri olan de\u011fer, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 do\u011frultusunda \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re de\u011fer kavram\u0131, &#8220;genellikle benimsenen, \u00f6zenilen, \u00f6nemsenen, \u00fcst\u00fcn tutulan \u015fey&#8221; , olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi bir nesneye, bir varl\u0131\u011fa ya da faaliyete, manev\u00ee, ahl\u00e2k\u00ee, toplumsal veya estetik a\u00e7\u0131dan verilen \u00f6nem ya da \u00fcst\u00fcnl\u00fck derecesi olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Toplumsal de\u011ferler kavram\u0131 ise genel olarak &#8220;belli bir toplumda ya da toplumsal k\u00fcmede bireylerin olumlu tepki g\u00f6sterdikleri d\u00fc\u015f\u00fcnceler, kurallar, uygulay\u0131mlar, madd\u00ee nesneler&#8221; \u015feklinde a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. De\u011fer kavram\u0131 \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131fland\u0131rmalara t\u00e2bi tutulmu\u015ftur. Temelde de\u011ferler &#8220;evrensel&#8221; ve &#8220;g\u00f6receli&#8221; olmak \u00fczere iki kategoride ele al\u0131nabilir: Evrensel de\u011ferlert\u00fcm \u00e7a\u011f ve k\u00fclt\u00fcrler i\u00e7in ge\u00e7erli kabul edilen de\u011ferler (iyilik, do\u011fruluk gibi); g\u00f6receli de\u011ferler ise, bireylerin ya da topluluklar\u0131n salt \u00f6zel ilgi, e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel tercihlerini yans\u0131tan de\u011ferler olarak ifade edilmektedir. \u00a0De\u011ferler davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendiren, tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l \u015fekil almas\u0131 gerekti\u011fi hususunda bize se\u00e7im yapmam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan yard\u0131mc\u0131 olan unsurlard\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle &#8220;de\u011ferlerin i\u015flevi, insan\u0131n zek\u00e2s\u0131n\u0131 ve akl\u0131n\u0131 olumlu y\u00f6nde (hayata-tabiata- evrene uyum y\u00f6n\u00fcnde) kullanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u201d Tan\u0131mlardan hareketle e\u011fitimde nelerin de\u011fer olarak verilmesi gerekti\u011fi meselesinin konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu belirtmek gerekir. Zira g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn de\u011fer ba\u011flam\u0131nda temel problemlerinden biri de\u011ferlerin izaf\u00eeli\u011fi meselesidir. Ahl\u00e2k alan\u0131nda bireyin belirleyici olma e\u011filimini buna ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fer alan\u0131nda da g\u00f6rmekteyiz. Bireyin belirleyici olmas\u0131 ise daha \u00f6nce ifade etti\u011fimiz \u00fczere, bir \u015feye de\u011fer atfedilmesini ki\u015filerin inisiyatifine b\u0131rakmaktad\u0131r. Bu durum &#8220;de\u011fer kavram\u0131na atfedilen \u00f6zelliklerin subjektiflik, ahl\u00e2ki ilkelerin gelenek ve g\u00f6rene\u011fe indirgenmesi, birey, grup ya da toplum taraf\u0131ndan herhangi bir nedene ba\u011fl\u0131 olarak ya da olmayarak se\u00e7ilebilir olma, tarafs\u0131zl\u0131k ve yarg\u0131lanamaz olmas\u0131 \u015feklinde belirlenmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m ise g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ahl\u00e2k\u00ee problemlerine binaen de\u011ferlerin insan \u00fczerindeki yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc sorgulamam\u0131za neden olmaktad\u0131r. \u0130zaf\u00eeli\u011fin temel alternatiflerinden biri olan dinin de\u011fer konusundaki g\u00fcc\u00fc din e\u011fitimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tart\u0131\u015fmas\u0131z bir ger\u00e7ektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc din tek olmasa bile bir \u00e7ok kayna\u011fa nazaran bask\u0131n bir de\u011fer merkezidir. Dolay\u0131s\u0131yla ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n olu\u015fumunda da ba\u011flay\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc y\u00fcksektir. Bir de\u011ferin i\u00e7selle\u015ftirilmesinde ise bu g\u00fcc\u00fcn \u00f6nemli bir pay\u0131 vard\u0131r. Zira ki\u015finin i\u00e7 denetimini ve disiplinini kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6zellikle \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, insanl\u0131\u011f\u0131 mutlulu\u011fa g\u00f6t\u00fcrecek ve insanl\u0131k var olduk\u00e7a ya\u015fayacak olan de\u011ferler, e\u011fitim i\u00e7in de birer gayedir. \u00a0De\u011ferlerin isteklerimize paralel olarak de\u011fi\u015fti\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n aksine \u0130sl\u00e2m\u2019da sabit bir de\u011ferler hiyerar\u015fisi s\u00f6z konusudur: \u201cBu derecelenmede manev\u00ee de\u011ferler, madd\u00ee olanlardan daha y\u00fcksektedir.<\/p>\n<p>\u0130sl\u00e2m manev\u00ee de\u011ferleri y\u00fcksek tutar. \u00c7\u00fcnk\u00fc manev\u00ee de\u011ferler, niha\u00ee gayemizi, Allah\u2019a kavu\u015fmam\u0131z\u0131 anlamaya yard\u0131m ederler. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n yirmi y\u0131ldan fazla zamanda gelmesi bu de\u011ferlerin s\u0131ras\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir. Gelen \u00e2yetlerin mesaj\u0131, de\u011ferlerin hiyerar\u015fisini ortaya koymaktad\u0131r.\u201d S\u00f6z konusu noktadan hareketle &#8220;kul hakk\u0131&#8221; kavram\u0131 da bize g\u00f6re tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 se\u00e7mede \u00f6nemli bir de\u011fer olarak kabul edilmelidir. Hatta, e\u011fer \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir de\u011fer hiyerar\u015fisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacaksa, ki\u015finin Allah&#8217;a, kendine ve topluma kar\u015f\u0131 olan sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmesini sa\u011flamada kul hakk\u0131 ilk s\u0131ralarda yer almas\u0131 gereken bir de\u011ferdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu de\u011fer, teknolojik geli\u015fmelerin de etkisiyle, ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015flar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n art\u0131k sadece b\u00f6lgesel de\u011fil, daha evrensel sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fu ve gelecek nesilleri eskiye nazaran daha fazla ve s\u00fcratli etkiledi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, bireyden hareketle evrensel bakma zorunlulu\u011funu bize vermektedir. \u00d6yle ki, bu de\u011fer inanan ki\u015fi i\u00e7in din\u00ee sorumlulu\u011fun sadece Allah ve kul aras\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, di\u011fer insanlar, varl\u0131klar ve hatta kendimize kar\u015f\u0131 da sorumlu oldu\u011fumuzu ortaya koyarak, bu sorumlulu\u011fun yerine getirilmemesi halinde meselenin sadece Allah ile aram\u0131zda kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgular. Bu nedenle de ki\u015finin hem kendisiyle hem de \u00e7evresiyle ili\u015fkisini do\u011fru kurmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fctmesini zarur\u00ee k\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan i\u00e7in Allah&#8217;a t\u00f6vbe etmek, kul hakk\u0131 ihl\u00e2linden dolay\u0131 ki\u015filerden helallik istemekten \u00e7ok daha kolayd\u0131r. \u0130nsanlardan helallik istemek, hatalar\u0131m\u0131z\u0131n ilan\u0131 anlam\u0131na da gelmektedir. Pek \u00e7ok insan i\u00e7in bu ilan\u0131 g\u00f6ze almak zordur. Ayr\u0131ca sadece helallik al\u0131nmas\u0131, e\u011fer kul hakk\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi devam ediyorsa, ki\u015finin sorumlulu\u011funun kalkmas\u0131nda yeterli de\u011fildir. \u0130hl\u00e2lin devam etmemesi gerekir ki bu da ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flama bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Kul hakk\u0131 kavram\u0131 bir de\u011fer olarak adalet, sorumluluk, vefa, emek gibi pek \u00e7ok evrensel de\u011feri kapsamaktad\u0131r. Bilhassa adaletin temininde t\u00fcm madd\u00ee tedbirlerin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda insan vicdan\u0131n\u0131n devreye girmesinde etkili oldu\u011fu gibi, ahl\u00e2k\u00ee davran\u0131\u015f\u0131n olu\u015fumunda \u00f6nemli bir etken olan &#8220;\u00e2hiret inanc\u0131yla&#8221;da yapt\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir ili\u015fkiye sahiptir. Zira din, en \u00f6nemli yapt\u0131r\u0131m\u0131 Allah\u2019a kar\u015f\u0131 olan sevgi ve sayg\u0131 bi\u00e7iminde ortaya koyarak ki\u015finin vicdan\u0131nda i\u00e7selle\u015ftirmesini hedeflemekte ve inanan insan\u0131n iyili\u011fin Allah\u2019\u0131n emri k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn Allah\u2019\u0131n yasa\u011f\u0131 oldu\u011funu kabul ederek yani iyili\u011fi \u201cfarz\u201d k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise \u201charam\u201d kavram\u0131yla birle\u015ftirerek vazife \u015fuuruna ula\u015fmas\u0131n\u0131 beklemekle birlikte bu s\u00fcre\u00e7te \u00e2hiret inanc\u0131n\u0131n din\u00ee ahl\u00e2k\u0131n en \u00f6nemli m\u00fceyyidesi konumunda oldu\u011funu da g\u00f6z ard\u0131 etmez. Dolay\u0131s\u0131yla ihl\u00e2li durumunda e\u011fer bu d\u00fcnyada gere\u011fi yap\u0131lmazsa \u00e2hirette muhakkak hakk\u0131 ihl\u00e2l edilen ki\u015finin lehine kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclece\u011fi bir kavram olarak kul hakk\u0131, yukar\u0131da izah etti\u011fimiz din\u00ee i\u00e7eri\u011fin de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ki\u015finin \u00e2hiretteki gelece\u011fini de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131na ba\u011fl\u0131 hale getirece\u011finden, inanan insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc hayli y\u00fcksek bir de\u011fer olarak da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE KEND\u0130N\u0130 TANIMAK<\/p>\n<p>Ki\u015finin kendisiyle ili\u015fkisi s\u00f6z konusu olabilir mi? Olabilirse bunun kul hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131s\u0131 nedir? Birinci soruya yan\u0131t\u0131m\u0131z ku\u015fkusuz Kur\u2019an ve Hadislerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere \u201cevet\u201d olacakt\u0131r ki bu ger\u00e7e\u011fe daha \u00f6nce k\u0131smen temas etmi\u015ftik. Bug\u00fcn \u00f6zellikle psikolojinin ve e\u011fitimin de kabul etti\u011fi \u00fczere ki\u015finin kendisine bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, \u00f6zsayg\u0131s\u0131, kendini de\u011ferlendirme bi\u00e7imi ve bilinci, kendisiyle ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken hususlard\u0131r. Bir anlamda ki\u015finin kendini konumland\u0131rmas\u0131 esnas\u0131nda kendine haks\u0131zl\u0131k etmemesi, yani \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131, kul hakk\u0131 kapsam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir tutumdur. Nitekim bunu ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in psikolojik anlamda kendine eziyet eden ve bu tutumdan kurtulabilmek i\u00e7in destek almaya ihtiya\u00e7 duyan insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 hayli \u00e7oktur. Dahas\u0131 kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kavrayamad\u0131\u011f\u0131 ve kendini oldu\u011fundan fazla g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in kendini zorlayan dolay\u0131s\u0131yla hayatta zorlanan pek \u00e7ok insan\u0131n bulundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, s\u00f6z konusu tutumun geli\u015ftirilmesindeki \u00f6nem daha da a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanmaktad\u0131r. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de \u201cki\u015finin kendine zulmetmesi\u201d olarak nitelenen durum, belki de yukar\u0131da belirtti\u011fimiz hususun en bariz zikridir. \u0130barenin ge\u00e7ti\u011fi ba\u011flam da hayli dikkat \u00e7ekicidir. Zira ifade k\u00fcf\u00fcr bir sonucu olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kelime olarak \u201c\u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek\u201d anlam\u0131na gelen k\u00fcf\u00fcr, din\u00ee \u0131st\u0131lahta Allah\u2019\u0131 ve g\u00f6nderdiklerini inkar etmek, onlara inanmamak demektir. Her iki anlam\u0131 beraber de\u011ferlendirdi\u011fimizde de Allah taraf\u0131ndan bildiren ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek manas\u0131na gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rten \u00f6ncelikle kendine zulmeden ki\u015fi olarak kabul edilmektedir. Peki, ki\u015fi kendine nas\u0131l zulmetmektedir? \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ncelikle Allah\u2019a ve g\u00f6nderdiklerine inanmamak, insan i\u00e7in hedeflenen insan-\u0131 k\u00e2mil olma yolunda ki\u015finin kendi \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekmesi anlam\u0131na gelmektedir. Bu durum ise \u201cahsen-i takvim\u201d yani en g\u00fczel surette yarat\u0131lan insan kendini \u201cesfele s\u00e2fil\u00een\u201d yani a\u015fa\u011f\u0131lar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrmesi \u015feklinde ifade edilmektedir. Bu itibarla do\u011fru olandan uzakla\u015farak kendini kemale ermekten mahrum b\u0131rakmak insan\u0131n kendine yapabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm olarak ortaya konulmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin ahl\u00e2k\u00ee olarak temizlenmeden kendini mahrum etmesi de bir taraftan Allah hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2li, di\u011fer taraftan kendi nefsinin kendi \u00fczerindeki hakk\u0131n\u0131n ihl\u00e2li olarak de\u011ferlendirilmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde, e\u011fer kul hakk\u0131 madd\u00ee ve manev\u00ee haklar\u0131n istifadesinden uzak tutulmaksa, ki\u015finin kendini geli\u015ftirmekten uzak kalmas\u0131 ve zaman\u0131n\u0131 verimli kullanmayarak ki\u015fisel geli\u015fiminin \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekmesi de insan\u0131n kendi kendine zulmetmesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Zira kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmenin en \u00f6nemli basama\u011f\u0131, ki\u015fisel kabiliyetlerini varabilece\u011fi en \u00fcst noktaya ta\u015f\u0131makt\u0131r. Bunun i\u00e7in ki\u015fisel geli\u015fime azam\u00ee \u00f6nem vermek gerekir ki insan bu manada kendine \u00f6zen g\u00f6stermedi\u011fi takdirde kendi kendine haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olmaktad\u0131r. Bug\u00fcn bilhassa televizyon ve internet kullan\u0131m\u0131 hususunda insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ne kadar bilin\u00e7sizce davrand\u0131klar\u0131, zamanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu kendilerine hi\u00e7bir fayda sa\u011flamayan programlarla harcad\u0131klar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, insan\u0131n kendine zulmetmesinin kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131, din e\u011fitimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ca \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Yine \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan\u0131n bedeni, insana verilen bir emanet olarak kabul edilmektedir. Bahsi ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de \u201cKendi elinizle kendinizi tehlikeye atmay\u0131n\u201demri ve Hz. Peygamber\u2019in (S.A.V.) bedenimizin de bizim \u00fczerimizde hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funu vurgulamas\u0131, bu duruma i\u015faret etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin bedeni \u00fczerinde mutlak tasarruf hakk\u0131 bulunmamaktad\u0131r ve ki\u015fi verilen emanete dikkat etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yani bedeninin s\u0131hhatine \u00f6zen g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Nitekim yemek d\u00fczeninden uyku d\u00fczenine kadar \u0130sl\u00e2m insan hayat\u0131n\u0131n pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcne dair de prensipler koymu\u015f, bedenin s\u0131hhatinin ruhun s\u0131hhatine giden bir yol oldu\u011funu da belirtmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131 cehenneme en \u00e7ok g\u00f6t\u00fcren \u015feylerden birinin a\u011f\u0131z olarak vurgulanmas\u0131\u00a0 bunun en \u00f6nemli \u00f6rneklerindendir. Ayn\u0131 \u015fekilde\u201cm\u00fcmin bir midesine koymak i\u00e7in yer, kafir ise karn\u0131ndaki yedi ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in yer\u201d hadisinde de oburluk imanla ili\u015fkilendirilerek anlat\u0131lmaktad\u0131r ki bu olay\u0131n manev\u00ee tesirine i\u015faret edilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bahsi ge\u00e7en hususlardan hareketle diyebiliriz ki insan bedeninin s\u0131hhatine dikkat etmedi\u011fi zaman, kendi kendine eziyet dolay\u0131s\u0131yla zul\u00fcm etmi\u015f olmaktad\u0131r. Kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131n hadislerdeki yerini ele al\u0131rken i\u015faret etti\u011fimiz \u00fczere, ibadet maksatl\u0131 olsa dahi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7arak bedene zulmetmek \u0130sl\u00e2m\u00ee prensipler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul edilmemektedir. Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini ise Hz. Peygamber\u2019in (S.A.V.) Ramazan d\u0131\u015f\u0131nda da g\u00fcnd\u00fczlerini oru\u00e7 tutarak gecelerini ise namaz k\u0131larak ge\u00e7iren sahabeyi, en az\u0131ndan g\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 oru\u00e7 tutmas\u0131n\u0131 tavsiye etmesinde g\u00f6rmekteyiz. \u00a0Bu misalde bireyin her hareketinde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc davranmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi, bedenin insan \u00fczerindeki hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tavsiye edilirken, itidal kavram\u0131 da kul hakk\u0131yla beraber bir de\u011fer olarak verilmektedir ki bu durum kul hakk\u0131n\u0131n kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. \u0130sl\u00e2m \u00e2limleri de beden \u2013 ruh ili\u015fkisine ibadetlerin hikmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan temas etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u00dcstelik bug\u00fcn stres ve depresyon gibi \u00e7a\u011f\u0131n hastal\u0131klar\u0131 olarak kabul edilen pek \u00e7ok ruh\u00ee rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n beden\u00ee fonksiyonlarla olan ba\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bu hususa dikkat edilmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. \u0130badetlerde dahi beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almak gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa, yine g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6nemli problemlerinden olan sa\u011fl\u0131ks\u0131z beslenme ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 soktu\u011fu tehlikeler de kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda yeniden de\u011ferlendirilmelidir. Bilhassa \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerimizin, \u00e7e\u015fitli vesilelerle \u00f6zendirilen bir tak\u0131m sa\u011fl\u0131ks\u0131z haz\u0131r g\u0131dalarla beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Bu g\u0131dalar\u0131n bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7aca\u011f\u0131 t\u0131bben onaylanmaktad\u0131r. Bunu bile bile bu al\u0131\u015fkanl\u0131klara devam etmek, ki\u015finin kendine verdi\u011fi eziyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bireye cidd\u00ee sorumluluk y\u00fcklemektedir. Kas\u0131t bu olmamakla birlikte g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehlikeye atman\u0131n ve bundan do\u011facak sonu\u00e7larda olu\u015facak ki\u015fisel pay\u0131n kul hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131s\u0131 ortaya konuldu\u011funda, kavram\u0131n manev\u00ee yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc, bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesine vesile olabilir.<\/p>\n<p>\u00dclkemizde zararl\u0131 madde kullan\u0131m\u0131 art\u0131k \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardaki \u00e7ocuklarda dahi g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddelerin kullan\u0131m\u0131 hem ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 hem de \u00e7evresindekilerin hayat\u0131n\u0131 tehdit eder mahiyettedir. Zira birey hem bedenine hem de gerek maddenin etkisine maruz b\u0131rakarak gerekse kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan madd\u00ee ve hukuk\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131lar ile \u00e7evresine zarar vermektedir. B\u00f6ylece kul hakk\u0131n\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak ihl\u00e2l etmektedir. Hukuk\u00ee tedbirlerin yetersiz kalabildi\u011fi bu tip durumlarda, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren verilen kul hakk\u0131 e\u011fitimi, bahsi ge\u00e7en \u00f6zellikleri nedeniyle bir de\u011fer olarak bireyin iradesini y\u00f6nlendirebilir. Dolay\u0131s\u0131yla din e\u011fitiminde ki\u015finin kendine dair sorumluluklar\u0131n\u0131n bilincinde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131 \u00f6nemle vurgulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131n en \u00e7ok vurgulanan y\u00f6n\u00fc \u015f\u00fcphesiz ba\u015fka insanlarla ili\u015fkiler esnas\u0131nda dikkat edilmesi gereken hususlard\u0131r. Zira davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n niteli\u011fi en fazla toplumsal yap\u0131 i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kmakta, hatta ahl\u00e2kl\u0131 davran\u0131\u015f kavram\u0131 da en fazla bu d\u00fczlemde tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda kul hakk\u0131yla ilgili Kur\u2019\u00e2n ve S\u00fcnnette yer alan \u00f6rnekleri ele alm\u0131\u015f, iftira, alayc\u0131l\u0131k, dedikodu, s\u00fb-i zan, lakap takma, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 gasbetme, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, tefecilik, r\u00fc\u015fvet gibi tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n \u015fiddetle yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131k. Nitekim \u0130sl\u00e2m gelene\u011finde de Kur\u2019\u00e2n ve s\u00fcnnetten hareketle genellikle ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 gaspetmemek, dedikodu yapmamak, iftira atmamak, s\u00fb-i zanda bulunmamak gibi tutum ve davran\u0131\u015flar, kul hakk\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00f6z konusu davran\u0131\u015flar\u0131n yan\u0131nda bu davran\u0131\u015flar\u0131n farkl\u0131 \u015fekilde tezah\u00fcrlerini de kul hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. Mesel\u00e2 bug\u00fcn dedikodu ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla da yap\u0131labilmekte, \u00fcstelik magazin gibi bir kavram alt\u0131nda kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. Bu yolla insanlar\u0131n \u00f6zel hayat haklar\u0131 ihl\u00e2l edilebildi\u011fi gibi, as\u0131ls\u0131z haberlerle iftira ve s\u00fb-i zan yap\u0131labilmektedir. Bu davran\u0131\u015flar hem ki\u015filerin \u015fahsiyetlerine zarar verilmesine, hem de insanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin yara almas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Zira sevgi ve g\u00fcven duygular\u0131 ortadan kalkmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla meslek ahl\u00e2k\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131 ihl\u00e2linin kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011fu din e\u011fiminde ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konudur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar aras\u0131 ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131 kavram\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iktisad\u00ee ili\u015fkilerde bu kavram\u0131n ihl\u00e2l edilen bir hak oldu\u011funu ele alm\u0131\u015ft\u0131k Bu noktadan hareketle kavram\u0131n bu alanda bir de\u011fer olarak \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Zira iktisad\u00ee sistemlerin olu\u015fumunda de\u011ferlerin b\u00fcy\u00fck rol\u00fc vard\u0131r. S\u00f6z konusu de\u011ferler kimi zaman din\u00ee de\u011ferlerden kaynaklanmaktad\u0131r. Ancak kimi zaman ise, san\u0131lan\u0131n aksine, iktisad\u00ee de\u011ferler din\u00ee de\u011ferlerlerin anlamlar\u0131n\u0131n kaymas\u0131na veya i\u015flevlerinin de\u011fi\u015fimine sebep olabilmektedir. Bug\u00fcn kapitalizm ve \u0130sl\u00e2m ba\u011flam\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lan bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmada kanaatimizce g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken hususlardan biri de budur. T\u00fcketim anlay\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fclen h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fme bunun en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biridir ki i\u015fte tam da bu noktada yine kul hakk\u0131 \u00f6nemli bir de\u011fer olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z bir t\u00fcketimin te\u015fvik edildi\u011fi ekonomik sistem i\u00e7erisinde israf\u0131n h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131 \u0130sl\u00e2m&#8217;\u0131n israf edilmemesine dair ilkesinin \u00a0\u00e7i\u011fnenmesine yol a\u00e7makta, iktisad\u00ee de\u011ferler din\u00ee de\u011ferlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir. Bu durum ise aile bireylerin madd\u00ee haklar\u0131n\u0131n israfla t\u00fcketilmesinden ihtiya\u00e7 sahiplerinin g\u00f6zetilme imk\u00e2n\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131na ve hatta gelecek nesillerin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n gasbedilmesine kadar bir\u00e7ok kul hakk\u0131 ihl\u00e2line sebebiyet vermektedir. \u00d6yle ki s\u0131n\u0131rs\u0131z t\u00fcketim, \u00f6zellikle \u00fcretimin \u00e7ok az oldu\u011fu toplumlarda, mevcut imk\u00e2nlar\u0131n harcanmas\u0131 anlam\u0131na da gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir ortamda toplumsal huzur gibi iktisad\u00ee kalk\u0131nma da beklenemez. \u0130sl\u00e2m&#8217;\u0131n iktisad\u00ee kalk\u0131nmaya y\u00f6nelik de\u011ferleri aras\u0131nda faiz yasa\u011f\u0131, israf yasa\u011f\u0131, meslek edinmeye \u00f6nem verilmesi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n iktisad\u00ee ve sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131, \u00fccretin belirli olmas\u0131, vergilerin \u00e2dil olmas\u0131 gibi hususlar bulundu\u011funa i\u015faret edilmektedir.<\/p>\n<p>Din e\u011fitiminin konuya bu a\u00e7\u0131dan da yakla\u015farak sorumluluk bilinci olu\u015fturmas\u0131 gerekir. \u0130nsanlar\u0131n gittik\u00e7e yaln\u0131zla\u015ft\u0131klar\u0131, dolay\u0131s\u0131yla sosyalle\u015fmenin h\u0131zla azald\u0131\u011f\u0131 veya bir anlamda teknolojik olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar aras\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurabilmek de bir problem haline gelmi\u015ftir. \u0130leti\u015fim probleminin alt\u0131nda yatan sebeplerden biri de kul hakk\u0131d\u0131r diyebiliriz. Zira kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131 izah ederken ilgili \u00e2yet ve hadislerde aile fertlerinden kom\u015fuya, d\u00fc\u015fk\u00fcnlerden yetimlere kadar pek \u00e7ok ki\u015finin M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00fczerinde haklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131. Bu haklar\u0131n g\u00f6zetilmesi, insanlar aras\u0131 ileti\u015fimin geli\u015ftirilmesini ve bunu birbirini g\u00f6zetmeyle paralel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. Bunun en g\u00fczel ifadelerinden birini Gazz\u00e2l\u00ee\u2019de g\u00f6rmekteyiz. Gazz\u00e2l\u00ee M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirlerinin karde\u015fleri olmas\u0131 ilkesinden hareketle karde\u015f olman\u0131n hakk\u0131n\u0131 malda, nefiste, dilde ve kalpte olarak tasnif etmekte, affetmeyi, karde\u015fi i\u00e7in dua etmeyi, karde\u015fine kar\u015f\u0131 ihlasl\u0131 davranmay\u0131, vefak\u00e2r olmay\u0131, kolayl\u0131k g\u00f6stermeyi ve ona zorluk \u00e7\u0131karmamay\u0131 ve zora d\u00fc\u015f\u00fcrmemeyi karde\u015f olma hakk\u0131n\u0131n gerekleri aras\u0131nda s\u0131ralamaktad\u0131r. \u00c2yet ve hadislerden hareketle selamla\u015fmak, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda cevap vermek, hap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda dua etmek, hastaland\u0131\u011f\u0131nda ziyaret etmek, cenazesinde bulunmak, verilen yeminin gere\u011fini yerine getirmek, ihtiyac\u0131 oldu\u011funda nasihat etmek, uzak oldu\u011funda hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek, kendin i\u00e7in istedi\u011fini onun i\u00e7in istemek istemedi\u011fini istememek de M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken haklar olarak Gazz\u00e2l\u00ee taraf\u0131ndan vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu tutum ve davran\u0131\u015flar insana \u00f6ncelikle nas\u0131l ileti\u015fim kurulmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir. Samimiyet bu ba\u011flamda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir ilkedir. Vefa, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve fedakarl\u0131k da yukar\u0131daki davran\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7inde yer alan de\u011ferlerdir ve ki\u015finin kendi kabu\u011funa \u00e7ekilip ba\u015fkalar\u0131 hakk\u0131nda duyars\u0131zla\u015fmas\u0131na mani olurlar. B\u00f6ylelikle insan\u0131n yaln\u0131zla\u015fmas\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmektedir. Bireyin geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Zira insan\u0131n tek ba\u015f\u0131na kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi beklenemez. Bu nedenle \u00e7evresindekilerle kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlamland\u0131ran verimli bir ileti\u015fimde bulunmas\u0131 gereklidir. Bireyselli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131 ve bu manada ileti\u015fim kurmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, sosyal medya da bireyin konu\u015fma adab\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi, kendi i\u00e7ine kapanarak sosyalle\u015fmesine engel te\u015fkil eden bir ileti\u015fim bi\u00e7imine yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu durum insan\u0131n hem kendine hem de topluma kar\u015f\u0131 yabanc\u0131la\u015fmas\u0131na da sebebiyet vermektedir. Neticede bahsetti\u011fimiz yaln\u0131zla\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmaktad\u0131r. Yaln\u0131zl\u0131k hayata kar\u015f\u0131 g\u00fcvenli durman\u0131n ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir psikolojinin elde edilmesinin \u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli bir engeldir. Bu nedenle b\u00f6yle bir durumda kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmeden bahsedilemez. Di\u011fer taraftan g\u00f6zetmeyi b\u0131rak\u0131n selam dahi vermedi\u011fimiz \u00e7evremizdeki insanlar\u0131n yaln\u0131zl\u0131klar\u0131ndan do\u011fan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131nda kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda pay\u0131m\u0131z oldu\u011fu bilinci, insanlar\u0131n birbirlerinin ihtiya\u00e7 ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na destek olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamada ve yaln\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 payla\u015fmada \u00f6nemli bir etken olacakt\u0131r. Kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin aile duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011fu bir k\u00fclt\u00fcre sahip iken ayn\u0131 apartmandan \u00e7\u0131kan cenazenin fark\u0131nda olunmamas\u0131 kadar ac\u0131 bir bi\u00e7imde insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bahsi ge\u00e7en tutum ve davran\u0131\u015flar hem sosyal sorumluluk hem de ileti\u015fimin usulleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yol g\u00f6sterici unsurlar olarak din e\u011fitimi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir. Yukar\u0131daki hususlardan hareketle insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda dikkat edilmesi gereken yeni durumlara da temas etmek gerekir: Mesel\u00e2 y\u00fcksek sesle m\u00fczik dinlemek ve y\u00fcksek sesle konu\u015fmak kul hakk\u0131 kavram\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011finde mevcut olan maslahat\u0131, rahats\u0131zl\u0131k vermek suretiyle zedelemektedir. Trafik kurallar\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmek hem kendi hayat\u0131n\u0131 hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye atmak anlam\u0131na gelir ve kul hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bunlar gibi g\u00fcnl\u00fck hayat i\u00e7erisinde kimi zaman \u00f6nemsemeden yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok davran\u0131\u015f esas\u0131nda kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l kapsam\u0131na girmektedir. K\u0131sacas\u0131 &#8220;modern&#8221; zaman\u0131n \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin kazand\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak kul hakk\u0131 gibi de\u011ferler daha geni\u015f \u00f6rneklerle din e\u011fitiminde ele al\u0131nmal\u0131 ve hayata ge\u00e7irilmelidir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca\u2026<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n ba\u015fka varl\u0131klara kar\u015f\u0131 sorumluluklar\u0131 kapsam\u0131nda dikkat edilmesi gereken bir kavram olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Fakat bu noktada \u201cba\u015fka varl\u0131klar\u201ddan kastetti\u011fimizin sadece hayvanlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek yerinde olacakt\u0131r. Zira \u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan konuya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tabiattaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n bir nevi canl\u0131 kabul edildi\u011fini, bu varl\u0131klar\u0131n Allah\u2019\u0131 tesbih ettiklerinin Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de vurgulanmas\u0131 hasebiyle, g\u00f6rmekteyiz: \u201cYedi g\u00f6k yer ve onlarda bulunanlar Allah\u2019\u0131 tesbih ederler. O\u2019nu hamd ile tesbih etmeyen hi\u00e7bir \u015fey yoktur. Fakat siz onlar\u0131n tesbihlerini anlayamazs\u0131n\u0131z.\u201d Tabiattaki her varl\u0131\u011f\u0131n bir nevi cana sahip olmas\u0131, ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n her birinin belli bir g\u00f6revinin bulundu\u011funu da g\u00f6stermektedir ki bug\u00fcn bilim de bunu ispatlamaktad\u0131r. Bu varl\u0131klar\u0131n g\u00f6revlerini yerine getirmelerini engelleyici davran\u0131\u015flarda bulunmak, hem bu varl\u0131klara kar\u015f\u0131 zul\u00fcm i\u015flemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de bu engellemenin neticesinden etkilenecek di\u011fer varl\u0131klar\u0131n ve hatta di\u011fer insanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n gaspedilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l olarak de\u011ferlendirilmelidir. Somut bir \u00f6rnek vermek yerinde olacakt\u0131r: \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n g\u00fcncel meselelerinden biri olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, ozon tabakas\u0131n\u0131n delinmesinin bir sonucudur. Buna sebep olan pek \u00e7ok davran\u0131\u015f ise (deodorant kullanmak gibi) yine bizler taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r. O halde, bireysel olarak \u00fczerimize d\u00fc\u015fen tedbiri almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, \u00f6ncelikle sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne katk\u0131da bulunmu\u015f oluyoruz. Bu davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z neticesinde ise hem kendimizin, hem tabiattaki di\u011fer varl\u0131klar\u0131n, hem de gelecek nesillerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir hayat ya\u015fama haklar\u0131n\u0131 ihl\u00e2l etmi\u015f oluyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla ufak bir ihmal gibi g\u00f6r\u00fcnen bir hareket, bir\u00e7ok insan\u0131n da tekrarlamas\u0131 ve bu manada birbirine \u00f6rnek olmas\u0131 sebebiyle bir\u00e7ok hayat\u0131 tehlikeye atm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bunun yak\u0131n vadede veya uzak vadede olmas\u0131 kanaatimizce sorumlulu\u011fumuzu etkilemez. Zira bir k\u00f6t\u00fcye sebep olmak da onu yapmak kadar k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Sadece davran\u0131\u015f\u0131n sonucundan habersiz olmak veya bir ba\u015fka ifadeyle neye sebep olabilece\u011fimizi bilmemek yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda sorumlulu\u011fu tamamen yok etmese de hafifletici bir etken olarak de\u011ferlendirilebilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise \u00f6rnek verdi\u011fimiz mesele gibi pek \u00e7ok konuda kamuoyu defalarca ayd\u0131nlat\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla art\u0131k bilmemek de bir mazeret olmaktan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z deterjanlardan fabrikalardaki kimyasal at\u0131klara kadar tabiata umars\u0131zca b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her t\u00fcrl\u00fc zararl\u0131 madde kendimize, toplumumuza ve gelecek nesillere kar\u015f\u0131 i\u015flenen kul hakk\u0131 ihl\u00e2lidir. Zira bunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klardan muzdarip insanlar\u0131n \u00e7ektikleri s\u0131k\u0131nt\u0131larda istemeden de olsa pay sahibi olmaktay\u0131z. Nitekim kimyasal maddeler ve ila\u00e7larla topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131n bozulmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri elde etmek neredeyse imkans\u0131z hale gelmi\u015ftir. Bunun neticesinde anne s\u00fct\u00fcnde dahi \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atan kimyasal maddeler tespit edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7evrenin kirlenmesine katk\u0131da bulunan herkesin bu tehlikenin olu\u015fmas\u0131nda sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusudur. Ayn\u0131 durum geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Hatta bu noktada hem ba\u015fkalar\u0131n\u0131 tehlikeye atmak hem de tabiattaki bitki ve hayvanlar\u0131n yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek onlara zulmetmek ve i\u015flevlerini zararl\u0131 hale getirmek \u015feklinde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak kul hakk\u0131na sebebiyet verilmektedir. Bu nedenle din e\u011fitiminin kul hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda ele alaca\u011f\u0131 meseleleri geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla gerekir. Yukar\u0131daki \u00f6rneklerden hareketle, \u00e7evreyi kirletmek, do\u011fal kaynaklar\u0131 israf ederek kullanmak, sebepsiz ve gereksiz yere avlanmak ve hayvanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek gibi davran\u0131\u015flar\u0131n, kul hakk\u0131n\u0131 ihl\u00e2l eden davran\u0131\u015flar oldu\u011fu din ve aile e\u011fitiminde \u00f6nemle vurgulanmal\u0131d\u0131r. Zira belirtti\u011fimiz \u00fczere her biri tabiat\u0131n dengesini bozan, bu nedenle hem kendi hayat\u0131m\u0131z\u0131 hem de gelecek nesillerin hayat\u0131n\u0131 tehlikeye atan sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evre bilincini geli\u015ftirmek ad\u0131na g\u00f6sterilen gayretler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu bilincin olu\u015fmas\u0131nda kul hakk\u0131n\u0131n bir de\u011fer olarak verilmesi ve i\u00e7selle\u015ftirilmesi, ki\u015finin i\u00e7 disiplininin ve konuyla ilgili duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131nda \u00e7ok etkili olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130K VE MAHREM\u0130YET<\/p>\n<p>Aile \u00fczerine geli\u015fen de\u011fi\u015fen literat\u00fcr, teorik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n aileyi farkl\u0131 kabuller \u00fczerinden yorumlamalar\u0131 ve ailenin tarihsel ve sosyolojik de\u011fi\u015fimi \u00fczerinden geli\u015ferek ve de\u011fi\u015ferek devam etmektedir. Sosyal bilimlerde teorilerin de\u011fi\u015fen \u015fartlara g\u00f6re yeniden yorumlanmalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden biri, bilgisine ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ger\u00e7ekli\u011fin tarihsel s\u00fcre\u00e7te kendisini yeniden \u00fcretmesidir. Ailenin insanl\u0131k tarihinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve genel toplumsal ger\u00e7eklik i\u00e7indeki yeri konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya at\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen tarih boyunca hemen her toplumda var olmas\u0131, vazge\u00e7ilmez bir toplumsal kurum oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. Aile tiplerinin \u00e7e\u015fitlili\u011finin yan\u0131nda \u00f6zellikle modernle\u015fme s\u00fcrecinde ailenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fime referansla \u201cailenin gelece\u011fi\u201d temal\u0131 tart\u0131\u015fmalar da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta \u201caile gelecekte ortadan kalkacak m\u0131d\u0131r?\u201d gibi abuk soru da cevap aranan sorulardan biri olmu\u015ftur. Ailenin toplumsall\u0131\u011f\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 kurumlar\u0131ndan biri olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda insanl\u0131k tarihi kadar eski bir gelene\u011fe sahip olmas\u0131, s\u00fcreklili\u011finin g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6steren \u00f6zelliklerdir. Ancak modernle\u015fme dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerden ailenin etkilenmedi\u011fi s\u00f6ylenemez. Aile i\u00e7inde \u00fcye rollerinin de\u011fi\u015fmesi, yeni aile tipleri, yak\u0131n d\u00f6nemin aile ve kad\u0131n konusundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli bir yerdedir. Aile, kurumla\u015fm\u0131\u015f rollere g\u00f6re olu\u015fan bir sosyolojik birimdir ve kendi i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen roller aras\u0131 etkile\u015fim \u00fczerinden var olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda onun kendisini di\u011fer kurumlardan ve yap\u0131lardan ay\u0131ran s\u0131n\u0131rlar\u0131 t\u00fcm y\u00f6nleriyle mahremiyeti de bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rlar, aileyi tan\u0131mlamay\u0131 da sa\u011flamaktad\u0131r. Evlilik, \u00e7ocuklar\u0131n sosyalle\u015fmesi, aile i\u00e7i rollerin ve g\u00f6revlerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, bu s\u0131n\u0131rlar d\u00e2hilinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Kurumla\u015fm\u0131\u015f rollerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve roller aras\u0131 etkile\u015fim d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde aile i\u00e7inde de s\u0131n\u0131rlar\u0131n bulundu\u011fu dikkat \u00e7ekmektedir. Hem d\u0131\u015f hem de i\u00e7 ili\u015fkileri tan\u0131mlayan s\u0131n\u0131rlara kaynakl\u0131k eden unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda mahremiyet gelmektedir. Ailede mahremiyet, hem aile i\u00e7i etkile\u015fime ve mek\u00e2n olarak haneye hem de ailenin kendi i\u00e7inde rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda i\u00e7 mahremiyet ili\u015fkilerine at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle mahremiyet, aile i\u00e7indeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve mesafeleri belirlemektedir. Mahremiyet denildi\u011finde ailenin s\u0131n\u0131rlar\u0131na vurgu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mahremiyet ile aile aras\u0131ndaki ili\u015fki, kurucu bir ili\u015fki olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yine bu sebepledir ki mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, ailenin de d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelmektedir. Birbirine ba\u011fl\u0131 ve birbirini \u00fcreten iki ger\u00e7eklik olduklar\u0131 i\u00e7in ailenin de\u011fi\u015fiminin de mahremiyetle ilgili bir de\u011fi\u015fim oldu\u011fu iddia edilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihsel s\u00fcre\u00e7te mahremiyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn etkilerinin do\u011frudan takip edildi\u011fi ilk kurum ailedir.<\/p>\n<p>Mahremiyet, \u00f6zel ve gizli olana at\u0131fta bulunan Arap\u00e7a bir kelimedir. K\u00f6keni haram kelimesine dayanan mahremiyetin, yasaklamak, menetmek, sayg\u0131 g\u00f6stermek gibi anlamlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda aile ve akraba ili\u015fkileriyle ilgili anlamlar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Namusu korunan yak\u0131nlarla evlenmenin dinen yasak oldu\u011fu ki\u015fileri de kapsayan mahremiyet, kad\u0131n-erkek ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda \u00f6zel bir anlam kazanm\u0131\u015f ve gizlilik yerine kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kavram aleni olmamay\u0131, herkes taraf\u0131ndan bilinmeye kar\u015f\u0131 kapal\u0131 olmay\u0131, uzak kalmay\u0131 i\u00e7ermektedir ve s\u00f6z konusu yer, ki\u015fi ve olaylar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar az bilinmesi veya belirli ki\u015filer taraf\u0131ndan bilinmesi olay\u0131na i\u015faret etmektedir<\/p>\n<p>Mahremiyetin yasaktan gelmesinin yan\u0131nda inanca ba\u011fl\u0131 kutsananlar\u0131 ve h\u00fcrmet edilenleri de kapsayan anlamlar\u0131 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla mahremiyetin sayg\u0131 g\u00f6stermeyle ilgili y\u00f6n\u00fc, aile a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. Aile, pek \u00e7ok toplumda y\u00fcksek de\u011fer atfedilen, hatta kutsanan bir kurumdur. Bu kutsamaya kadar varan de\u011fer atf\u0131n\u0131n temelinde haram k\u00f6k\u00fcnden gelen mahremiyetin olu\u015fturdu\u011fu sayg\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 tespit edilebilir. Ayr\u0131ca pek \u00e7ok dinde anneye ve babaya sayg\u0131n\u0131n, aile ba\u011flar\u0131n\u0131 koruman\u0131n vurgulanmas\u0131 aile ve din aras\u0131ndaki ili\u015fkinin kutsiyet dolay\u0131s\u0131yla kuruldu\u011funu da g\u00f6stermektedir. Ayn\u0131 zamanda din, mahremiyetin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve mahremiyet dolay\u0131s\u0131yla kurulacak ili\u015fkileri de belirlemi\u015ftir. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde ve inan\u00e7larda mahremiyete ve cinselli\u011fe dair pek \u00e7ok yasa\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ve bu yasaklar\u0131n ahlaki bir kategori i\u00e7inde anlam kazanmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden biri budur. Aile mahremiyetinin din taraf\u0131ndan garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, ayn\u0131 zamanda ailenin korunmas\u0131n\u0131 ve toplumda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kurum olarak \u00f6rg\u00fctlenmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bo\u015fanman\u0131n baz\u0131 dinlerde yasak olmas\u0131, \u0130slam\u2019da evlili\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmenin imk\u00e2n\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131 takdirde bo\u015fanmaya onay verilmesi, aileye ve mahremiyete verilen \u00f6nem ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilebilir. Mahremiyet, en temelde bireysel ya da \u00f6zel alan ile kamusal alan aras\u0131ndaki ayr\u0131ma i\u015faret etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel alan, bireyi ve aileyi i\u015faret etmektedir. Mahremiyet, ilk olarak \u00f6zel alan\u0131, kamusal alandan ay\u0131rmaktad\u0131r. Kamusal i\u00e7inde farkl\u0131 \u00f6zel alanlar olu\u015fma imk\u00e2n\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Ailenin bir toplumsal kurum olmas\u0131, kendi zaman ve mek\u00e2n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n mahremiyet temelinde belirlenmesinin yan\u0131nda kurumsal s\u00fcreklili\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmay\u0131 gerektirmektedir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de yarat\u0131l\u0131\u015f k\u0131ssas\u0131nda Hz. \u00c2dem ile Hz. Havv\u00e2\u2019n\u0131n kendilerine yasaklanan meyveyi tatt\u0131klar\u0131nda ay\u0131p yerlerinin kendilerine g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve cennet yapraklar\u0131n\u0131 \u00fczerlerine \u00f6rtmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 nakledilmektedir (Araf s\u00fbresi 22).<\/p>\n<p>Ay\u0131p d\u00fc\u015f\u00fcncesinin olu\u015fmas\u0131 ve utanma duygusu, insanda mahremiyetin geli\u015fmesinin en \u00f6nemli iki kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Burada insan\u0131n hem do\u011fal hem de k\u00fclt\u00fcrel bir varl\u0131k olmas\u0131yla ilgili ayr\u0131m bulunmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re insan, di\u011fer b\u00fct\u00fcn canl\u0131larla baz\u0131 temel \u00f6zellikleri payla\u015fmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fal y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve kendi maddi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan en temel \u00f6zellikler, yeme i\u00e7me, bar\u0131nma ve neslin devam ettirilmesidir. Bu \u00f6zellikler, ayn\u0131 zamanda insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan do\u011fal ihtiya\u00e7lard\u0131r. Ne var ki insan bu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 di\u011fer canl\u0131lar gibi do\u011fal yollar \u00fczerinden kar\u015f\u0131lamamakta; kendi k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7ekli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak anlam d\u00fcnyas\u0131na d\u00e2hil etmektedir. Bu anlam d\u00fcnyas\u0131, inan\u00e7lar, de\u011ferler ve normlarla \u015fekillenmektedir. B\u00f6ylece, do\u011fal olarak beslenme ihtiyac\u0131n\u0131 gidermek, sadece v\u00fccudun karbonhidrat, ya\u011f ve protein ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131laman\u0131n \u00f6tesinde, bir anlam d\u00fcnyas\u0131 d\u00e2hilinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. B\u00f6ylece beslenmeyle ilgili s\u0131n\u0131rlar olu\u015fmakta ve bir g\u0131day\u0131 t\u00fcketmek k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan yasak ya da din\u00ee a\u00e7\u0131dan \u201charam\u201d h\u00e2line gelebilmektedir. \u0130nsan k\u00fclt\u00fcrel bir varl\u0131k olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 di\u011fer canl\u0131lar gibi kar\u015f\u0131lamamakta; k\u00fclt\u00fcrel s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p>Soyun devam ettirilmesi ve cinsellik, hemen her k\u00fclt\u00fcrde \u00e7ok daha ciddi bir \u015fekilde k\u00fclt\u00fcrel denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Aileyle ilgili teorik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011fu, ailenin kurumla\u015fmas\u0131nda \u201ccinselli\u011fin denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131\u201dna vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Hz. \u00c2dem ile Hz. Havv\u00e2\u2019n\u0131n inanan insanlar i\u00e7in b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n ilk ailesinin baba ve anne rollerini \u00fcstlenmeleri, yery\u00fcz\u00fcnde ilk ortaya \u00e7\u0131kan toplumsal kurumun aile oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmektedir. B\u00f6ylece aile, ilk g\u00fcnah\u0131n ve ay\u0131b\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve me\u015fruiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Ailenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 konusundaki tart\u0131\u015fmalarda cinsellik temelli a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u00f6nemli bir yeri bulunmaktad\u0131r. Elbette bu konuda farkl\u0131 a\u00e7\u0131klamalar olsa bile ister g\u00f6\u00e7ebelikte isterse basit yerle\u015fik hayat \u00f6rneklerinde aile daima var olmu\u015ftur. Ailenin oldu\u011fu yerde de mahremiyet bi\u00e7imleri olu\u015fmu\u015f ve kurumla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Soyun devam\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcrel anlam d\u00fcnyas\u0131na referansla sa\u011flamak, ailenin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Mahremiyetin en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biri cinsellik olmas\u0131na ra\u011fmen, kavram\u0131n cinselli\u011fin \u00f6tesinde bir anlam zenginli\u011fine sahip oldu\u011funa dikkat etmek gerekmektedir. Bu durum, aile ve mahremiyet ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erlidir. Mahremiyetin \u201cmuhafazaya al\u0131nan bir \u00f6zne\u201dye i\u015faret etti\u011fi ve bu \u00f6zneden kast\u0131n \u00f6zelde kad\u0131n, genelde ise b\u00fct\u00fcn \u00fcyeleriyle aile oldu\u011fu iddias\u0131 bizim toplumumuz d\u00e2hil olmak \u00fczere pek \u00e7ok toplumda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunabilecek bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n \u00e7ocuk do\u011furma ve \u00e7ocuklara bakma sorumluluklar\u0131, aile ve haneyle ili\u015fkisinin \u00e7ok daha s\u0131k\u0131 olmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. B\u00f6ylece mahremiyet, daha \u00e7ok kad\u0131n, cinsellik ve namus temelli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak bu \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara ra\u011fmen kapsam\u0131n daha geni\u015f oldu\u011fu belirtilmelidir. Sadece \u00f6zne de\u011fil, s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da insan aras\u0131nda bilinen bir konu, olay ya da mesele, mahremiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir s\u0131n\u0131r olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu konu, olay ya da meselenin ve onlar\u0131 payla\u015fanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar, mahremiyet s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla mahremiyet, haremine ald\u0131\u011f\u0131, muhafaza etti\u011fi ve gizledi\u011fi \u015fey her ne ise onunla ilgili bir s\u0131n\u0131r belirlemekte ve bu s\u0131n\u0131r\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan\u0131 mahremiyet temelinde yabanc\u0131 olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu nedenle mahremiyet, kendine g\u00f6re mesafeler \u00fcretme imk\u00e2n\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Mahremiyet konusunu \u201cKap\u0131 ve K\u00f6pr\u00fc\u201d benzetmelerine at\u0131fla \u201ckap\u0131\u201d \u00fczerinden analiz edebiliriz. Kap\u0131n\u0131n kapanmas\u0131, bir mahremiyet alan\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. \u00dcstelik farkl\u0131 kap\u0131lar, farkl\u0131 mahremiyet alanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu gibi mahremiyetin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da belirlemektedir. \u00d6rne\u011fin evin kap\u0131s\u0131, o evde ya\u015fayanlar\u0131n mahremiyet alan\u0131na ve s\u0131n\u0131rlar\u0131na i\u015faret eder. Ayr\u0131ca bir mek\u00e2ndaki \u00f6zel bir oda kap\u0131s\u0131 kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve kap\u0131 ard\u0131ndaki etkile\u015fimle kap\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndakiler aras\u0131nda mahremiyet merkezli bir mesafe olu\u015fturur. Benzer \u00f6rnekleri farkl\u0131 mek\u00e2nlardaki kap\u0131lar dolay\u0131s\u0131yla artt\u0131rmak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mahremiyetin k\u00fclt\u00fcrel bir anlam kazanm\u0131\u015f olmas\u0131, toplumlara ve zamana g\u00f6re yorumlanmas\u0131, kabul edilmesi ve ya\u015fanmas\u0131 konular\u0131nda de\u011fi\u015fim ya\u015fayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. B\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen her toplumda mahremiyetin bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Mahremiyetin, \u201cyaln\u0131zl\u0131k, samimiyet, anonimlik ve rezerv (korumaya alma)\u201d \u00f6zelliklerini ve bu \u00f6zelliklere ba\u011fl\u0131 \u201cbireysel \u00f6zerklik, duygusal bo\u015falma, \u00f6z de\u011ferlendirme ve s\u0131n\u0131rl\u0131 ve korunmu\u015f ileti\u015fim\u201d \u015feklinde i\u015flevlere sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu temel \u00f6zelliklerin ve i\u015flevlerin mahremiyetin birey ve beden odakl\u0131 ya da aile odakl\u0131 tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde genel bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Do\u011fu\u2019da mahremiyetin kad\u0131na ve aileye, Bat\u0131\u2019da ise bireye ve bedene i\u015faret etti\u011fi genelde kabul edilmi\u015ftir. Mahremiyet konusunda Do\u011fu\u2019da g\u00f6r\u00fcnmezlik, Bat\u0131\u2019da ise dokunulmazl\u0131k daha \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Hatta g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fe ve gizeme ba\u011fl\u0131 olarak \u201charem\u201d hayat\u0131 \u00fczerinden \u00e7o\u011funlukla muhayyel bir oryantalist kad\u0131n ve mahremiyet alg\u0131s\u0131 da olu\u015fmu\u015ftur. Mahremiyetle ilgili tespit edilen \u00f6zelliklerin ve i\u015flevlerin, evlilik ve aile hangi temeller \u00fczerine kurulursa kurulsun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Ailede \u00fcyeler aras\u0131 etkile\u015fimin organize edilmesinde mahremiyetin \u00e7ok \u00f6nemli ve merkezi bir yeri vard\u0131r. \u00d6zel-kamusal ayr\u0131m\u0131nda aile, \u00f6zeli temsil ederek bir mahremiyet alan\u0131n\u0131 temsil eder. Ailenin bu temsili, kendisi gibi mahremiyet kayna\u011f\u0131 olan di\u011fer \u00f6zel birliktelikler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131ra da i\u015faret eder. B\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn aileler, birbirlerinden mahremiyet temelinde ayr\u0131lm\u0131\u015f olur. Ancak ayn\u0131 zamanda aile i\u00e7inde anne-baba ve \u00e7ocuklar ya da b\u00fcy\u00fckanne ve b\u00fcy\u00fckbaba aras\u0131nda karma\u015f\u0131kla\u015fan ili\u015fkilerin mahremiyet temelinde yeniden farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Buna g\u00f6re, aile genel anlam\u0131yla mahremiyeti temsil ederken kendi i\u00e7indeki rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve etkile\u015fiminin s\u00fcreklili\u011fini de mahremiyet dolay\u0131s\u0131yla sa\u011flamaktad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle ailede mahremiyet i\u00e7inde mahremiyet alanlar\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ailenin mahremiyeti temsil etmesi, hatta pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrde do\u011frudan mahremiyete \u00f6zde\u015f bir anlama sahip olmas\u0131, aile i\u00e7i rollerin de mahremiyet temelli da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Sadece kar\u0131 koca aras\u0131nda evlilik ba\u011f\u0131yla kurulan ve cinselli\u011fin toplumsal bir kurum d\u00e2hilinde denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde farkl\u0131 mahremiyet bi\u00e7imleri de ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Anne, baba ve \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki etkile\u015fim, cinsiyet rollerine ili\u015fkin enformasyon aktar\u0131m\u0131 da mahremiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilebilir. B\u00f6ylece anne ile k\u0131z\u0131, baba ile o\u011flu aras\u0131ndaki ya da \u00e7ocuklar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki etkile\u015fim de kendine g\u00f6re bir mahremiyete sahiptir. Yine kar\u0131 koca aras\u0131nda ev ve \u00e7ocuklarla ilgili payla\u015f\u0131lan \u015feyler de kendine g\u00f6re bir mahremiyete sahiptir. \u00d6rnekleri artt\u0131r\u0131labilecek bu t\u00fcr mahremiyet bi\u00e7imlerinin olu\u015fmas\u0131, aileyi karma\u015f\u0131k bir kurum olarak kabul etmeyi gerektirmektedir.<\/p>\n<p>Mahremiyet temelli etkile\u015fimin en \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131ndan biri g\u00fcvenin tesis edilmesidir. Ailenin \u00fcyelerini muhafaza etmesi, aile i\u00e7i rollerin mahremiyet d\u00e2hilinde ve g\u00fcven temelinde icra edilmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kar\u0131, koca ve \u00e7ocuklar aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen aile ili\u015fkilerinin g\u00fcvene dayal\u0131 bir samimiyetle ger\u00e7ekle\u015fmesi, aile mahremiyetinin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamaktad\u0131r. B\u00f6ylece sorunlar, mahrem ili\u015fkiler d\u00e2hilinde \u00e7\u00f6z\u00fclebilmektedir. Aile i\u00e7i ili\u015fkilerde g\u00fcvenin kaybedilmesinin mahremiyeti ve \u00fcyeler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri ciddi \u015fekilde bozabilecek sonu\u00e7lar\u0131 olabilir. Mahremiyeti payla\u015fanlar\u0131n birbirlerine kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlerini kaybetmeleri, genelde mahremiyet temelli ili\u015fkinin ortadan kalkmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Aile a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde mahremiyet ili\u015fkisi, ailenin s\u00fcreklili\u011fine kaynakl\u0131k etti\u011fi i\u00e7in bu ili\u015fkinin zarar g\u00f6rmesi, ailenin de zarar g\u00f6rmesine ve hatta da\u011f\u0131lmas\u0131na sebep olabilmektedir. Bu nedenle ailede mahremiyetin hem aile \u00fcyeleri hem de akrabalar taraf\u0131ndan ihlal edilmemesi, \u00f6zellikle \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Mahremiyetin g\u00fcven tesis edici y\u00f6n\u00fc \u00f6zellikle ailenin s\u00fcreklili\u011fi ba\u011flam\u0131nda anlam kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Modernle\u015fmeyle birlikte ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcn toplumsal kurumlar\u0131 etkiledi\u011fi ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc genel bir \u015fekilde vurgulanmaktad\u0131r. Pek \u00e7ok teorik yakla\u015f\u0131m, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kurumlar\u0131 ve kurumlar aras\u0131 etkile\u015fimi de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7eker. Aile, modern d\u00f6nemde ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlerden etkilenen bir kurum olarak de\u011ferlendirilir. \u00d6zellikle geni\u015f aile yap\u0131s\u0131ndan \u00e7ekirdek aile yap\u0131s\u0131na ge\u00e7ildi\u011fi ve bu de\u011fi\u015fimin modernle\u015fmenin zorunlu sonu\u00e7lar\u0131ndan biriymi\u015f gibi sunuldu\u011fu yayg\u0131n bir kanaattir. Toplumdan topluma ve k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131nda aile yap\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131 konusunda \u00e7ok ve \u00e7e\u015fitli \u00f6rnekler tespit etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zellikle de bu de\u011fi\u015fimin zorunlu olup olmad\u0131\u011f\u0131, farkl\u0131 toplumlarda ortaya \u00e7\u0131kan anne, baba ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan aile yap\u0131s\u0131n\u0131n tek tip bir \u00e7ekirdek aile kavramla\u015ft\u0131rmas\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve geleneksellik ile modernli\u011fi ne kadar temsil ettikleri de tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Modernle\u015fmeyle genel olarak toplumsal kurumlar\u0131n ve ailenin de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f de\u011fildir. Sosyolojinin bilimsel bir disiplin olma iddias\u0131yla ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde geleneksel ve modern toplum aras\u0131ndaki farkl\u0131la\u015fmay\u0131 net bir \u015fekilde temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen cemaat-cemiyet ili\u015fkilerinin dayand\u0131\u011f\u0131 temellerden biri de \u00f6zel-kamusal ayr\u0131m\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn sosyolojide bu ayr\u0131m, on dokuzuncu ya da yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131ndaki gibi kabul edilmese de \u00f6nemli klasik sosyologlar\u0131n hemen hepsinin geleneksel ve modern toplumsal ger\u00e7eklikleri birbirinden ay\u0131rmak i\u00e7in ikircikli davrand\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Yine bu ayr\u0131mda ailenin kendisinin geleneksel bir toplumsal kurum oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmi\u015f ve aile do\u011frudan taraf\u0131ndan sosyolojik anlamda cemaat tipolojisinde yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayr\u0131ma at\u0131fla aile kurumunun ayr\u0131ca \u00f6nemsendi\u011fini ve dayan\u0131\u015fma \u00fcreten bir kurum olarak kabul edildi\u011fini de belirtmek gerekir. Aile zorunlu olarak birincil ili\u015fkiler \u00fczerine in\u015fa edilmek durumundad\u0131r. Ailenin \u00fcyeler aras\u0131ndaki birincil ili\u015fkilere kaynakl\u0131k etmesi, mahremiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bu kaynakl\u0131k o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ki sosyalle\u015fmenin etkisiyle birey hayat\u0131 boyunca di\u011fer mahremiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki ili\u015fkilerinde de bu etkiyi ta\u015f\u0131yabilmektedir. Ailenin geleneksel olan\u0131 temsil etmesi ve gelenekselli\u011fin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 kurumu olmas\u0131, muhafazak\u00e2rlar\u0131n modernle\u015fme s\u00fcrecinde ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck ekonomik ve siyasi de\u011fi\u015fimlerden ailenin etkilenmemesini talep etmelerine sebep olmu\u015ftur. Ba\u015fka bir deyi\u015fle muhafazak\u00e2rlar taraf\u0131ndan aile, modernle\u015fmenin tahrip edici etkilerine kar\u015f\u0131 \u201cmuhafaza\u201d edilmesi gereken en temel kurumlardan biri olarak kabul edilmi\u015ftir. Muhafazak\u00e2rl\u0131kta aile, toplumun en temel birimi; hatta prototipi ve zarar g\u00f6rmesi durumunda zarar maliyetinin b\u00fct\u00fcn topluma yans\u0131yaca\u011f\u0131 kabul edilen en temel kurumdur. Din ve \u00f6zel m\u00fclkiyetin yan\u0131nda klasik muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n en temel ve devrimden \u00f6zellikle korunmas\u0131 gereken kurumu olan aile, \u201cmuhafaza\u201d edici rol\u00fcn\u00fc gelene\u011fin ve mahremiyetin birlikteli\u011finden almaktad\u0131r. Nitekim muhafaza etmenin ya da koruman\u0131n kendisi de mahremiyeti do\u011frudan \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ailenin mahremiyet dolay\u0131s\u0131yla kurumla\u015fmas\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimlerin mahremiyetle ilgili y\u00f6nleri oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir. Sosyalle\u015fmenin ilk ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc arac\u0131 kurumunun aile olmas\u0131, ailede ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlerin sosyalle\u015fmede takip edilebildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Mahremiyet konusunun s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda sosyalle\u015fmenin aile i\u00e7i etkile\u015fimde dikey bir enformasyon hareketlili\u011fi dolay\u0131s\u0131yla devam etti\u011fi tespit edilebilir. Mahremiyet nas\u0131l mek\u00e2nsal, ili\u015fkisel ve bili\u015fsel s\u0131n\u0131rlara dayan\u0131yorsa daha fazla sosyalle\u015fmi\u015f olan aile \u00fcyeleri ile sosyalle\u015fmenin ba\u015f\u0131nda olan aile \u00fcyeleri aras\u0131nda da s\u0131n\u0131rlar \u00fcretmektedir.<\/p>\n<p>Sosyalle\u015fmenin zorunlu sonu\u00e7lar\u0131ndan biri de mahremiyet e\u011fitimidir. Ailenin bebekler ve \u00e7ocuklar i\u00e7in ilk e\u011fitim kurumu oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda sosyalle\u015fme, mahremiyet e\u011fitimini de kapsamaktad\u0131r. Modernle\u015fme dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fanan de\u011fi\u015fimi s\u00fcre\u00e7 sosyolojisine ba\u011fl\u0131 bir \u201cmedenile\u015fme\u201d olarak g\u00f6rmeli ve bu s\u00fcre\u00e7te adab\u0131mua\u015feret d\u00e2hilinde ay\u0131p kapsam\u0131na giren davran\u0131\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kabullenmeliyiz. Ay\u0131p kapsam\u0131na giren \u201cen \u00f6zel ve en gizli bask\u0131lanamayan ayn\u0131 zamanda g\u00fcnah olarak adland\u0131r\u0131lan nefsani \u015feyler, aileyi \u00e7evreleyen g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen ya da g\u00f6r\u00fclmeyen duvarlar\u0131n ard\u0131nda\u201d ailede gizlenir. Bu duvarlar, mahremiyetin alan\u0131na i\u015faret etmektedir. Medenile\u015fme dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fanan bu geli\u015fmeler hem \u00e7ocu\u011fun kabullenilme bi\u00e7iminin hem de aile i\u00e7i ili\u015fkilerin de\u011fi\u015fmesine sebep olmu\u015ftur. Aile i\u00e7inde yeti\u015fkinler, kendi farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f ger\u00e7ekliklerini temsil ederler ve g\u00fc\u00e7lerini farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi mahremiyetten al\u0131rlar. B\u00f6ylece ailede sosyalle\u015fme, yeti\u015fkinler ile \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki ili\u015fkide mahremiyet odakl\u0131 bir mesafe \u00fcretir.<\/p>\n<p>Ay\u0131p fikrinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve bireylerin oto kontrol\u00fcn\u00fcn artmas\u0131, aileyi \u00f6nemli bir kurum olarak ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Medenile\u015fme dolay\u0131s\u0131yla ay\u0131p ve aile aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerinden sosyalle\u015fmeye yap\u0131lan vurgu, mahremiyet alan\u0131 i\u00e7indeki tutum ve pratiklerin de\u011fi\u015fmesine dikkat \u00e7ekmektedir. B\u00f6ylece mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tezi, sadece cinsellik odakl\u0131 bir tez olman\u0131n \u00f6tesinde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak kurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Mahremiyeti d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren en \u00f6nemli unsurlar aras\u0131nda cinsellikle ilgili alg\u0131lar\u0131n ve kabullerin de\u011fi\u015fmesi de bulunmaktad\u0131r. Evlili\u011fe ve aileye dair kabullerin de\u011fi\u015fmesi, sadece Bat\u0131\u2019da de\u011fil, bu de\u011fi\u015fime muhatap olan her yerde pek \u00e7ok farkl\u0131 sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette geleneksel kabullerin de devam etti\u011fini ve pek \u00e7ok farkl\u0131 tutum ve anlay\u0131\u015f\u0131n bir arada bulundu\u011funu belirtmek gerekmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle de mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn en ba\u015fta aileye etki etmesi beklenir bir durumdur. Bat\u0131\u2019da \u201cheteroseks\u00fcelli\u011fin biyolojik olarak normal oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d iddia edilerek \u00e7arp\u0131k sapk\u0131n ili\u015fkiler k\u00f6r\u00fcklenmektedir. \u00a0Bu durum, heteroseks\u00fcelli\u011fe ba\u011fl\u0131 mahremiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, evlili\u011fin ve ailenin g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve normatif h\u00e2kimiyetini kaybetmeye ba\u015flamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Bu nedenle cinsellik etraf\u0131nda sapk\u0131nl\u0131k ve me\u015fruiyetle ilgili anlay\u0131\u015flar da de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde benzer cinsellik ve mahremiyet kabullerinin ve dolay\u0131s\u0131yla ailenin de de\u011fi\u015fmesi taleplerini beraberinde getirmi\u015ftir. Ancak \u00f6teden beri \u00f6zellikle dinlerin normatif katk\u0131lar\u0131yla \u015fekillenen ve d\u00fczenlenen cinsellik konusunda ya\u015fanan de\u011fi\u015fim, radikal bir sapk\u0131n de\u011fi\u015fim olarak kabul edilmek durumundad\u0131r. Nitekim homoseks\u00fcellik, e\u015fcinsel evlilik ve e\u015fcinsel aile i\u00e7in yap\u0131lan taleplerin bu radikal de\u011fi\u015fimle do\u011frudan ili\u015fkisi bulunmaktad\u0131r. Mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tezi, mahremiyete ba\u011fl\u0131 geli\u015fen \u201cay\u0131p\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve utanma s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n<p>Yerine getirdi\u011fi fonksiyonlar\u0131n \u00f6nemi nedeniyle toplumsal yap\u0131n\u0131n merkezi unsurlar\u0131 aras\u0131nda de\u011ferlendirilen aile, bug\u00fcn ge\u00e7mi\u015fte e\u015fine \u00e7ok az rastlan\u0131l\u0131r risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bo\u015fanmalar\u0131n, tek ebeveynli ailelerin, nik\u00e2hs\u0131z birlikteliklerin, e\u015fcinsel evliliklerin, evlilik d\u0131\u015f\u0131 do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131; evlilik ve \u00e7ocuk sahibi olman\u0131n reddedilmesi veya m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geciktirilmesi, toplumsal sistemin \u00f6nemli bir \u00f6\u011fesi olan aileyi fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirme noktas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokmaktad\u0131r. Sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan do\u011frudan aileyi, dolayl\u0131 yoldan ise toplumu etkilemektedir. Daha \u00f6nce toplumsal d\u00fczeni sarsaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle \u201canormal\u201d, \u201csapma\u201d veya \u201cpatolojik\u201d durumlar olarak nitelendirilen bu e\u011filimler, fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorlanan aileyi kurum olarak riske sokmaktad\u0131r. Modernle\u015fme, sanayile\u015fme ve kentle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 olu\u015fumlar, ba\u015fta insan ili\u015fkileri ve kurumlar \u00fczerinde olmak \u00fczere toplumu derinden etkile\u015fmi\u015ftir. Aile ve evlilik olgular\u0131 da bu etkilenmeden kendi pay\u0131na d\u00fc\u015feni alm\u0131\u015flard\u0131r. Ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlere ba\u011fl\u0131 olarak daha \u00f6nce, mutlu, ahenkli ve dengeli ya\u015fam\u0131n merkezi olarak de\u011ferlendirilen aile, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden uzakla\u015fmaktad\u0131r. \u201cBen\u201d duygusunun \u201cbiz\u201d duygusunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irilmesi ve artan bireyselle\u015fmeyle birlikte, toplumun birey ve aile ya\u015fam\u0131 \u00fczerindeki etkisi azalmaya y\u00fcz tutmu\u015ftur. E\u015f se\u00e7imi, evlenme \u015fekli ve ya\u015f\u0131ndan oturulacak mek\u00e2na kadar bir \u00e7ok konuda toplumun, aile kuracak ki\u015filere belirli kurallar \u00f6nerme ve uygulamaya koyma g\u00fcc\u00fc, ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r\/kalkmaktad\u0131r. Daha \u00f6nce her yeti\u015fkinin evlenece\u011fi ve \u00e7ocuk sahibi olaca\u011f\u0131 umulur ve evlenmeyen anormal olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde evlenmek, aile kurmak ve \u00e7ocuk sahibi olmak \u00f6nemli bir toplumsal de\u011fer olmaktan \u00e7\u0131kmakta ve evlenmemek, bek\u00e2r kalmak ve nik\u00e2hs\u0131z a\u015fk birlikteli\u011fi ya\u015famak sapma davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fil de alternatif ya\u015fam tarz\u0131 olarak nitelendirilmektedir. Daha \u00f6nce \u00f6lene kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in s\u00f6z verilen evlilikler, \u00e7ok s\u0131radan bir problemle y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r 1900\u2019lere kadar, ne\u015feli ve \u00f6zverili olmak, \u00e7ocuk do\u011furmak ve bakmak, e\u015fine iyi hizmet etmek kad\u0131n\u0131n uymas\u0131 gereken toplumsal kurallarken veya kad\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 bunlarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fken ve kad\u0131n i\u00e7in en k\u00f6t\u00fcs\u00fc evlenmemek ya da bo\u015fanarak dul kalmakken, bug\u00fcn bir\u00e7ok kad\u0131n s\u0131rf evlenmi\u015f olmak i\u00e7in evlenmekle bek\u00e2r kalmak aras\u0131nda bir tercihe zorlan\u0131rken evlenmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemektedir. Gebelik, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndaki kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitsel, ekonomik ve toplumsal kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olarak g\u00f6sterilmektedir. Erken evlilik ve annelik olgusu, e\u011fitim ve i\u015f bulma f\u0131rsatlar\u0131n\u0131n elden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar \u00fczerinde etkileri artan radikal feministler, evlili\u011fin kad\u0131nlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131ndan ve cinsel k\u00f6leli\u011fe zorlad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 evlili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. Bu ba\u011flamda, ekonomik, sosyal, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel alanlarda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler dizisi, toplumsal yap\u0131y\u0131 derinden etkilemektedir. Sosyal hayat\u0131n genelinde kendine etki alan\u0131 yaratan de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olgusu, bir kurum, sosyal \u00e7evre ve grup olarak de\u011ferlendirilen ailede de bir tak\u0131m yap\u0131, \u00f6zellik ve i\u015fleyi\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fekillendirmi\u015ftir \/\u015fekillendirmektedir<\/p>\n<p>Mahremiyete ba\u011fl\u0131 olarak \u201cay\u0131p\u201d fikrinin \u00e7ocuk ile anne ve babas\u0131 aras\u0131nda s\u0131n\u0131r \u00e7izdi\u011fini ancak modern d\u00f6nemde bu s\u0131n\u0131r\u0131n belirsizle\u015fti\u011fini g\u00f6rmezden gelemeyiz.Mahremde olan bir \u015feyin mahrem d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi ya da if\u015fa edilmesi, ay\u0131p olarak tan\u0131mlanmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. B\u00f6ylece mahremiyet, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ay\u0131p olan bir \u015feyi me\u015fru h\u00e2le getirme g\u00fcc\u00fcne de sahiptir. Ay\u0131p olarak tan\u0131mlanan \u015feyler, mahremiyetin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilinde kendilerine g\u00f6re mesafeler \u00fcretebilmektedir. S\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131 ve ay\u0131p olarak tan\u0131mlanan \u015feylerin hangi kriterlere g\u00f6re ay\u0131p kabul edilece\u011fiyle ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flamas\u0131, \u00e7ocuklar ile yeti\u015fkinler aras\u0131ndaki mesafeye zarar vermektedir. Bu mesafenin zarar g\u00f6rmesi hem mahremiyetin hem de ailenin d\u00f6n\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na gelmektedir. Mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn, k\u00fcresel bir etkiyle d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kabul edilebilir. T\u00fcrkiye\u2019de de bu konuda tart\u0131\u015fmalar\u0131n devam etti\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n<p>Toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcne genellemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de ailenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi konusunda \u00f6nemli gerilimler ya\u015fanmaktad\u0131r. Nitekim s\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada bo\u015fanmalar\u0131n artmas\u0131yla mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki tespit edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu tespitin arka plan\u0131nda aile i\u00e7inde mahremiyetin ihlali de bulunmaktad\u0131r. Mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn modernle\u015fme ba\u011flam\u0131nda h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde modern kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te ciddi bir i\u015flev g\u00f6rd\u00fckleri tespit edilebilir.<\/p>\n<p>Yak\u0131n d\u00f6nemde mahremiyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fclerinden biri de kitlesel yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla sosyal medyad\u0131r. Sosyal medyada \u00f6zel ve kamusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirsizle\u015fti\u011fine, yeni toplum tipinin te\u015fhir toplumu olarak tan\u0131mlanabilece\u011fine, bu karma\u015f\u0131k durumun \u201cmahremiyet sonras\u0131\u201dn\u0131 \u00fcretti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. \u00a0Din\u00ee kimliklerini \u00f6nemseyen gen\u00e7lerin sosyal medya kullan\u0131mlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada mahremiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131yla ilgili \u00f6nemli veriler elde edilmi\u015f ve \u201chelal romantizm\u201d \u015feklinde bir kavrama ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal medya ve mahremiyet ili\u015fkisine dair \u00e7ok\u00e7a uygulamal\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve elde edilen bulgular\u0131n de\u011ferlendirildi\u011fi bir akademik \u00e7al\u0131\u015fmada mahremiyet kabullerinin de\u011fi\u015fmekte oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. \u00c7alg\u0131l\u0131, \u00e7engili,israfl\u0131 neli d\u00fc\u011f\u00fcnler aile birlikteli\u011finin ba\u015flang\u0131c\u0131nda mahremiyetin \u00e7i\u011fnendi\u011fi ilk basamaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Mahremiyetin tamamen dijital bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lsa bile g\u00fcndelik hayat\u0131n i\u00e7inde mahremiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131yla ilgili pek \u00e7ok \u00f6rnek daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelmi\u015ftir. Bu konuda yine T\u00fcrkiye\u2019de aile mahremiyetine olumsuz etkileri bulunan televizyon programlar\u0131n\u0131n bir yandan Radyo ve Televizyon \u00dcst Kuruluna \u00e7ok\u00e7a \u015fik\u00e2yet edilmeleri bir yandan da b\u00fcy\u00fck izleyici kitleleri taraf\u0131ndan takip edilmeleri karma\u015f\u0131k bir durumu yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu konuda rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirenlerin mahremiyetin bir g\u00f6steri unsuru h\u00e2line gelmesiyle ilgili \u00e7ekinceleri oldu\u011fu tahmin edilebilir<\/p>\n<p>Mahremiyet, yasaklara ve yasaklar\u0131n \u00fcretti\u011fi mesafelere dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir toplumsal kurum olarak ailenin \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi bir temeldir. Aileyi tan\u0131mlamakta, aile i\u00e7i ve d\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlemektedir. Aile ile mahremiyet aras\u0131ndaki ili\u015fki, aile ile herhangi ba\u015fka bir toplumsal kurum aras\u0131ndaki ili\u015fki gibi de\u011fildir. Bu iki unsur birbirine \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6zel ile kamusal aras\u0131ndaki ayr\u0131m genelde aileye at\u0131fla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Elbette mahremiyetin bireysel, bedensel ve mek\u00e2nsal boyutlar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Ancak ailenin bu boyutlar\u0131n hepsini kapsayan bir \u00fcst kurum oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p>Bir evlili\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi, mahremiyetin korunmas\u0131yla ilgilidir. G\u00fcven, mahremiyetin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde kuruldu\u011fu ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ailelerin en \u00f6nemli kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. G\u00fcvenin kaybedilmesi ve bo\u015fanma gibi sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, genelde mahremiyet temelli s\u0131n\u0131rlar\u0131n ihlal edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rlar aile i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rlar olarak \u015fekillenmektedir. Bu nedenle mahremiyet sadece aileyi d\u0131\u015far\u0131dan ay\u0131rmakla kalmamakta, kendi i\u00e7indeki etkile\u015fimi de mahremiyet dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131rlara ay\u0131rmaktad\u0131r. Ailenin mahremiyetle ilgili bir ba\u015fka \u00f6nemli i\u015flevi, mahremiyet e\u011fitimini sosyalle\u015fme s\u00fcrecinde yeni nesillere aktarmas\u0131d\u0131r. Burada i\u015fleyen s\u00fcre\u00e7 mahremiyet ili\u015fkilerinin kendi do\u011fall\u0131\u011f\u0131nda benimsenmesi \u00fczerinden devam etmektedir. Ayn\u0131 zamanda bu aktar\u0131m\u0131n ki\u015filik ve kimlik in\u015fa edici y\u00f6nleri bulunmaktad\u0131r. Mahremiyet, hemen her toplumda cinselli\u011fin denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131yla ilgili olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir. Cinselli\u011fin toplumsal denetiminin aile taraf\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131, ahlaki ve k\u00fclt\u00fcrel bir form kazanmas\u0131 aile ile mahremiyetin ontolojik birlikteli\u011fine i\u015faret etmektedir. Modernle\u015fme s\u00fcrecinde mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc iddia edilmi\u015f, buna ba\u011fl\u0131 olarak ailenin gelece\u011fiyle ilgili tart\u0131\u015fmalar \u00e7ok\u00e7a yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mahremiyetin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fanan geli\u015fmeler ve ortaya at\u0131lan talepler, evlilik ve aile konusunda bir k\u0131sm\u0131 radikal olmak \u00fczere farkl\u0131 taleplerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019de de yak\u0131n d\u00f6nemde hem sosyal bilim alanlar\u0131nda hem de kad\u0131n ve aile konusunda mahremiyet meselesinin daha fazla g\u00fcndem oldu\u011fu dikkat \u00e7ekmektedir. Bu durumun olu\u015fmas\u0131nda, genel k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ya\u015fanan de\u011fi\u015fimlerin pay\u0131 muhakkak bulunmaktad\u0131r. Bir yandan\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019nin toplumsal de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinin genel ve \u00f6zel alt boyutlar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 etkileri de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Medya ve sosyal medyada ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn mahremiyeti daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmas\u0131 da bu de\u011fi\u015fimle ilgilidir. \u00d6yle ki mahrem olan, zaten g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve bilinir h\u00e2le gelmesinden sak\u0131n\u0131land\u0131r ve if\u015fa olmas\u0131 da daima ilgi uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu if\u015fan\u0131n farkl\u0131 \u015fekillerde \u00f6zellikle de g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n en ba\u015fta aile kurumuna maliyeti olaca\u011f\u0131 tahmin edilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile s\u00fcreklili\u011finin ve s\u00f6zle\u015fmesinin en \u00f6nemli temeli mahremiyettir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A\u0130LE EKONOM\u0130S\u0130<\/p>\n<p>Evlilik g\u00f6rev ve sorumluluklardan olu\u015fan sosyal bir sistem olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra; sevilen ve g\u00fcvenilen ki\u015fiyle duygusal ve cinsel yak\u0131nl\u0131k kurmay\u0131 i\u00e7eren bir yap\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle evlilik yaln\u0131zca e\u015fler aras\u0131ndaki ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumun i\u00e7indeki sosyal ve yasal ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da i\u00e7ermektedir. Evlilik, aile kurmay\u0131 ve neslin devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan iki insan\u0131n daimi bir beraberlik i\u00e7in bir araya gelerek olu\u015fturduklar\u0131, hem birbirlerine hem de \u00e7ocuklar\u0131na kar\u015f\u0131 ortak sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeye s\u00f6z verdikleri, birbirine ba\u011fl\u0131 sistemlerden olu\u015fan evrensel bir kurumdur. Di\u011fer kurumlar gibi aile de belli bir toplumsal d\u00fczenin ve i\u015fleyi\u015fin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Toplum d\u00fczeninin tarihsel s\u00fcre\u00e7te k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimler ya\u015famas\u0131 ile birlikte, aile kurumu da bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinden etkilenmi\u015ftir. Evlilik ve aile kurumu toplumun d\u00fczenini ve huzurunu sa\u011flaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ki\u015fisel mutluluk kayna\u011f\u0131 ve ya\u015fam doyumunu art\u0131r\u0131c\u0131 etkileri sebebiyle hem \u00fclkemizde hem de d\u00fcnyada sayg\u0131n bir konumdad\u0131r. \u0130ki veya daha fazla ki\u015fiden olu\u015fan psikolojik, sosyal, ekonomik, fiziksel, do\u011fum, evlilik, e\u011fitim, cinsel ya\u015fam gibi fakt\u00f6rlerin etkili oldu\u011fu aile, sistemli bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ok aile i\u00e7in para kazanma, b\u00fct\u00e7e d\u00fczenlemesi, kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 gibi konular evliliklerin ba\u015fl\u0131ca \u00e7at\u0131\u015fma konular\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kan ekonomik problemler iyi ele al\u0131namad\u0131\u011f\u0131nda \u00e7iftleri bo\u015fanmaya kadar g\u00f6t\u00fcrebilir. En az bir kere bo\u015fanm\u0131\u015f bireylerin bo\u015fanma sebeplerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda %30\u2019luk payla evin ekonomik olarak ge\u00e7imini sa\u011flayamama en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ikinci bo\u015fanma sebebi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu duruma sadece kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise bu oran %45\u2019lere yakla\u015fmakta.<\/p>\n<p>Evliliklerde olu\u015fan maddi problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan engel yaratan ilk unsur, e\u015flerin yeti\u015firken \u00f6\u011frendikleri para harcama tutumlar\u0131 ve paraya y\u00fcklenen anlam a\u00e7\u0131s\u0131nda var olan farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Evliliklerde g\u00fcndeme gelen ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131larda bu gibi farkl\u0131l\u0131klar sebebi ile bir g\u00fcnah ke\u00e7isi belirlemek, problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na girilmesine sebep oluyor. E\u015flerin paran\u0131n ili\u015fkileri i\u00e7erisinde nas\u0131l bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varmal\u0131, sorunu bir ekip halinde ele almal\u0131 ve ortaya \u00e7\u0131kan maddi zorlukta, hatal\u0131 taraf aranmamal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, her iki e\u015fin de bireysel kaynaklar\u0131n\u0131 birbirlerini tamamlay\u0131c\u0131 \u015fekilde kullanmak i\u00e7in uygun yollar ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve soruna omuz omuza vererek \u00e7\u00f6z\u00fcm aramal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ekonomik olarak s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanan evliliklerde bireylerin psikolojileri k\u0131r\u0131lgan, kayg\u0131l\u0131 olabilmekle birlikte, yer yer \u00f6fke i\u00e7erir.\u00a0 \u00d6zellikle erkeklerde, kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f sosyal roller sebebi ile e\u015fe art\u0131k yetemiyor oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri hakimle\u015ferek g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck hisleri olu\u015fabilir. Kad\u0131nlarda ise, maddi probleme odaklanm\u0131\u015f e\u015fin ilgisinden yoksun kalmak s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekmektedir. Bu gibi duygular ya\u015fayan e\u015fler sosyal ve duygusal olarak i\u00e7e kapanabilmektedir, bu da ili\u015fkideki ileti\u015fimin zedelenmesi sebebiyle \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir engel yarat\u0131r. Zor zamanlardan g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kan evliliklerin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011finin sorunlu d\u00f6nemlerde dahi ileti\u015fimlerini kuvvetli bir \u015fekilde devam ettirebilmeleri oldu\u011funu g\u00f6zlemliyoruz. Bu nedenle, bu gibi durumlarda e\u015fler ortada olan ekonomik sorunla ilgili ya\u015fad\u0131klar\u0131 bireysel hislerini e\u015fleri ile a\u00e7\u0131k\u00e7a payla\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu gibi payla\u015f\u0131mlar, duygusal geri \u00e7ekilmenin yaratabilece\u011fi mesafeyi ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131ndan, ili\u015fkileri daha da kuvvetlendirir.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer \u00f6nemli nokta ise, ekonomik k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k sebebi ile kar\u015f\u0131lanamayan k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n, ili\u015fkilerde yaratt\u0131\u011f\u0131 tatminsizliktir. Maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar, ili\u015fki dengesindeki g\u00fc\u00e7 ve kontrol s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k-ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve adanma-g\u00fcven \u00e7emberlerinin niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan tatminsizlik uygun \u015fekilde ele al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda e\u015flerin birbirlerine tahamm\u00fcls\u00fcz yakla\u015f\u0131m g\u00f6stermelerine sebep olur ve zamanla bu tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck \u00e7\u0131kan di\u011fer t\u00fcm k\u00fc\u00e7\u00fck sorunlara da genelle\u015febilir.<\/p>\n<p>Ekonomik zorluk d\u00f6nemlerinde e\u015fleri birlikte tutan en \u00f6nemli etken kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ve sayg\u0131 gibi manevi de\u011ferlerdir. Bu nedenle ekonomik problem ya\u015fayan evliliklerde i\u015f ve para dengesinin yan\u0131nda aileye ayr\u0131lan zaman a\u00e7\u0131s\u0131ndan da denge kurmak son derece \u00f6nemlidir. Ekonomik k\u0131s\u0131tlamalardan \u00f6t\u00fcr\u00fc payla\u015f\u0131m\u0131n azalmamas\u0131 i\u00e7in, \u00e7iftler maneviyat\u0131 bar\u0131nd\u0131ran zevkler geli\u015ftirebilir ve bu sayede sorunlu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ili\u015fkilerindeki tatmini devam ettirebilirler.<\/p>\n<p>Evlilik iyisi ve k\u00f6t\u00fcs\u00fcyle devingen bir s\u00fcre\u00e7tir. Ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 hayat\u0131n getirdi\u011fi ve a\u015f\u0131labilecek zorluk d\u00f6nemleri olarak g\u00f6rmek \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaya y\u00f6nelik daha olumlu yakla\u015fmay\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Unutulmamal\u0131 ki, aile birli\u011fi i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan her sorun bireylere birbirlerini tan\u0131malar\u0131 ve ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeleri i\u00e7in bir f\u0131rsatt\u0131r.<\/p>\n<p>Aile, yerine getirdi\u011fi fonksiyonlar\u0131n \u00f6nemi sebebiyle, toplumsal yap\u0131n\u0131n merkezi unsurlar\u0131 aras\u0131nda de\u011ferlendirilir ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00e7e\u015fitli risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Baz\u0131 bilim insanlar\u0131na g\u00f6re, bo\u015fanmalar\u0131n, tek ebeveynli ailelerin, nikahs\u0131z birlikteliklerin, e\u015fcinsel birlikteliklerin, evlilik d\u0131\u015f\u0131 do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131; bireylerin evlenmek veya \u00e7ocuk sahibi olmay\u0131 reddetmesi toplumsal d\u00fczenin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olan ailenin fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.Bununla birlikte modernle\u015fme, sanayile\u015fme ve kentle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimler, ba\u015fta insan ili\u015fkileri ve kurumlar olmak \u00fczere t\u00fcm toplumu etkilemi\u015ftir. Aile ve evlilik kurumu da elbette bu etkilenmeden kendi pay\u0131na d\u00fc\u015feni alm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBen\u201d duygusunun \u201cbiz\u201d duygusunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irilmesi ve bireyselle\u015fmenin \u00f6n planda tutulmas\u0131yla birlikte toplumun birey ve aile ya\u015fam\u0131 \u00fczerindeki etkisi azalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, toplumsal, ekonomik, teknolojik de\u011fi\u015fim ve geli\u015fmeler, evlenme ya\u015f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi, ya\u015fam s\u00fcresinin uzamas\u0131 hem kad\u0131nlar\u0131n hem de erkeklerin evlilikten beklentilerini de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, kad\u0131nlar\u0131n evlilik s\u00fcrecindeki rol beklentilerinin, daha rahat karar verme iradesine sahip olma, ev i\u015flerini yapma, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, ki\u015fisel \u00f6zellikler, sosyal kat\u0131l\u0131m, e\u011fitim, i\u015f ve destek durumlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelendi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalarda daha e\u015fitlik\u00e7i rol beklentilerine sahip olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u015flerin birbirlerinden beklentilerinin artmas\u0131, maddi kayg\u0131lar veya zorluklar, duygular\u0131n tatmini, e\u015f deste\u011fi gibi konular evlilik s\u00fcrecinde \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar\u0131n veya \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n nedeni olabilmekte, hatta zaman zaman bo\u015fanmaya yol a\u00e7abilmektedir. \u00a0Ba\u015far\u0131l\u0131 evlilikte e\u015fler, gerekti\u011finde birbirleri i\u00e7in fedakarl\u0131klar yaparlar, yapt\u0131klar\u0131 fedakarl\u0131klardan doyum sa\u011flarlar. Evli bireylerin evliliklerinden ne kadar doyum sa\u011flayacaklar\u0131 birbirleriyle ne kadar zaman ge\u00e7irdiklerine ve ger\u00e7ekten birbirlerinin ya\u015famlar\u0131na ne kadar kat\u0131ld\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Ara\u015ft\u0131rmalar, birbirleriyle kayda de\u011fer ve kaliteli zaman ge\u00e7iren bireylerin evliliklerinden daha fazla doyum sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bununla birlikte birbiri ile ileti\u015fim kurabilen, payla\u015fabilen, aileyi ilgilendiren konularda fikir birli\u011fi yapabilen ve sorunlar\u0131n\u0131 olumlu bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zebilen e\u015flerin evlili\u011fi daha uyumlu bir evlilik olarak tan\u0131mlan\u0131r. Bir\u00e7ok bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmada \u00fczerinde durulan temel konulardan birisi \u201cneden baz\u0131 evlilikler uzun s\u00fcre ve ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde devam ederken baz\u0131 evlilikler k\u0131sa s\u00fcre sonra sonlanmaktad\u0131r?\u201d sorusudur.<\/p>\n<p>Birincisi \u201cevlilik s\u00fcreklili\u011fi\u201d; ikinci kavram ise, e\u011fer evlilik devam ediyorsa \u201cevlilik kalitesi\u201d kavram\u0131d\u0131r. \u201cEvlilik kalitesi\u201d kavram\u0131 evlilik konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uygulamac\u0131lar\u0131n ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n dikkatini \u00e7eken \u00f6nemli kavramlardan birisidir. Evlilik ve aile ile ilgili uzmanlar, mutlu ve doyurucu bir evlili\u011fin nas\u0131l sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve korundu\u011fu hakk\u0131nda pek \u00e7ok bilgiye sahiptirler. Ancak, evlilik ve aile konusunda parametreler g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e de\u011fi\u015fmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla evlilik ve aile konusunda yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rmaya kar\u015f\u0131n, bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00fcncelli\u011fini korumaktad\u0131r. Evliliklerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcmesi e\u015flerin evliliklerinin kalitesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u015flerin evlilik kalitesinin y\u00fcksek olmas\u0131 evlili\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir. Destekleyici yak\u0131n ili\u015fkilere sahip olan evli bireylerin ayn\u0131 zamanda y\u00fcksek evlilik kalitesine sahip olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u201cEvlilik kalitesi\u201d kavram\u0131, evlilik s\u00fcresince e\u015flerin evlilik ili\u015fkisi \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn nas\u0131l oldu\u011fu, e\u015flerin bu ili\u015fki \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc i\u00e7inde neler hissettikleri ve bu ili\u015fki \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden nas\u0131l etkilendikleri ile do\u011frudan ili\u015fkili bir kavramd\u0131r<\/p>\n<p>Hem evli olmayan hem de evli bireylerin, en \u00f6nemli evlenme nedenlerinden birisinin evlilik ya\u015famlar\u0131nda kendilerine bir \u201cekonomik istikrar\u201d sa\u011flamak oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Her toplumda ve her d\u00f6nemde evlilik ve aile kurumunun en \u00f6nemli i\u015flevlerinden birisi de, aile bireylerinin ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. Bir\u00e7ok etmenin yan\u0131 s\u0131ra, bireylerin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun ekonomik geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, genel zenginlik veya refah d\u00fczeyi de bireylerin ya\u015famdan ald\u0131klar\u0131 doyumu ve genel mutluluklar\u0131n\u0131 etkilemektedir. Evli \u00e7iftlerin,evliliklerinden manevi ve cinsel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra maddi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 beklediklerini vurgulamaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu beklentilerini kar\u015f\u0131lamada ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 s\u00fcrece e\u015fler kaliteli (mutlu, sa\u011fl\u0131kl\u0131, ba\u015far\u0131l\u0131) bir evlili\u011fe sahip olmaktad\u0131rlar. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, evlili\u011fin \u00f6nemli i\u015flevlerinden birisi de aile bireylerinin ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Hemen t\u00fcm toplumlarda insanlar\u0131n evlilik ile ilgili beklenti d\u00fczeyleri olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/p>\n<p>E\u015f t\u00fckenmi\u015fli\u011fi ve evlilik beklentileri evlilik kalitesini etkileyen nedenler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. E\u015fler, evlilikten beklentileri ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi takdirde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir evlilik y\u00fcr\u00fctebilmektedirler. Ancak, evlilikten y\u00fcksek ve ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 beklentiler, evlilikten elde edilecek doyumu d\u00fc\u015f\u00fcrebilmekte ya da hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilmektedir. Bu nedenle, evlilikte e\u015flerin bu ihtiya\u00e7lar\u0131 doyurulmaz ve beklentileri ger\u00e7ekle\u015ftirilemezse e\u015f t\u00fckenmi\u015fli\u011fi ya\u015fanmaktad\u0131r. Evlilikle ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, genellikle kad\u0131n ve erke\u011fin evlili\u011fi farkl\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedirler. Erkeklere k\u0131yasla kad\u0131nlar evlilikten daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde doyum elde etmektedirler. Ekonomik fakt\u00f6rlerin evlilik kalitesine etkisini incelemek; e\u015f t\u00fckenmi\u015fli\u011fi ile kontrol edildi\u011finde evli \u00e7iftlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 ekonomik g\u00fc\u00e7l\u00fck ile evlilik kaliteleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ortaya koymak gerekmektedir. Bu gerek\u00e7elerle T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde evlilik kalitesi, aile ekonomik g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve e\u015f t\u00fckenmi\u015fli\u011fi de\u011fi\u015fkenleri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin irdelenmesi gereklidir.<\/p>\n<p>Baz\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve baz\u0131 sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yol g\u00f6sterici olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Bir ili\u015fkiye ba\u015flarken veya o ili\u015fkiye devam ederken ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar, toplumda mutsuz evliliklerin artmas\u0131na bazen de e\u015flerin ili\u015fkilerinde t\u00fckenmelerine neden olmaktad\u0131r. Bu durum e\u015flerin meslek ya\u015fam\u0131na, \u00e7ocuk yeti\u015ftirmede tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131na, k\u00f6k aile ile ili\u015fkilerine ve sosyal ya\u015famlar\u0131na da olumsuz etki yapmaktad\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrkiye\u2019de pek \u00e7ok ailenin \u00e7e\u015fitli nedenlerle ekonomik zorluk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cevlilik kalitesi\u201d kavram\u0131n\u0131n T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde incelenmesi ve di\u011fer de\u011fi\u015fkenlerle ili\u015fkisinin bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde ortaya konulmas\u0131 \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnmektedir. Gerek d\u00fcnyada gerekse \u00fclkemizde \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli nedenlerle aileler \u00fczerinde ekonomik bask\u0131lar artmaktad\u0131r. Buna ba\u011fl\u0131 olarak; ailelerin ya\u015fam tarzlar\u0131nda, psikolojilerinde, stres d\u00fczeylerinde, sosyal stat\u00fclerinde, aile i\u00e7i ili\u015fkilerinde, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131nda da de\u011fi\u015fimler ya\u015fanmaktad\u0131r. Nitekim \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar, ailenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ekonomik zorluklar ile evlilikten duyulan tatmin aras\u0131nda anlaml\u0131 ili\u015fki oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetersiz olmas\u0131, aile \u00fcyelerinden birinin i\u015fsiz kalmas\u0131, baz\u0131 istek ve ihtiya\u00e7lardan vazge\u00e7me, giyim, tatil harcamalar\u0131, e\u011flence al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 gibi t\u00fcketimlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 vb. de\u011fi\u015fimler \u00e7iftlerde finansal ve psikolojik strese yol a\u00e7arak evlilik kalitesini etkilemektedir. Bir ba\u015fka ifade ile ekonomik bask\u0131lar, bireyler \u00fczerinde psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131, parasal s\u0131k\u0131nt\u0131, \u00f6zsayg\u0131, ya\u015fam tatmini ve evlilik kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7maktad\u0131r. Ekonomik bask\u0131 veya g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ailelerde e\u015fler aras\u0131nda veya di\u011fer aile \u00fcyeleri aras\u0131nda ciddi olumsuz sonu\u00e7lara neden olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6rne\u011fin evlili\u011fin bitmesi, ailenin da\u011f\u0131lmas\u0131, fiziksel istismar ve \u00e7ocuklar\u0131n ihmaline y\u00f6nelik artan risk bu sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Aile herhangi bir ekonomik g\u00fc\u00e7l\u00fck ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn etkisi, di\u011fer aile \u00fcyelerinin tepkileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireylerin stres d\u00fczeyi \u00fczerindeki dolayl\u0131 etkisinin yan\u0131 s\u0131ra do\u011frudan bir etkiye sahip olmas\u0131yla \u015fiddetlenmektedir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE SA\u011eLIK KONUSU<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bireylerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya da hasta olmalar\u0131nda en \u00f6nemli etkenlerden biri, aile kurumudur. Aile i\u00e7i ili\u015fkiler, bireyin t\u00fcm ya\u015fama kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi tutumlar\u0131n temelini olu\u015fturur. Biliyoruz ki, her biri ayr\u0131 ki\u015fili\u011fe, de\u011ferlere, rol beklentilerine ve yeteneklere sahip olan bireylerin bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde kayna\u015fmas\u0131ndan olu\u015fan aile, toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck birimidir ve insan\u0131n geli\u015fmesinde birinci derecede \u00f6nemlidir. \u0130nsan ya\u015fam\u0131nda do\u011fumundan \u00f6nce ba\u015flayan ve \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna dek etkisini s\u00fcrd\u00fcren bir kurum olarak aile, fizyolojik oldu\u011fu kadar ekonomik ve toplumsal y\u00f6nleri ile de ki\u015fiyi, ruhsal geli\u015fimin olu\u015fumu ve davran\u0131\u015flan a\u00e7\u0131s\u0131ndan bi\u00e7imlendirtip y\u00f6nlendirir.<\/p>\n<p>Aile, toplumun de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n. \u0130nan\u00e7lar\u0131n\u0131n, gelenek ve g\u00f6reneklerinin gelecek ku\u015faklara aldar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir. Bu bak\u0131mdan her aile kendine \u00f6zg\u00fc bir yap\u0131 g\u00f6sterse de i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun temsilcisidir ve o toplumun \u00f6znel \u00f6zelliklerini yans\u0131t\u0131r. Aile yaln\u0131zca bak\u0131m ve b\u00fcy\u00fctme g\u00f6revini \u00fcstlenilen basit bir sosyal yap\u0131 de\u011fildir. Ki\u015filerin beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fefkat, sevgi,\u00a0 yak\u0131n ilgi ve bak\u0131m bulabileceklri en do\u011fal sosyal ortamd\u0131r. Bir bireyin aile \u00fcyeleri ile olan ili\u015fkileri onun di\u011fer bireylere, nesnelere ve hatta t\u00fcm \u00e7evreye kar\u015f\u0131 tulumlar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Bir insan olarak, hangi davran\u0131\u015flar\u0131n do\u011fru hangilerinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funa ailede \u00f6\u011frenilen kurallarla karar verir. Toplumda kabullenllen de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mak, \u00a0ba\u015fkalar\u0131 ile ili\u015fkilerinde davran\u0131\u015f modellerini benimsemek, kendine ait bir benlik ve ki\u015filik duygusu kazanmak, sorumlu ve\u00a0 uyumlu olmay\u0131 \u00f6\u011frenmek aiIelerin etkisi ile ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>Ruhsal olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ailede ana-baban\u0131n kendi aralar\u0131nda oldu\u011fu kadar ana-babalar ile \u00e7ocuklar\u0131n aras\u0131nda bir tak\u0131m at\u0131\u015fmalar\u0131n olmas\u0131 do\u011fald\u0131r ve bu da ruhsal canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir i\u015faretidir; yani bir sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131k belirtisidir. \u2018Sa\u011fl\u0131k, sadece hastal\u0131k ya da sakatl\u0131k halinin olmay\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, bedensel, ruhsal ve sosyal y\u00f6nden tam bir iyilik halidir.\u2019Bu tan\u0131m ayn\u0131 zamanda art\u0131k sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n bir olgu olarak da g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Konu aile a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ailenin i\u015flevlerini beklenen d\u00fczeyde yerine getirmesi ile \u2018Tam bir iyilik halinde olma\u2019 e\u015f anlaml\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Toplumsal sistemin temel yap\u0131 ta\u015f\u0131 bireylerdir. Bireylerden olu\u015fan en temel birimi ise ailedir.<\/p>\n<p>Anne, baba ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan bir birim olarak tan\u0131mlanan aile, toplumsal hayat a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli i\u015flevler yerine getirmektedir. Duygusal ba\u011flar\u0131n kuruldu\u011fu, birbiriyle ilgili sosyal durumlar, roller ve g\u00f6revlerin \u00fcstlenildi\u011fi, sevgi, ait olma duygular\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer olan ailenin kendi \u00fcyelerinin ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve psikolojik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak giderme; neslin devam\u0131n\u0131 sa\u011flama, \u00e7ocu\u011fu sosyalle\u015fme s\u00fcreciyle sosyal hayata haz\u0131rlama, k\u00fclt\u00fcr naklini ger\u00e7ekle\u015ftirme ve ebeveynlerin biyolojik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 toplumun kabul etti\u011fi \u015fekilde sa\u011flama gibi i\u015flevleri bulunur. Aile i\u015flevleri, aile \u00fcyeleri taraf\u0131ndan ailenin ve \u00fcyelerinin bireysel gereksinimlerinin kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc aktiviteler ve davran\u0131\u015flar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu i\u015flevlerin yerine getirilmesinde ya\u015fanan zay\u0131fl\u0131k veya g\u00fc\u00e7l\u00fck, muhakkak ki di\u011fer i\u015flevleri de etkileyecektir. Aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ise her bir bireyin iyili\u011finden hastal\u0131\u011f\u0131na do\u011fru uzanan bir da\u011f\u0131l\u0131mda aile i\u015flevlerinin nas\u0131l iyi olabilece\u011fi ile ilgilidir. Aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca bir \u00fcyenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve o \u00fcyenin ailenin di\u011fer \u00fcyeleriyle ili\u015fkilerinin nas\u0131l oldu\u011funu i\u00e7ermez, ayn\u0131 zamanda aile d\u0131\u015f\u0131ndaki toplulukla ili\u015fkilerini ve ba\u015f etmelerini de i\u00e7erir Ailede her bir \u00fcyenin rol\u00fc ve di\u011fer \u00fcyelerin de o \u00fcyeden beklentileri vard\u0131r, yani aile i\u00e7inde bir etkile\u015fim s\u00f6z konusudur. Aile i\u00e7indeki rol ve pozisyonlar\u0131n ya\u015fla birlikte de\u011fi\u015fmesi ise ailenin dura\u011fan de\u011fil geli\u015fimsel bir \u00f6zellikte oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u0130nsan neslinin varolu\u015fuyla ba\u015flayan anababal\u0131k rolleri; k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler, ekonomik, sosyal ve politik de\u011fi\u015fiklikler, inan\u00e7lar, ebeveynli\u011fe dair beklentiler gibi bir\u00e7ok de\u011fi\u015fken ve kurgudan etkilenir. \u0130nan\u00e7 ve kurgular \u00fczerine in\u015fa edilen ili\u015fki stratejileri ve kal\u0131plar\u0131 ailenin varolu\u015fuyla do\u011frudan ilgilidir. &#8220;Sa\u011fl\u0131k&#8221; ile ilgili kurgular ili\u015fki i\u00e7inde neredeyse &#8220;normallik&#8221; kurgusu kadar s\u0131k yer al\u0131r. Bu noktada normal aile kavram\u0131n\u0131 biraz a\u00e7makta fayda var. Normallik olgusu aile yap\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131ya, i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan zamana, yer ve ko\u015fullara g\u00f6re de\u011fi\u015febilmektedir. Aile normalitesini, ailenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmamas\u0131na paralel g\u00f6ren uzmanlara g\u00f6re sa\u011fl\u0131kl\u0131 aile normaldir.&#8221;Normal&#8221; veya &#8220;iyi&#8221; ailenin tan\u0131m\u0131 zaman ve sosyal ortama g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00d6nemli olan ailenin de\u011fi\u015fen i\u00e7 ve d\u0131\u015f ko\u015fullara uyum sa\u011flayabilmesidir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hastal\u0131k sadece biyolojik bir kavram olarak kabul edilmekten \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n bireysel, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, psikolojik, ekonomik, etik, sistemik ve politik boyutlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve art\u0131k sa\u011fl\u0131k sistemlerinde biyo-psiko-sosyal yakla\u015f\u0131ma gereksinim a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmektedir. Sa\u011fl\u0131k, bir patolojinin olmamas\u0131 anlam\u0131ndan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. Bu nedenle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailenin tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zellikleri hakk\u0131nda tam bir anla\u015fma yoktur ancak i\u015flevlerini yerine getiren ve \u00fcyelerine doyum sa\u011flayan ailelere sa\u011fl\u0131kl\u0131 aile denir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 aileler fonksiyonlar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi yerine getirirler, \u00fcyeler ya\u015famlar\u0131n\u0131 de\u011fer ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda y\u00f6nlendirirler. Bu nedenle kendi \u00f6zelliklerini korurlar ve ba\u015fkalar\u0131ndan etkilenmezler. Yine sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailelerde etkile\u015fim kendi kendini y\u00f6nlendirir, kurallara b\u00fct\u00fcn aile \u00fcyeleri kat\u0131l\u0131r. Kurallar ve beklentiler duruma g\u00f6re ayarlanabilir. \u00dcyeler, aile ileti\u015fiminden memnundur ve psikolojik olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r. \u00c7ok az \u00e7at\u0131\u015fma vard\u0131r, geli\u015fimsel de\u011fi\u015fikliklere \u00e7ok kolay ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde uyum sa\u011flarlar, stresli olaylarla \u00e7ok iyi ba\u015f edebilirler, bir kriz kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7abucak kendini toparlayabilirler. Di\u011fer taraftan hekimler ise ailenin ve sosyal \u00e7evrenin bir destek sistemi olarak i\u015flevinin daha \u00e7ok fark\u0131na varmakta, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyonelleri hastal\u0131k kurgusuna m\u00fcdahalelerde bulunmakta, medya kanallar\u0131 toplumun hastal\u0131k ve sa\u011fl\u0131k kavramlar\u0131n\u0131 yeniden kurgulamas\u0131na yol a\u00e7an bir bilgi ak\u0131\u015f\u0131 yaratmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde &#8220;hastal\u0131k&#8221; kavram\u0131 aile i\u00e7i ili\u015fkilerde geleneksel olarak sahip oldu\u011fu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fc korurken k\u0131smi bir ba\u015fkala\u015f\u0131m da ge\u00e7irmektedir.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sistem olarak ailenin i\u015flevselli\u011fi de \u00f6nemlidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailenin i\u015flevleri ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralanmaktad\u0131r: &#8211; Duygular\u0131 payla\u015fma ve anlama, &#8211; Bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kabullenme, &#8211; \u0130lgi ve sevgi duygular\u0131n\u0131n geli\u015fimi, &#8211; \u0130\u015fbirli\u011fi, &#8211; Mizah duygusu, &#8211; Ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve g\u00fcvenlik i\u00e7in gerekli olan ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, &#8211; Problem \u00e7\u00f6zme, &#8211; Geni\u015f bir felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce, &#8211; Taahh\u00fct, takdir duygular\u0131n\u0131 ifade etme,- \u0130leti\u015fim, &#8211; Birlikte zaman ge\u00e7irme, &#8211; Maneviyat, &#8211; Ba\u015fa \u00e7\u0131kma becerileri<\/p>\n<p>Aile sisteminin \u00f6\u011felerden olu\u015fmu\u015f yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Her bir \u00f6\u011fenin de farkl\u0131 rolleri vard\u0131r. Bu roller \u00f6\u011felerin birbirine ba\u011flanmas\u0131na yard\u0131m eder. Yani aile do\u011fal bir sistemdir ve bir b\u00fct\u00fcn olan bu sistemin bir\u00e7ok fonksiyonu vard\u0131r. Geli\u015fim s\u00fcrecinde aileler iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f, tekrarlayan ve kendini s\u00fcrekli k\u0131lan bir rol ve kurallar kal\u0131b\u0131 izlerler. Sistem perspektifine g\u00f6re de ailenin yerine getirmesi gereken g\u00f6revleri vard\u0131r. Bu g\u00f6revler genel olup t\u00fcm aileler i\u00e7in ge\u00e7erlidir; kimlik g\u00f6revlerini y\u00f6nlendirme, s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00fczenleme, aile i\u00e7erisinde duygusal atmosferi y\u00f6netme, zaman i\u00e7erisinde aile yap\u0131s\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fimi y\u00f6netme, ev halk\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in strateji planlama. Bireylerin de ya\u015fam\u0131nda doyum sa\u011flamas\u0131, fonksiyonlar\u0131n\u0131 etkili bir \u015fekilde yerine getirmesi ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluma uygun bir ki\u015fi olarak yeti\u015fmesi \u00f6nce aile \u00e7evresinde sa\u011flan\u0131r. K\u0131saca ihtiya\u00e7lar\u0131n doyuma ula\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi en do\u011fal ortam ailedir ve toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck birimi olarak kabul edilen ailenin insan ya\u015fam\u0131nda vazge\u00e7ilmez bir \u00f6nemi vard\u0131r. \u00a0Aileyi b\u00fct\u00fcnsel bir sistem olarak g\u00f6ren sistemler yakla\u015f\u0131m\u0131nda da vurgu, sistemin bir b\u00fct\u00fcn olarak i\u015flevselli\u011fini nas\u0131l korudu\u011funu anlamaya y\u00f6neliktir. Di\u011fer bir deyi\u015fle bir ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, duygular\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00e7oklu nedenlere dayal\u0131d\u0131r ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde belli ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilerin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Evlilik ve aile \u00fcnitesinde ger\u00e7ekle\u015febilecek de\u011fi\u015fimlerin hem genel olarak aile \u00fczerinde hem de \u00fcyeleri olan bireyleri \u00fczerinde etkileri olacakt\u0131r. Genel anlam\u0131yla sistem yakla\u015f\u0131m\u0131, olay ve olgular\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak a\u00e7\u0131klamak yerine; bunlar\u0131 fiziksel, biyolojik ve sosyal sistemler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ve bunlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirini etkileme s\u00fcre\u00e7lerini ele alarak a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan evrensel bir yakla\u015f\u0131m sunar. Bu ba\u011flamda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bir ailede ger\u00e7ekle\u015fen olaylar\u0131n her biri, ayn\u0131 zamanda hem bir neden hem de sonu\u00e7tur. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u015fekilde aile sistemi daha geni\u015f sistemlerin de bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. Yani nas\u0131l her bir aile \u00fcyesi di\u011fer \u00fcyelerle ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131n\u0131yorsa, ailenin kendisi de di\u011fer aileler ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamdaki di\u011fer sistemlerle ili\u015fkisi anlam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailelerde \u00e7iftler evlilik rollerinde uyum i\u00e7indedirler; ortak ama\u00e7lara ve de\u011ferlere sahiptirler, e\u015fler birbirini oldu\u011fu gibi kabul eder ve sayg\u0131 vard\u0131r, aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma meydana geldi\u011finde her ne kadar sorun \u00e7\u0131ksa da ki\u015filer uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm aramada i\u015fbirli\u011fi yaparlar, bir \u00fcyenin \u00fczerine y\u00fcklenme gibi davran\u0131\u015flara rastlanmaz, ailede su\u00e7luluk duygular\u0131 yoktur, de\u011fi\u015fim anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lan\u0131r ve en \u00f6nemlisi t\u00fcm bu davran\u0131\u015flar iki e\u015f aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi geli\u015ftirmek i\u00e7in birer ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131r. Esnek bir yap\u0131ya sahip olan bu ailelerde yeniliklere uyum sa\u011flanabilir, ki\u015filerin ba\u015far\u0131lar\u0131 aile ortam\u0131nda de\u011ferlendirilir ve \u00fcyeler aras\u0131nda ortak ama\u00e7lara sahip olman\u0131n getirdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f ve doyum vard\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sa\u011fl\u0131ks\u0131z ailenin en \u00f6nemli karakteristi\u011fi ileti\u015fim i\u015flevinin bozuk, ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilerin kopuk ve kurallara ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Belirli roller ki\u015filerin \u00fczerine zorla y\u00fcklenmi\u015ftir ve bu rolleri de\u011fi\u015ftirmek zordur.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailede esnek bir otorite yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Otorite payla\u015f\u0131l\u0131r ve e\u015flerin inan\u00e7 yap\u0131s\u0131na uyar. Aile \u00fcyeleri birbirine yak\u0131n, fakat ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar. \u0130li\u015fkileri s\u00fcreklidir. \u00d6zel ilgilerine sayg\u0131l\u0131d\u0131rlar, birbirlerine \u00f6nem verirler. \u00c7at\u0131\u015fmalara a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6stermeden \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna giderler.\u2019 \u00dcyeleri birbiriyle az konu\u015fan ve a\u00e7\u0131k bir ileti\u015fim i\u00e7inde olmayan, aileyi ilgilendiren konularda birlikte konu\u015fup \u00e7\u00f6z\u00fcm aramayan, \u00fcyeleri birbirine ger\u00e7ek bir yak\u0131nl\u0131k duymayan ve birbirlerine olumsuz duygular besleyen aileler sa\u011fl\u0131ks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Ailenin i\u015flevlerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak yerine getirmesini \u00f6nleyen sorunlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ailelere verilecek sa\u011fl\u0131k hizmetlerin iyi bir \u015fekilde planlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Hastal\u0131k kurgular\u0131 ailenin i\u015flevselli\u011fine do\u011frudan etki eder. Hastal\u0131k bazen ailenin i\u015flevselli\u011fini bozan bir ili\u015fki problemi, bazen bir ili\u015fki problemini g\u00f6z ard\u0131 ettirebilecek g\u00fc\u00e7te bir fiziksel hastal\u0131k belirtisi, bazen t\u00fcm ailenin i\u015flevselli\u011fini art\u0131ran ya da azaltan bir biyolojik sorundur. Aile yap\u0131s\u0131, aile \u00fcyelerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimine olanak sa\u011flayan i\u015flevsel istekler ve kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Aile kurumunun sa\u011fl\u0131k \u00fczerine etkisinin yan\u0131 s\u0131ra hastal\u0131klar\u0131n aile dinamikleri \u00fczerine \u00f6nemli etkileri g\u00f6r\u00fclebilir. Aile \u00fcyelerinden birinin hastalanmas\u0131 durumunda aile \u00fcyelerinin sorumluluklar\u0131nda, ya\u015fam bi\u00e7imlerinde de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131 gerekebilir. Ebeveynlerin hastalanmas\u0131 ailede karar alma mekanizmas\u0131n\u0131 durdurabilir, ailenin ge\u00e7imini sa\u011flayan ki\u015finin hastalanmas\u0131 ise gelir kayb\u0131 ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar ile sonu\u00e7lanabilir ve aile i\u00e7inde roller de\u011fi\u015febilir. Di\u011fer aile \u00fcyeleri hasta olan \u00fcyenin rol\u00fcn\u00fc ve sorumluklar\u0131n\u0131 \u00fcstlenebilirler ancak bu da duygusal a\u00e7\u0131dan zorlanmaya neden olabilir, zaman zaman aile i\u00e7inde krizler ya\u015fanabilir. Anne baba uyumu ve di\u011fer aile \u00fcyelerinin birbiriyle uyumu ailenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in temel etkendir. Genellikle k\u0131sa s\u00fcreli, de\u011fi\u015fikliklere daha kolay uyum sa\u011flan\u0131rken uzun s\u00fcreli zorunlu rol de\u011fi\u015fiklikleri ise ciddi kay\u0131p durumlar\u0131nda ya\u015fanan yas tepkisine benzeyen bir s\u00fcrece yol a\u00e7abilir. B\u00f6yle durumlarda aile bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nmal\u0131, hastal\u0131kla ilgili bilgi gereksinimleri kar\u015f\u0131lanmal\u0131 ve aile i\u015flevselli\u011fi kontrol edilmelidir. Bazen Aile \u00fcyeleri \u00f6zel bir rehberin ya da dan\u0131\u015fman\u0131n yard\u0131m ve deste\u011fine ihtiya\u00e7 duyabilirler. Hastal\u0131k kavram\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler sonucu sa\u011fl\u0131k kavram\u0131na g\u00f6re \u00f6nemini yitirirken; hastal\u0131klar\u0131n tedavisinden \u00e7ok hastalanmadan \u00f6nce bireyleri koruma ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi daha \u00f6nemli hale gelmi\u015ftir. Akut hastal\u0131klardan \u00e7ok s\u00fcre\u011fen hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nemli bir sa\u011fl\u0131k sorunu oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131nda, bu hastal\u0131klarla ya\u015fayan bireyler i\u00e7in izlem, bak\u0131m kalitesi, ya\u015fam kalitesi gibi kavramlar s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, sa\u011fl\u0131k hastal\u0131k olgusunda devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bozulmay\u0131 etkileyen etmenler \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde doktorlar\u0131n da hasta ve hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131nda de\u011fi\u015fimler olmakta, hastay\u0131 saran sosyal atmosferin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve kavran\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.\u201cT\u0131pta hastal\u0131k yok, hasta var\u201d felsefesi ile hastan\u0131n sadece fiziksel rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de\u011fil; sosyal fakt\u00f6rler, aile ili\u015fkileri, topluluk tipi vs. ile bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nmas\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan koruyucu t\u0131p ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131ndaki geli\u015fmeler sa\u011fl\u0131k sosyolojisinin geli\u015fiminde \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131 te\u015fkil eder. Sosyal t\u0131p anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle sa\u011fl\u0131k e\u011fitimi, evde bak\u0131m programlar\u0131, hasta bireylerin topluma uyumu gibi konularda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesinde \u00f6nemli sonu\u00e7lar elde edilebilmektedir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n; \u201chastal\u0131\u011f\u0131n ve sakatl\u0131\u011f\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131\u201d, hastal\u0131\u011f\u0131n da \u201csa\u011fl\u0131kl\u0131 olmama\u201d gibi dar bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n, bireyi etkileyen ruhsal ve sosyal fakt\u00f6rleri \u00f6nemsemedi\u011finin fark\u0131na var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015filerin beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli sevgi, \u015fefkat, yak\u0131n ilgi ve bak\u0131m bulabilecekleri en do\u011fal ortam olan aile toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck birimini ve temel yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Ki\u015filerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler olmalar\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131 ailenin i\u015flevlerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yerine getirmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birinci basamakta g\u00f6rev yapan Aile Hekimleri sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 fiziksel, ruhsal, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve varolu\u015f boyutlar\u0131yla ele al\u0131r. Bireye, ailesine ve topluma y\u00f6nelik ki\u015fi-merkezli bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirir. Aile hekimli\u011fi birimlerinde verilen sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve bak\u0131m\u0131n kalitesinin artmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ailenin i\u015flevlerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yerine getirip getirmedi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Toplumun t\u00fcm kesimleri taraf\u0131ndan aileyi koruyucu ve g\u00fc\u00e7lendirici tedbirler al\u0131nmas\u0131 aile i\u015flevselli\u011finin artmas\u0131n\u0131 destekleyecektir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A\u0130LE \u0130\u00c7\u0130 \u0130LET\u0130\u015e\u0130M<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ailenin birlikte ge\u00e7irdi\u011fi zamanlar\u0131 insanlar\u0131 daha fazla d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmakta olan yo\u011fun i\u015f temposu, zor ya\u015fam \u015fartlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim ko\u015fullar\u0131 gibi etkenlerle gittik\u00e7e azalmaktad\u0131r. Aile \u00fcyelerinin ortak payla\u015f\u0131mda bulunabilecekleri zaman dilimi genellikle ak\u015fam vakitleridir. Fakat sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla \u00f6zellikle \u00e7ocuklar bu vakitlerde aile \u00fcyeleriyle ileti\u015fim kurmak yerine internet ve sosyal medya sayfalar\u0131n\u0131 tercih eder hale gelmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Aile i\u00e7i ileti\u015fim ile aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 birbirini tamamlayan iki olgudur. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 aile, aile bireylerinin gereksinimlerinin do\u011fal olarak kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 ailelerdir. \u00d6rne\u011fin anne-baba ebeveyn olmaktan mutludur ve bu rol\u00fc isteyerek kabullenmi\u015flerdir. Bu nedenle b\u00fcy\u00fck sorumluluk isteyen \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmede ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta bir zorunluluk hissetmeden g\u00f6revlerini sergilemektedirler. Ailenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, aile \u00fcyelerinin aras\u0131ndaki ileti\u015fimle orant\u0131l\u0131d\u0131r. Birbirleriyle az konu\u015fan, a\u00e7\u0131k ileti\u015fim i\u00e7inde olmayan ve birbirlerine kar\u015f\u0131 samimi yak\u0131nl\u0131k duyamayan bireylerden olu\u015fan aile sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011fildir. Aile i\u00e7i ileti\u015fimin kuvveti \u00e7ocuklara dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bireylerin ileti\u015fim kalitesini art\u0131rmalar\u0131 gerekmektedir. Yap\u0131lan sosyolojik ve psikolojik ara\u015ft\u0131rmalarda, bireyler aras\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve ileti\u015fimin y\u00fcksek oldu\u011fu ailelerdeki \u00e7ocuklar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 daha rahat \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve okul ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Aile i\u00e7erisinde ileti\u015fimin iyi olmas\u0131 bilhassa \u00e7ocuklar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in en \u00f6nemli unsurdur. Ebeveyn-\u00e7ocuk ileti\u015fimi iyi olan ailelerde, \u00e7ocuklar\u0131n akademik ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Aile i\u00e7i ileti\u015fimin g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131ran fonksiyonlar\u0131n i\u015flerlik kazanmas\u0131, aile \u00fcyelerinin kendilerine ve ailelerine samimiyetle g\u00fcven duymalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Ebeveynlerin birbirlerine ve \u00e7ocuklar\u0131na kar\u015f\u0131 yeterli ilgiyi g\u00f6stermeleri ve rollerinin gerekliliklerini yerine getirmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etmeleri, ailelerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fimine katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ebeveyn-\u00e7ocuk ileti\u015fimi, \u00e7ocuk geli\u015fiminde \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7ocu\u011fun aile i\u00e7indeki ileti\u015fim ve etkile\u015fimi, toplumsal ya\u015fam\u0131ndaki di\u011fer bireyler ve varl\u0131klara kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rlar\u0131, benimsedi\u011fi tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim ortam\u0131 olmayan ailede b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar psikolojik olarak ve ileti\u015fimsel ba\u011flamda normal geli\u015fim g\u00f6sterememektedir. Aile ileti\u015fimi kuvvetli olan ailelerde, \u00e7ocuklar\u0131n kendilerine olan g\u00fcvenleri daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Aile i\u00e7i ileti\u015fim bir di\u011fer \u00f6nemi ise \u00e7ocuklar\u0131n akranlar\u0131yla olan ileti\u015fimi daha rahat ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailelerin i\u00e7 yap\u0131s\u0131nda ve i\u015fleyi\u015finde bir esneklik s\u00f6z konusudur. Ev d\u00fczeninin i\u015fleyi\u015fini sa\u011flayan g\u00f6revler, i\u00e7inde bulunulan \u015fartlara g\u00f6re el de\u011fi\u015ftirmektedir. Yani aile \u00fcyeleri, \u00f6zellikle ebeveynler aile ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 pasla\u015farak devam ettirmektedirler. Ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailenin perspektifi, s\u00f6zl\u00fc ve s\u00f6zs\u00fcz ileti\u015fimde ebeveynler taraf\u0131ndan en sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fimin a\u00e7\u0131kl\u0131k ve do\u011fruluk oldu\u011fu, anlat\u0131lar\u0131n da do\u011fru olarak anlaman\u0131n dikkatli bir \u015fekilde dinleme ile sa\u011flanabilece\u011fi do\u011frultusunda olmal\u0131, bu perspektif benimsenmeli ve \u00e7ocuklara da ileti\u015fim format\u0131 yans\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fun ilk ileti\u015fim becerilerini kazand\u0131\u011f\u0131 yer aile ortam\u0131d\u0131r ve \u00e7ocu\u011fun toplumsal ya\u015fant\u0131s\u0131ndaki ileti\u015fim becerisi temelde bu \u00e7er\u00e7evede i\u015flemektedir. Bu durum aile i\u00e7erisinde sa\u011fland\u0131ktan sonra \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015f\u0131tlar\u0131 ile daha sa\u011fl\u0131kl\u0131, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki bireye sayg\u0131l\u0131, dinlemeyi bilen bireyler olarak devam edece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ailede y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmenin yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, farkl\u0131 mek\u00e2nlarda bulunma yani fiziksel olarak bir arada bulunmama durumunda, beden dilinin kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynakl\u0131 bir ileti\u015fim eksikli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu durum modern \u00e7a\u011f\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hastal\u0131\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u0130nsanlar zamanla ortak bir \u015fey yapmay\u0131, birbirini dinlemeyi ve kendini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmeyi fark\u0131nda olmadan b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu da sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kuramayan bireyler ve aileleri do\u011furmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar\u0131n yo\u011fun i\u015f tempolar\u0131 ve i\u015f d\u0131\u015f\u0131 baz\u0131 aktiviteleri aile i\u00e7i ortak zamanlar\u0131 k\u0131s\u0131tlamakta, bireyler yaln\u0131zca ak\u015fam bir araya gelebilmektedir. Ancak ak\u015fam birlikteli\u011fini, aile bireylerinin birlikte de\u011ferlendirmemesi durumuyla da ayn\u0131 ortamda bulunan fakat ileti\u015fim kurmadan ya\u015fayan aile kitleleri ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Geleneksel d\u00f6nemden modern \u00e7a\u011fa uzan\u0131rken bu durumu k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunun sebebi olarak ba\u015flarda kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterebilmekteyiz. \u0130nternet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kas\u0131t ise en fazla kullan\u0131c\u0131ya sahip sosyal payla\u015f\u0131m sitesi olan Facebook ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Aile i\u00e7i ileti\u015fimi iki ba\u015fl\u0131k olarak incelemek gerekirse bunlar; e\u015fler aras\u0131 ileti\u015fim ve ebeveyn-\u00e7ocuk ileti\u015fimi olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>E\u015fler Aras\u0131 \u0130leti\u015fim: Ailedeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim, \u00f6ncelikle anne-baban\u0131n ileti\u015fimiyle do\u011frudan ilgilidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 anne-baba ileti\u015fimi, ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuk demektir. Gelece\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailesi, yine sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurabilen ailenin i\u00e7inde yeti\u015fen \u00e7ocuklarla m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Evlilikten \u00f6nce toplumda bir birey olarak varl\u0131k g\u00f6steren kad\u0131n ve erkek, evlendikten sonra kar\u0131-koca birlikteli\u011fiyle \u201cd\u00fcnyada birlikte var olmak\u201d \u015feklinde yeni bir ya\u015fam bi\u00e7imi olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ya\u015fam bi\u00e7imi, evlilikte \u201csen\u201d ve \u201cben\u201d yerine \u201cbiz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ile hareket etmektir. E\u015fler aras\u0131 ileti\u015fimde \u201cbiz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131ndan g\u00fc\u00e7 al\u0131nmamas\u0131 durumunda, hem kad\u0131n hem de erkek mutsuz olmaktad\u0131r. E\u015fler aras\u0131nda \u201cbiz\u201d benli\u011fini g\u00f6lgeleyen her davran\u0131\u015f, ili\u015fki ve ileti\u015fimi olumsuz etkilemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sa\u011flam ve mutlu bir evlilik, iki ayr\u0131 ki\u015fili\u011fin birbirini b\u00fct\u00fcnlemesiyle ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Evlilik bu y\u00f6nleriyle \u00f6zel bir ileti\u015fim sitemidir. Evleninceye kadar ayr\u0131 ayr\u0131 ili\u015fki ve d\u00fcnyalar\u0131 olan kad\u0131n ve erkek, evlendikten sonra yeni bir ili\u015fki bi\u00e7imini kazanmaktad\u0131r. Evlilik ili\u015fkilerinde s\u00fcrekli ikili sorun \u00e7\u00f6zme davran\u0131\u015f\u0131, kar\u0131 koca aras\u0131ndaki birlikteli\u011fi kuvvetlendirmektedir Evliliklerde \u201co senin sorunun\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yerine \u201cbizim sorunumuz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r ve birlikte \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilmelidir. Aksi takdirde \u201csen-ben\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkileri zedelemektedir. Daha ilerisini d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak bu anlay\u0131\u015f aile i\u00e7erisinde sorunlara ve hatta ve hatta evliliklerin bitmesine kadar sebep olmaktad\u0131r. E\u015fler aras\u0131 ileti\u015fime kad\u0131n y\u00f6n\u00fcyle bakarsak, geleneksel d\u00f6nemde kad\u0131n\u0131n kocas\u0131na ekonomik olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 durumu, evlilikte mutsuzluk varsa bile kad\u0131n i\u00e7in bu evlilik mecburiyet demekti. Kad\u0131n, kocas\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli s\u0131k\u0131nt\u0131lara maruz kalsa da \u00f6zellikle \u00e7ocuk varsa kad\u0131n\u0131n evlili\u011fi bitirmesi s\u00f6z konusu de\u011fildi. Kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kazanmalar\u0131, evlili\u011fin daha da kolay sonlanmas\u0131na ortam haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden kad\u0131n kendini kocas\u0131na tabi k\u0131lard\u0131. Bug\u00fcn ise kendi bireyselli\u011fine ve mesle\u011fine ili\u015fkin kad\u0131n haklar\u0131ndan hareket ederek bir noktadan sonra evlili\u011fe katlanmak mecburiyetinde kalmamaktad\u0131r. Erkelerde ise durum biraz farkl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin eskiden erkek e\u015fini aldat\u0131r ve kad\u0131n\u0131n bundan haberi olursa, erkek pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ettirip kad\u0131n taraf\u0131ndan affedilirdi. Ayn\u0131 durum kad\u0131n i\u00e7in s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise kesinlikle tolerans g\u00f6sterilmemekte ve evlilik sonland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131. Modern \u00e7a\u011fda durum eskiye g\u00f6re ciddi de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Ancak kad\u0131n ve erke\u011fin evlilikten mutluluk bulmas\u0131 i\u00e7in her iki tarafta da tam bir e\u015fitlik duygusu olmal\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere bir s\u0131n\u0131r getirilmeli, en m\u00fckemmel \u015fekliyle d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve bedensel yak\u0131nl\u0131k olu\u015fturulmal\u0131 ve de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fclerine bak\u0131\u015fta bir paralellik bulunmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem eskiye g\u00f6re e\u011fitim seviyesinin y\u00fckselmesinden hem de kad\u0131nlar\u0131n maddi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve aile b\u00fct\u00e7esine destek vermek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak istemesinden dolay\u0131 kad\u0131nlar\u0131n i\u015f hayat\u0131na kat\u0131lmas\u0131, aile i\u00e7i e\u015fitli\u011fi de beraberinde getirmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k ev i\u015flerinde \u201c kad\u0131n\u0131n g\u00f6revi-i\u015fi\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yok denecek kadar azd\u0131r. Ev ortam\u0131nda da e\u015fitlik s\u00f6z konusudur. Di\u011fer taraftan ailenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, e\u015flerin aras\u0131ndaki ili\u015fkinin durumuna g\u00f6stermektedir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkide ki\u015filer, bilin\u00e7li ve sorumluluklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131rlar. Ailedeki her birey g\u00f6revini, yeterliliklerini ve s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bilmekte ve kendi de\u011feri ile birlikte di\u011ferlerinin de de\u011ferini de \u00f6ne \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r. E\u015fler aras\u0131 ileti\u015fimde temel etken; kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131, sevgi ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc ayn\u0131 zamanda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim ve dayan\u0131\u015fmad\u0131r. Ailede e\u015fler, evlili\u011fin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in aile gereksinimleri ile bireysel gereksinimleri aras\u0131nda denge kurarak, uzla\u015f\u0131m sa\u011flarlar. E\u015fler bu olgun insan profiliyle, bir a\u00e7\u0131dan \u00e7ocuklara gelecek i\u00e7in \u00f6rnek model te\u015fkil etmektedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u015fler \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeyi son derece \u00f6nemli bir misyon olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bu nedenle aile taraf\u0131ndan \u00e7ocu\u011fun her t\u00fcrl\u00fc gereksinimi do\u011fal bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde anne-baba, \u201ckendilerinin gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r\u201d gibi bir profil de s\u00f6z konusu de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda yeteneklerine g\u00f6re kurslara, derslere y\u00f6nlendirmektedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc aileler \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeyi ve onlar\u0131n gelece\u011fi ile ilgili her konuya \u00e7ok \u00f6nem verirler. Zaten sa\u011fl\u0131kl\u0131 ailede \u00fcyeler misyonlar\u0131n\u0131 zorla ya da bask\u0131 alt\u0131nda de\u011fil, do\u011fal bir ak\u0131\u015f i\u00e7erisinde sergilemektedirler. B\u00f6ylelikle ailede sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurulabilmekte ve ailenin temelleri kolay kolay sars\u0131lmamaktad\u0131r. Zaten ailedeki huzursuzluklar\u0131n genelinde ileti\u015fimsizlik kaynakl\u0131 sebepler s\u00f6z konusudur. \u0130leti\u015fim eksikli\u011fi t\u00fcm sorunlar\u0131n ana kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu nedenle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurabilen ailelerde, aile huzurunu ka\u00e7\u0131racak unsurlar\u0131n aileye etki d\u00fczeyleri \u00f6nemli d\u00fczeyde azalmaktad\u0131r. Aile huzurunun ka\u00e7mas\u0131nda ilk anlat\u0131lan \u015fey, belli bir sebep belirtip o sebep sonras\u0131 olu\u015fan tart\u0131\u015fmad\u0131r. Ancak burada belirtmemiz gereken \u00f6nemli husus bu huzursuzlu\u011fa neden olan etken e\u015flerin tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil, e\u015flerin tart\u0131\u015fma dozunu ayarlayamamas\u0131 ve birbirlerine telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan k\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6zler sarf etmeleridir. Yani tart\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131c\u0131 de\u011fil, y\u0131k\u0131c\u0131 mahiyette olmas\u0131d\u0131r. Bu s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n olmamas\u0131 i\u00e7in e\u015fler tart\u0131\u015fma esnas\u0131nda s\u00fcrekli kar\u015f\u0131s\u0131ndakini ele\u015ftirerek kendini temize \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktan ziyade \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 hareket etmeye \u00f6nem g\u00f6stermelidir. Bu konuda belirtmemiz gereken son husus, tart\u0131\u015fman\u0131n yaln\u0131zca uyumsuz, birbirini sevmeyen e\u015fler aras\u0131nda olmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Nitekim birbirine son derece uyumlu \u00e7iftler ars\u0131nda da zaman zaman tart\u0131\u015fmalar\u0131n olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilmektedir. Bu nedenle tart\u0131\u015fma aile huzurunu ka\u00e7\u0131r\u0131yorsan ziyade, yanl\u0131\u015f tart\u0131\u015fma ve yanl\u0131\u015f \u00fcslupla yakla\u015fma etkenleri as\u0131l sebep g\u00f6sterilmelidir. Bu olumsuzluklar\u0131n etkisi ile e\u015fler aras\u0131 ileti\u015fimin kuvveti aras\u0131nda bir korelasyon vard\u0131r. E\u015fler aras\u0131 ileti\u015fimi ne kadar kuvvetli ise olumsuzluklar\u0131n etkisi o kadar d\u00fc\u015f\u00fck olmaktad\u0131r. Bu nedenle e\u015fler aras\u0131 ileti\u015fim aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Ebeveyn &#8211; \u00c7ocuk \u0130li\u015fkisi: Ebeveyn-\u00e7ocuk ileti\u015fimin ilk y\u0131llar\u0131nda \u00e7ocu\u011fun fiziksel olarak b\u00fcy\u00fcmesi, zihinsel geli\u015fimi, ahlaki a\u00e7\u0131dan do\u011fru ve yanl\u0131\u015flar\u0131 \u00f6\u011frenmesi bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ebeveyn \u00e7ocuk ileti\u015fiminde zamanla \u00e7ocu\u011fun ebeveynine bak\u0131\u015f\u0131, ebeveyninde \u00e7ocu\u011fa bak\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bebeklik \u00e7a\u011f\u0131ndayken \u00e7ocu\u011fun her istedi\u011finin yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusuyken, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde yaln\u0131zca kurallar \u00e7er\u00e7evesinde istedikleri yap\u0131labilmektedir. Bu durum bir bak\u0131ma aile i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7 dengesinin tersine d\u00f6nmesi demektir. Bebeklik d\u00f6neminde g\u00fcc\u00fcn tamam\u0131 \u00e7ocuktayken, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir oran\u0131 ebeveyne ge\u00e7mektedir. Bebeklik \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fun her istedi\u011finin yerine getirilmesi normal kar\u015f\u0131lan\u0131rken biraz ya\u015f\u0131 ilerledi\u011finde b\u00fct\u00fcn isteklerinin yap\u0131lmas\u0131 toplumsal a\u00e7\u0131dan \u201c\u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k\u201d olarak nitelendirilebilmektedir. Ebeveyn-\u00e7ocuk ileti\u015fimi temel olarak anne ve baban\u0131n tutumlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ebeveynlerin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 incelendi\u011finde, onlar\u0131n bu tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tutum ve tav\u0131rlar da bir \u00e7e\u015fit \u00f6\u011frenme t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ebeveynlerin tutum ve tav\u0131rlar\u0131n\u0131 etkileyen baz\u0131 unsurlar vard\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda ebeveynlerin nas\u0131l bir \u00e7ocuk istediklerine dair daha \u00e7ocu\u011fun do\u011fumundan \u00f6nce kurulan bir \u00e7ocuk kavram\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bu hayaldeki \u00e7ocuk kavram\u0131 ger\u00e7e\u011fiyle uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131nda yani beklentilerine uygun olmad\u0131\u011f\u0131nda ebeveynlerde bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanmakta ve \u00e7ocu\u011fu reddetme tavr\u0131 geli\u015fmektedir. Bunun yan\u0131nda ebeveyn tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131nda i\u00e7inde bulunduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerinde pay\u0131 fazlad\u0131r. Ayr\u0131ca ebeveynlik rol\u00fcnden haz duyma ya da duymama durumu da \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 olan tavr\u0131 etkilemektedir.Her konuda oldu\u011fu gibi insanlara ancak haz duyup severek yapt\u0131\u011f\u0131 konularda ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131ndan \u00e7ocuk yeti\u015ftirmede de bu duyguyla hareket edilmelidir. \u00c7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ki\u015filik ve ruh yap\u0131s\u0131 geli\u015ftirmesinde en \u00f6nemli unsur ebeveyninden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sevgi ve ilgidir. Modern d\u00f6nemde \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015fan anneler \u00e7ocu\u011fu ile aras\u0131ndaki sevgi ba\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na ve k\u00f6kle\u015fmesine \u00e7ok dikkat etmelidir. \u00c7ocu\u011fa gereken zaman ayr\u0131lmazsa \u00e7ocukta ebeveynine kar\u015f\u0131 temel g\u00fcven duygusu geli\u015fmemektedir. Bu g\u00fcven olu\u015fumu \u00f6zellikle 0\u20133 ya\u015f aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in bu d\u00f6nemde daha hassas olunmal\u0131d\u0131r. E\u011fer bu bo\u015fluk olu\u015fursa ebeveynler \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 kendini su\u00e7lu hisseder ve bu durumu telafi etmek i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6d\u00fcn verme, \u00e7ocu\u011fun \u00fcst\u00fcne gere\u011finden fazla d\u00fc\u015fme tavr\u0131na b\u00fcr\u00fcneceklerdir. Ancak bu tav\u0131r \u00e7ocukta sorumsuz, vurdumduymaz bir davran\u0131\u015f olu\u015fumuna neden olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7al\u0131\u015fan annelerin g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7o\u011falmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131na gereken ilgi ve alakan\u0131n g\u00f6sterilmesine engel te\u015fkil etmemelidir. \u00c7ocuklar\u0131na gerekli zaman\u0131 ay\u0131rmayan ebeveynler, belki de sa\u011fl\u0131ks\u0131z bireylerin olu\u015fumuna sebep olacakt\u0131r. Bu da \u00e7ocuklar i\u00e7in ilerleyen zamanlarda \u00f6nemli sorun te\u015fkil edecektir. Ailede iyi bir ileti\u015fim ortam\u0131nda yeti\u015fen \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fcme evrelerini b\u00fcy\u00fck oranda ba\u015far\u0131yla atlatm\u0131\u015f olmaktad\u0131rlar. Aile i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurabilen birey mutlu, arkada\u015f canl\u0131s\u0131, bunal\u0131mdan uzak, olumlu ve yap\u0131c\u0131 bir yap\u0131ya sahip olmaktad\u0131r. E\u011fer \u00e7ocukta uyum bozuklu\u011fu s\u00f6z konusu ise \u00f6ncelikle \u00e7ocu\u011fun aile i\u00e7i ileti\u015fimindeki eksiklikleri ara\u015ft\u0131rmak gerekmektedir. Ebeveynin sevgi ve ilgisinden uzak yeti\u015fen \u00e7ocuklarda bu sevgi a\u00e7l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bir tak\u0131m davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131 s\u00f6z konusu olabilmektedir. Ebeveynleri ile iyi bir ileti\u015fim i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar akranlar\u0131 ve \u00e7evresiyle ileti\u015fim kurabilme de daha ba\u015far\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. Aile i\u00e7inde ileti\u015fimleri kuvvetleri olan bireylerin daha mutlu ve ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir. \u00c7ocukluk d\u00f6neminden ergenlik d\u00f6nemine ge\u00e7i\u015fte \u00e7ocu\u011fun duygu, davran\u0131\u015f ve tepkilerinde \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler s\u00f6z konusudur. Bu durum \u00e7o\u011fu aileyi haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde ciddi endi\u015fe ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi ergenin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilmesi i\u00e7inde bulundu\u011fu ileti\u015fim ortam\u0131yla do\u011frudan alakal\u0131d\u0131r. Ergen \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131nda ebeveyninden sevgi, ilgi ve disiplini dengeli \u015fekilde alabilmi\u015fse gerek arkada\u015f ili\u015fkilerinde gerekse di\u011fer ki\u015fisel sorunlar\u0131nda kolay bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulabilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zor durumlarda problemini payla\u015fabilecek bir aile dayana\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in kendini yaln\u0131z hissetmeyecektir. \u00c7ocuklar i\u00e7in bu g\u00fcven kayna\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. B\u00fct\u00fcn sorun ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131nda ebeveynleri ile rahat ileti\u015fim kurabilen ve yap\u0131c\u0131 olan ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 ergenlik d\u00f6nemlerini neredeyse sorunsuz bir \u015fekilde atlatacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ergenlik d\u00f6neminde \u00e7ocuklar\u0131n k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klara (alkol, sigara, madde kullan\u0131m\u0131 vb. ) e\u011filimi y\u00fcksek olmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n engellenmesi i\u00e7in aile i\u00e7i ileti\u015fimin rol\u00fc \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Modern d\u00f6nemde ebeveyn \u00e7ocuk ileti\u015fimin temel unsuru anne-baban\u0131n \u00e7ocu\u011funa bizzat zaman ay\u0131r\u0131p onunla birlikte vakit ge\u00e7irmesidir. Ancak bu vakit ge\u00e7irme \u00e7ocu\u011fu bask\u0131 alt\u0131nda tutarak sa\u011flanmamal\u0131d\u0131r. \u00c7ocuk her zaman aile ortam\u0131nda demokratik bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6rmeli ve bu noktada ailesinin oldu\u011funu hissetmelidir. Ebeveynler \u00e7ocuk ile a\u00e7\u0131k ileti\u015fim kurmal\u0131 problemleri y\u00fcz y\u00fcze konu\u015farak \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna gidilmelidir. A\u00e7\u0131k ileti\u015fim kurulan ailede aile \u00fcyeleri birbirini daha iyi tan\u0131yacak, istek ve \u015fik\u00e2yetlerinden daha rahat haberdar olacak ve b\u00f6ylelikle ailedeki sorunlar noktas\u0131nda kolayl\u0131kla bir uzla\u015f\u0131ya var\u0131lacakt\u0131r. \u00c7ocuk, aileden ald\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam alg\u0131s\u0131yla kendini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu nedenle ailede olumlu bir atmosferle b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuk toplumsal ya\u015fama sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde uyum sa\u011flayabilmektedir.<\/p>\n<p>1980\u2019lerin sinema ku\u015fa\u011f\u0131nda aile tutumunun \u00e7ocu\u011fa yans\u0131mas\u0131 \u2018vah\u015fi \u00e7ocuk\u2019 isimli filmde g\u00fczel bir \u015fekilde \u00f6zetlenmi\u015ftir. Bu filmde anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ocuk zihinsel, fiziksel ve sosyal t\u00fcm koordinasyonlar\u0131n\u0131 aile ortam\u0131nda \u00f6\u011frenmektedir. Burada temeli sa\u011flam at\u0131lan \u00e7ocuk ileriki d\u00f6nemde de sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde hayata at\u0131labilmektedir. Vah\u015fi \u00e7ocuk filminde de aile e\u011fitiminde uzak yeti\u015fen \u00e7ocu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yoksunluklar sergilenmi\u015ftir. \u00d6rnek verdi\u011fimiz filmdeki olaya ger\u00e7ek hayatta rastlam\u0131yoruz. Ancak ger\u00e7ek hayatta ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan durum sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurulamayan ailelerde b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda olumsuzluklar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda gerekli ilgi-alaka g\u00f6sterilmeyen, ergenlik d\u00f6nemini sorunlu ge\u00e7iren \u00e7ocuklardan ileriki ya\u015flarda ba\u015far\u0131 beklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fun temelini ebeveynler olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7ocuk anne ve babay\u0131 rol model olarak almaktad\u0131r. \u00c7ocu\u011fun sevgi ve g\u00fcven ortam\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 yeti\u015fmesi, \u00e7ocu\u011fa rehberlik yapmak, davran\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6n vermek, kurallar\u0131n \u00e7er\u00e7evesini ve uygulan\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ailenin g\u00f6revidir. Aile \u00e7ocu\u011fun zor durumlar\u0131nda yan\u0131nda olmal\u0131 ve deste\u011fini g\u00f6stermelidir. Do\u011fumdan sonra \u00e7ocuk etraf\u0131nda ailesini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun geli\u015fiminde aile, \u00f6zellikle ilk \u00e7ocukluk d\u00f6nemlerinde \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. Aile \u00e7ocu\u011fun beslenme, bar\u0131nma, g\u00fcvenlik gibi fizyolojik ihtiya\u00e7lar\u0131 yan\u0131nda sevgi, ilgi ve \u015fefkatle duygusal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 da giderir. Bu noktalarda her t\u00fcrl\u00fc \u00f6\u011frenmeyi aile i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirir. \u00c7ocu\u011fa ne kadar birikim, ilgi, \u015fefkat verirsen \u00e7ocuktan o kadar ba\u015far\u0131 beklenmelidir. Ailesinden ilgi, alaka, sevgi vb. davran\u0131\u015f g\u00f6rmeyen \u00e7ocuklar\u0131n ders, ikili ili\u015fki, ileti\u015fim vb. konularda ba\u015far\u0131 g\u00f6stermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu etkenler \u00e7ocukta g\u00fcven olgusunu da peki\u015ftirir. Bu nedenle aile \u00e7ocu\u011fun gelece\u011fe haz\u0131rlanmas\u0131nda ve toplumsal ya\u015fama sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ad\u0131m atmas\u0131nda en etkili kurumdur. \u00c7ocu\u011fun ki\u015filik olu\u015fumu anne-baba ile kurdu\u011fu ileti\u015fim \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekillendi\u011fi i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun aile e\u011fitimini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yararlanabilmesi ebeveynlerin \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 y\u00f6neltti\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutuma ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu tutum da anne baban\u0131n birbirleri aras\u0131nda ve \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 ili\u015fkilerinde ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, dengeli ve sevgi dolu olmas\u0131yla sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130leti\u015fimin amac\u0131, k\u0131saca sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zmek, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. \u0130ster k\u00fc\u00e7\u00fck ister b\u00fcy\u00fck olsun her ailede e\u015fler, karde\u015fler ve ebeveynler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar, tart\u0131\u015fmalar ve fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 olur. Bu durumlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz sorunlar haline getirmek ya da\u00a0\u00a0\u00e7\u00f6z\u00fcm yolu aramak senin elinde. Yakla\u015f\u0131m \u015feklin, davran\u0131\u015flar\u0131n ve ileti\u015fim bi\u00e7imin \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz gibi duran bir\u00e7ok problemin \u00fcstesinden gelmeni sa\u011flar. Hangi durumlarda nas\u0131l yakla\u015f\u0131m g\u00f6stermen ve nas\u0131l davranman gerekti\u011fini bilirsen \u00e7ok daha huzurlu ve mutlu olabilirsin. Peki ama nas\u0131l dedi\u011fini duyar gibiyim? \u0130\u015fte sadece yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirerek sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturacak \u00f6neriler!<\/p>\n<p><strong>1- \u00d6n Yarg\u0131lardan Ar\u0131n<\/strong><\/p>\n<p>Aile i\u00e7inde ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalarda en \u00e7ok yap\u0131lan hatalardan biri, kar\u015f\u0131ndaki ki\u015finin ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildi\u011fine emin olmakt\u0131r. Birbirinizi \u00e7ok iyi tan\u0131yor olsan\u0131z bile durumlar ve olaylar esnas\u0131nda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu y\u00fczden anla\u015fmazl\u0131k yaratan konular\u0131 konu\u015furken onun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini ele\u015ftirmekten \u00e7ok kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dile getirmelisin. Ona da kendi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6yleme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mal\u0131s\u0131n.\u00a0\u00a0Anla\u015fmazl\u0131k durumlar\u0131nda \u00e7ok kat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse dahi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim ve do\u011fru ifadelerle konu\u015fuldu\u011funda anla\u015fma sa\u011flanabilir. Anla\u015fma sa\u011flanamasa da birbirinizin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 g\u00f6sterebilir ve en az\u0131ndan ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011finiz konusunda uzla\u015fabilirsiniz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2- Anlay\u0131\u015fl\u0131 Olmaya \u00d6zen G\u00f6ster<\/strong><\/p>\n<p>Her ne kadar ayn\u0131 fikri payla\u015fmasan\u0131z da kar\u015f\u0131ndaki insan\u0131n sevdi\u011fin bir insan oldu\u011funu unutma. Bu y\u00fczden farkl\u0131 fikirler nedeniyle tart\u0131\u015fmak yerine onun d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f. Anlam veremedi\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dahi kabullenmek hem ona sayg\u0131 duydu\u011funu g\u00f6sterir hem de daha uyumlu bir ili\u015fki kurmana yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<p>T\u00fcm ili\u015fkilerin temeli anlay\u0131\u015f, sayg\u0131 ve sevgiye dayan\u0131r. Sorunlar\u0131 negatif bir \u015fekilde ele almak ve kar\u015f\u0131ndaki ki\u015finin kas\u0131tl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek sadece sorunlar\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flar. Bu nedenle g\u00fcven duygusunun geli\u015fmesi ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fma ortam\u0131 i\u00e7in pozitif yakla\u015fmak gerekir.<\/p>\n<p><strong>3- \u0130leti\u015fim Kur<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu ki\u015fi ailesinin ve sevdiklerinin ne hissetti\u011fini bildi\u011fini san\u0131r. Halbuki zamanla ve ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klarla insan\u0131n baz\u0131 \u00f6zellikleri de\u011fi\u015febilir. Aile i\u00e7i ileti\u015fimde\u00a0\u00a0daha s\u0131k ve daha net kelimelerle\u00a0\u00a0duygular\u0131n\u0131 ifade etmeli ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini dile getirmelisin.\u00a0\u00a0G\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalar\u0131nda yap\u0131lanlar\u0131 ve olaylar\u0131 anlat\u0131rken neler hissetti\u011fini de anlatman daha iyi ileti\u015fim kurman a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereklidir. Konu\u015fmalar\u0131nda yumu\u015fak bir \u00fcslup kullanman daha net anla\u015f\u0131lman i\u00e7in de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Sinirle ve sert bir tav\u0131rla konu\u015ftu\u011funda kar\u015f\u0131ndaki ki\u015fiye kendini do\u011fru bir \u015fekilde ifade edemezsin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4- K\u0131yaslamaya Girme<\/strong><\/p>\n<p>Her insan birbirinden farkl\u0131 bir karaktere sahiptir. Her ki\u015finin karakter \u00f6zellikleri ki\u015fiye \u00f6zeldir. Anla\u015fmazl\u0131klar veya tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda k\u0131yaslama yapmak kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fi her kim olursa olsun zedeleyicidir. Kendinle ya da ba\u015fkalar\u0131yla tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n ki\u015fiyi k\u0131yaslamak kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fiye haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Oldu\u011fu gibi kabul edemedi\u011fin ve s\u00fcrekli ele\u015ftirel yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n biriyle ili\u015fki s\u00fcrekli problem haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve bir s\u00fcre sonra i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir sorun haline gelir. Onun kendine ait d\u00fc\u015f\u00fcncelerini do\u011fru bulmasan\u0131z dahi onun bir ba\u015fkas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve davranmas\u0131n\u0131 beklememelisin. E\u015flerin birbirlerini annesi ve babas\u0131yla k\u0131yaslamas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fuyla ya da karde\u015fiyle, ba\u015fka anne babalarla kendi anne babas\u0131yla k\u0131yaslamas\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lan konunun ki\u015fisel bir durum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesine neden olur.<\/p>\n<p><strong>5- Sinirliyken Konu\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>Tart\u0131\u015fma esnas\u0131nda ya da olumsuz durumlarda\u00a0\u00a0\u00f6zellikle de sinirliyken sakinle\u015fene kadar konu\u015fmamak gerekir. Sinir ve gerginlikle yap\u0131lan konu\u015fmalar ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmayaca\u011f\u0131 gibi a\u015f\u0131r\u0131 derecede k\u0131r\u0131c\u0131 olabilir. E\u011fer b\u00f6yle bir anda \u00e7ok gergin ve sinirli oldu\u011funu hissediyorsan biraz hava almak ya da y\u00fcr\u00fcmek iyi gelir. Tart\u0131\u015fma\u00a0\u00a0konusunu sakinle\u015ftikten\u00a0\u00a0sonra ve etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra tart\u0131\u015fman\u0131z daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m olur.\u00a0\u00a0E\u011fer \u00e7abuk y\u00fckselen\u00a0\u00a0bir yap\u0131n\u0131z varsa ve bunu kontrol etmekte zorlan\u0131yor iseniz, bu konuyla ilgili de uzmanlar\u0131ndan yard\u0131m almak sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmeniz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p><strong>6- Sevdiklerine Daha \u00c7ok Vakit Ay\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u015f, okul, yorgunluk gibi bir\u00e7ok g\u00fcndelik nedenler, aile bireylerinin payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden olur. Bir arada keyifli vakit ge\u00e7irmeyen ailelerde k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131 daha kolay olu\u015fur. \u00c7ocu\u011funla, e\u015finle ya da aile b\u00fcy\u00fcklerinle sadece bir arada olmak, sohbet etmek yani en \u00f6nemlisi birbirinize vakit ay\u0131rmak g\u00fcven duygusunun artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Birbirlerine g\u00fcven duyan ve inanan bireyler sorunlarda birbirlerini taraf olarak g\u00f6rmezler. Uzla\u015fmac\u0131 ve yap\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlar birbirleriyle daha s\u0131k vakit ge\u00e7iren ailelerde daha fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sevdiklerinle ge\u00e7irece\u011fin zamanlar birbirinizi daha iyi tan\u0131man\u0131z\u0131 ve empati kurabilmenizi sa\u011flar. Bu nedenle sevdiklerinle bir sorun ya\u015famadan \u00f6nce ya da sorun olmaks\u0131z\u0131n dertle\u015fmek ve duygular\u0131na \u00f6nem verdi\u011fini hissettirmek aradaki ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u00d6zetle; aile i\u00e7inde her bireyin duygular\u0131na, d\u00fc\u015f\u00fcncelerine, ihtiya\u00e7lar\u0131na sayg\u0131 duymal\u0131 ve ilgi g\u00f6stermelisin. Hayat\u0131ndaki ki\u015filerle ayn\u0131 fikirleri payla\u015fmasan dahi her ko\u015fulda onlar\u0131n yan\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 hissettirmelisin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7- \u0130natla\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nat ve h\u0131rs kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiden \u00e7ok ki\u015finin kendisine zarar verir. \u00d6zellikle anla\u015fmazl\u0131k olan konularda s\u0131rf kar\u015f\u0131 taraf\u0131n aksine gitmek i\u00e7in yap\u0131lan davran\u0131\u015flar ki\u015finin \u00f6z sayg\u0131s\u0131n\u0131 da zedeleyici niteliktedir. \u0130natla\u015fmak konular\u0131 tek tarafl\u0131 g\u00f6rmeni ve z\u0131t olan her \u015feye kar\u015f\u0131 daha da fazla h\u0131rs yapman\u0131 sa\u011flar. Bu durum bir inatla\u015fmadan \u00e7ok ispat etmeye, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 yenme g\u00fcd\u00fcs\u00fcne kadar gidebilir. B\u00f6yle durumlarda sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek daha da zorla\u015f\u0131r. \u0130nat ve h\u0131rs yapmak sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmez aksine aile bireylerinin aras\u0131n\u0131n daha da \u00e7ok a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olur. Bir duruma s\u00fcrekli z\u0131t yakla\u015fmak, o konuda hakl\u0131 dahi olsan pozitif bir yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi de\u011fildir. Ailene, sevdiklerine ne kadar dostane yakla\u015f\u0131rsan onlar\u0131n da sana g\u00fcvenmesi, anlamas\u0131 ve anlay\u0131\u015f g\u00f6stermesi ayn\u0131 derecede kolayla\u015f\u0131r<\/p>\n<p><strong>8- \u0130yi Bir \u0130leti\u015fim \u0130\u00e7in Dinle<\/strong><\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131ndaki insan\u0131 ya da aile bireyini can kula\u011f\u0131yla dinlemek hem o ki\u015fiye verdi\u011fin \u00f6nemi hem de kendine duydu\u011fun sayg\u0131y\u0131 g\u00f6sterir. Kar\u015f\u0131ndaki insan\u0131 ne kadar dinlersen onu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de o kadar iyi anlam\u0131\u015f olursun. Fikirlerini ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini dinledi\u011fin ki\u015filere kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de daha do\u011fru bir ifadeyle aktarabilirsin. Konu\u015fman\u0131n sonunda ayn\u0131 fikirde olmasan\u0131z bile birbirinizin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri hakk\u0131nda bilgi sahibi olur ve birbirinize sayg\u0131 duyman\u0131z gerekti\u011fi konusunda uzla\u015fabilirsiniz. Birbirini dinlemeyen bireyler bir s\u00fcre sonra sadece kendi fikirlerinin do\u011fru oldu\u011funa inanmaya ba\u015flar ve bu durum ileride kendi hatal\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 fark etmelerini de engeller. Ele\u015ftirme, s\u00f6z kesme, \u00fcste \u00e7\u0131kma, yorumda bulunma, kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin s\u00f6z\u00fc bitmeden savunmaya ge\u00e7me iyi bir dinleyici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>9-\u00a0\u00a0Konu\u015fma ve Beden Dili \u00d6nemlidir<\/strong><\/p>\n<p>Konu\u015fma \u015fekli ve beden dili\u00a0\u00a0kar\u015f\u0131 tarafa hissedilen duygunun aktarma \u015feklidir.\u00a0\u00a0Emir kipiyle, i\u011fneleyici, alayc\u0131 ve umursamaz bir \u00fcslupla konu\u015fmak kar\u015f\u0131ndaki insan\u0131 \u00f6nemsemedi\u011fin anlam\u0131na gelir. Kendisini de\u011fersiz hissettirdi\u011fin biriyle asla uyum sa\u011flayamazs\u0131n.<\/p>\n<p>Aile i\u00e7i tart\u0131\u015fmalarda bir taraf\u0131n di\u011fer tarafa ne yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemesi kar\u015f\u0131 tarafta onu s\u0131f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve sayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Sorgulamak, yarg\u0131lamak, su\u00e7lamak \u00f6zellikle problemli durumlarda kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fide g\u00fcvensizlik duygusu yarat\u0131r. Sar\u0131lmak gibi dokusal hareketler g\u00fcven duygusunun geli\u015fmesi i\u00e7in de \u00f6nemlidir. Sevdi\u011fin insanlara surat asmak, fevri hareket etmek ve o yokmu\u015f gibi davranmak ona de\u011fer vermedi\u011fin izlenimini verir. Aile i\u00e7i konu\u015fmalarda k\u0131r\u0131c\u0131 olmamaya \u00f6zen g\u00f6stermeli, daha \u00e7ok dinlemeli ve herkesin mutlu olaca\u011f\u0131, ortak bir paydada bulu\u015fulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Etkili ileti\u015fim nas\u0131l kurulur ve hangi davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z etkili ileti\u015fim olarak tan\u0131mlanabilir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Etkili ileti\u015fim becerilerini k\u0131saca \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n<p>\u00ad Kendini tan\u0131mak<\/p>\n<p>\u00ad Kendini a\u00e7mak ve kendini do\u011fru ifade etmek<\/p>\n<p>\u00ad Kar\u015f\u0131m\u0131zdakini etkin ve ilgili dinlemek<\/p>\n<p>\u00ad Empati kurabilmek (kendimizi kar\u015f\u0131m\u0131zdaki ki\u015finin yerine koyabilmek)<\/p>\n<p>\u00ad Ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve \u00f6nyarg\u0131s\u0131z olmak,<\/p>\n<p>\u00ad Ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k olmak,<\/p>\n<p>\u00ad Beden dili, g\u00f6z konta\u011f\u0131, hitap, ses d\u00fczeyi vb. kurabilmek\u2026<\/p>\n<p>\u0130yi bir dinleyicinin \u00f6zellikleri \u015funlar olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00ad Dikkatini kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiye verir.<\/p>\n<p>\u00ad Konu\u015fmac\u0131y\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesmeden dinler.<\/p>\n<p>\u00ad G\u00f6z temas\u0131 kurar.<\/p>\n<p>\u00ad Son s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemek i\u00e7in \u00e7abalamaz.<\/p>\n<p>\u00ad Dinlerken verece\u011fi cevab\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez.<\/p>\n<p>\u00ad Yarg\u0131lamadan, su\u00e7lamadan dinler (\u00f6nyarg\u0131l\u0131 de\u011fildir).<\/p>\n<p>\u00ad Duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u00ad Dinlerken ba\u015fka bir i\u015fle me\u015fgul olmaz.<\/p>\n<p>\u00ad Konu\u015fmac\u0131n\u0131n s\u00f6zlerine oldu\u011fu kadar s\u00f6zs\u00fcz mesajlar\u0131na da dikkat eder.<\/p>\n<p>\u00ad Konu\u015fmac\u0131n\u0131n duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren s\u00f6zl\u00fc ifadelerde bulunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130leti\u015fimde Yap\u0131lan Hatalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>\u00ad Emir vermek<\/p>\n<p>\u00ad Tehdit etmek<\/p>\n<p>\u00ad Uyarmak<\/p>\n<p>\u00ad Konuyu sapt\u0131rmak<\/p>\n<p>\u00ad \u0130sim takmak<\/p>\n<p>\u00ad S\u0131namak<\/p>\n<p>\u00ad \u00d6\u011f\u00fct vermek<\/p>\n<p>\u00ad Ele\u015ftirmek<\/p>\n<p>\u00ad Yarg\u0131lamak<\/p>\n<p>\u00ad Nutuk \u00e7ekmek<\/p>\n<p>\u00ad Su\u00e7lamak<\/p>\n<p>\u00ad Alay etmek<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130leti\u015fimin amac\u0131, k\u0131saca sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7\u00f6zmek, gereksinimlerimizi kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. Etkili ileti\u015fim nas\u0131l kurulur ve hangi davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z etkili ileti\u015fim olarak tan\u0131mlanabilir? Genelde kendimizi<\/p>\n<p>ifade ederken, ya sald\u0131rgan davran\u0131r\u0131z ya savunmaday\u0131zd\u0131r, ya pasif ve de etkisizizdir, ya da giri\u015fken, etkili ve de sorun \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik davran\u0131r\u0131z\u2026 \u0130lk \u00fc\u00e7 davran\u0131\u015f bi\u00e7imi ileti\u015fimde kaos yaratacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu tarz ileti\u015fimle anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissederiz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>At\u0131lgan davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olarak da niteleyebilece\u011fimiz son \u015f\u0131kta ise etkili bir ileti\u015fim ba\u015flatm\u0131\u015f\u0131z demektir.<\/p>\n<p>Unutmayal\u0131m ki etkili ileti\u015fim \u00f6\u011frenilebilir.<\/p>\n<p>Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimeler vas\u0131tas\u0131 ile etkili olmak istiyorsak, kararl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Tam olarak ne yapmak istedi\u011fimizi bilmemiz gerek. Ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimeler \u0131ste\u011fimizle uyum i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Dikkatimizi kar\u015f\u0131m\u0131zdaki ki\u015fiye y\u00f6neltmeliyiz. Biri ile konu\u015furken \u00e7evreyi g\u00f6zden ge\u00e7iriyorsan\u0131z etkili olamazs\u0131n\u0131z. Ne istedi\u011fimizi, duygular\u0131m\u0131z\u0131 dolamba\u00e7l\u0131 yollara sapmadan net ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde s\u00f6ylemeliyiz.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131ma dedim, gelinim anlas\u0131n stratejisi anla\u015fmazl\u0131k yarat\u0131r. Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda kararl\u0131 ve tutarl\u0131 olmal\u0131y\u0131z. Bug\u00fcn dedi\u011fimizi yar\u0131n inkar etmemeliyiz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7lar\u0131 yorumlayabilmeli bunlarla ilgili konu\u015fabilmeliyiz.<\/p>\n<p>Bir satran\u00e7 tahtas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, nas\u0131l ki her bir ta\u015f hareketi di\u011fer ta\u015flar\u0131 ve oyunun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc etkileyecektir, unutmay\u0131n hayatta b\u00f6yledir.<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin fikrini almal\u0131, ayn\u0131 fikirde olup olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 test etmeliyiz. Ba\u015fka fikirlere a\u00e7\u0131k olmal\u0131y\u0131z. Dedi\u011fim dedik anlay\u0131\u015f\u0131na sahip olanlar etkili ileti\u015fimi \u00f6\u011frenmekten vazge\u00e7sinler.<\/p>\n<p>\u0130leti\u015fimle ilgili geri bildirim vermeliyiz. Geri bildirim, her ileti\u015fimde hayati bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hissetti\u011finizde bunu kar\u015f\u0131 tarafa iletiniz.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda \u00e7ok kelime ile konu\u015fmak, etkili ileti\u015fimin temel kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemeli, a\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz \u00f6zelliklerin hepsi, bir b\u00fct\u00fcn halinde kullan\u0131l\u0131rsa ba\u015far\u0131l\u0131 olunabilmektedir.<\/p>\n<p>\u015eimdi bu s\u00f6ylediklerimizi maddeler ile a\u00e7\u0131klayabiliriz.<\/p>\n<p>Temel olarak: \u0130li\u015fkilerde pozitif olmak, olaylara iyi taraflar\u0131ndan bakmak etkili ileti\u015fimin temel noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Y\u00fcz: Canl\u0131 olun. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00fcl\u00fcn.<\/p>\n<p>G\u00f6z: \u0130nsanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne bak\u0131n. Konu\u015furken g\u00f6zlerinizi ka\u00e7\u0131rmay\u0131n<\/p>\n<p>Jestler: Jestlerinizin (el, kol vs. kullan\u0131m\u0131) s\u00f6zlerinizle ayn\u0131 mesajlar\u0131 vermesini sa\u011flamal\u0131s\u0131n\u0131z. Ellerin kenetlenmesi, kollar\u0131n kavu\u015fturulmas\u0131, ellerinizin \u00e7ene hizas\u0131nda olmas\u0131 durumlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131n. A\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7madan jestlerinizi kullan\u0131n.<\/p>\n<p>Ba\u015f Hareketleri: Kar\u015f\u0131n\u0131zdaki konu\u015furken ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 ara s\u0131ra a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 hareket ettirerek onu dinledi\u011finizi ve anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belli edin.<\/p>\n<p>Duru\u015f: Sizinle konu\u015fan insanlara bak\u0131n. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok ki\u015fiye ara s\u0131ra da olsa bakmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n<p>Temas: Baz\u0131 durumlarda ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcklerle, ayn\u0131 cins ve sizden daha alt stat\u00fcde olanlarla bedensel temas kurun.<\/p>\n<p>Konu\u015fma: Ses tonu \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7ok fazla konu\u015fmay\u0131n. Toplulukta e\u015fit miktarda konu\u015fun.<\/p>\n<p>\u0130yi bir ileti\u015fim sa\u011flamay\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in etkili ileti\u015fim kuran insanlar\u0131n nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ne s\u00f6ylemek istediklerini bilirler, pozitif ileti\u015fim kurma yetene\u011fine sahiptirler, nerede, ne zaman, ne konu\u015fulaca\u011f\u0131n\u0131 bilirler, kar\u015f\u0131 taraftan ald\u0131\u011f\u0131 mesajlar\u0131 anlarlar. Dikkatlidir, diyalogu tek y\u00f6nl\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmez. \u0130yi bir ileti\u015fim yetene\u011fiyle insan kendini daha iyi ifade eder iyi ili\u015fkiler kurar. Konu\u015furken kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin y\u00fcz\u00fcne bakmal\u0131 ters durmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki kim olursa olsun onu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmeden hi\u00e7bir fayda sa\u011flamasak da dinledi\u011fimizi belli etmek insanl\u0131k ad\u0131na g\u00fczel bir davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>MUTLU EVL\u0130L\u0130KLER<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/haberleri\/evlilik\">Evlilik<\/a>\u00a0hayat\u0131n\u0131n ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flarla dolu oldu\u011fu hi\u00e7 kimse i\u00e7in bir s\u0131r de\u011fil. Hayat\u0131n\u0131z\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ki\u015fi ile vermi\u015f oldu\u011funuz &#8220;Hastal\u0131kta ve sa\u011fl\u0131kta, zenginlikte ve fakirlikte birlikteyiz&#8221; s\u00f6z\u00fc bir yana, kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kacak daha nice farkl\u0131 kilometre ta\u015flar\u0131 bulunuyor. T\u0131pk\u0131 sahip oldu\u011fumuz \u00e7ocuklar, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bor\u00e7lar, i\u015f hayat\u0131ndaki y\u00fckselmeler, ini\u015fler, kay\u0131plar gibi uzun bir liste. Hayat ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131, kimi zaman dalgal\u0131 kimi zaman f\u0131rt\u0131nal\u0131 bir deniz.<\/p>\n<p>Peki evlilik gemisi bu uzun yolculukta nas\u0131l ilerleyecek. Daha \u00f6nemlisi, bir yandan gemiyi rotada tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, di\u011fer yandan manzaran\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 ba\u015farabilecek miyiz?<\/p>\n<h3><strong>1. \u00d6ncelikle Bir G\u00fcven Ortam\u0131 Yarat\u0131n<\/strong><\/h3>\n<h4>Evlili\u011fin ilk g\u00fcn ile sonraki g\u00fcn ve gecelerinde birbiriniz i\u00e7in yapabilece\u011finiz somut \u015feylerden biri budur. G\u00fcvenin al\u0131nan bir \u015fey de\u011fil verilen bir \u015fey oldu\u011funu unutmay\u0131n, siz a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf olduk\u00e7a kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fi de buna ayak uydurmak zorunda kalacakt\u0131r.<\/h4>\n<p><strong>2.Duygular\u0131n\u0131z\u0131 A\u00e7\u0131k\u00e7a Ortaya Koyun<\/strong><\/p>\n<p>Bu basit gibi gelebilir size. Oysa olduk\u00e7a zordur. \u0130nsanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7 \u015feyidir asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc duygular\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7man\u0131n ay\u0131p bir \u015fey oldu\u011fu \u00f6\u011fretilmi\u015ftir bizlere. Ya alay edilmi\u015fizdir. Ya uzaktan sevilmi\u015fizdir. Ya da ger\u00e7ekten duygulardan uzak bir aile ortam\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f\u00fczd\u00fcr. Bazen de duygular\u0131 uzak tutmak i\u00e7in i\u015fi espriye vuran ya da alaya alan bir ebeveyn ile b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f\u00fczd\u00fcr. Bazen de duygular\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledi\u011fimizde kar\u015f\u0131daki ki\u015finin \u00fcz\u00fcl\u00fcp bizi terk edip gidece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu nedenlerden dolay\u0131 neredeyse her\u015feyimizi\u00a0 bildi\u011finiz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ki\u015fi ile asl\u0131nda bazen en yak\u0131nken bile en uzaklarda hissedebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc duygular\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7amamak ve hissettiklerimize dile d\u00f6kememek \u201canla\u015f\u0131lm\u0131yorum hissini\u201d uyand\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n<h4>Mutlu bir ili\u015fki ya da evlilik i\u00e7in o zaman a\u00e7\u0131k konu\u015fman\u0131n en do\u011fru yol oldu\u011funu birbirinize s\u00fcrekli hat\u0131rlat\u0131n. Unutmay\u0131n kendinizi bir ili\u015fkide rol yaparken buluyorsan\u0131z bu ili\u015fki ba\u015ftan yanl\u0131\u015f ba\u015flam\u0131\u015f demektir. Bu yanl\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ise yanl\u0131\u015f\u0131 daha da b\u00fcy\u00fctecektir.\u00a0 Kendinizi ili\u015fkide duygular\u0131n\u0131z\u0131 saklarken ya da duygular\u0131n\u0131z\u0131 dile getirmekten \u00e7ekinirken ya da utan\u0131rken buluyorsan\u0131z ili\u015fkinizde do\u011fru gitmeyen bir \u015feyler var demektir.<\/h4>\n<h4>Ne olursa olsun duygular\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l hissediyorsan\u0131z kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fiyi ele\u015ftirmeden \u201cben b\u00f6yle hissediyorum\u201d c\u00fcmlesini kurmal\u0131 ve duygular\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyup konu\u015fabilmelisiniz. Bu sayede de evlili\u011fin temeli sa\u011flam at\u0131labilir. Bunun ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yolu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n.<\/h4>\n<h4>Tats\u0131z, olumsuz ya da iki u\u00e7lu duygular\u0131, kendimiz de bilincinde olmadan \u00f6rtbas etmeye \u00e7al\u0131\u015fabiliriz. Bu duygular birden olmasa da eninde sonunda su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kacaklar\u0131 kesindir. Bask\u0131 alt\u0131nda tutulduk\u00e7a b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, dal budak sard\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra da en ummad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanda y\u00fczeye \u00e7\u0131karak bizim durultmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sular\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn buland\u0131rabilirler. Sorunlar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta, daha k\u00fc\u00e7\u00fckken a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeniz gerekir. Unutmay\u0131n ertelenen her \u015feyin g\u00fcc\u00fc artar. Baz\u0131 \u015feylerin g\u00fcc\u00fc kendi \u00f6zelli\u011finden gelmez; ertelendik\u00e7e g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131ndan geldi\u011fini unutmay\u0131n\u2026<\/h4>\n<h4>K\u0131rg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131z, d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131z, kayg\u0131, ku\u015fku ve korkular\u0131n\u0131z konusunda yapaca\u011f\u0131n\u0131z a\u00e7\u0131k y\u00fcrekli, d\u00fcr\u00fcst konu\u015fmalar s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman fayda sa\u011flar. Sonradan patlak verdi\u011fi zaman \u00e7o\u011funlukla ili\u015fkilere zarar verirler. Unutmay\u0131n, evlilikte mutlu bir ili\u015fki s\u00fcrd\u00fcrmek yaln\u0131zca birlikte g\u00fclmek, e\u011flenmek ve g\u00fczel vakit ge\u00e7irmek ya da bir \u015feyleri g\u00fczel anlar\u0131 payla\u015fmak de\u011fildir. G\u00f6zya\u015flar\u0131yla h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131klar\u0131 payla\u015fmak da ili\u015fkiyi peki\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnden ayn\u0131 oranda \u00f6neme sahiptir. Bunun\u00a0<a href=\"https:\/\/drhuseyindogan.com\/iliski-ve-evliliginizi-kurtarmak-icin-cozumler\/\">mutlu bir evlili\u011fin s\u0131rlar\u0131<\/a>ndan birisi oldu\u011funu unutmay\u0131n.<\/h4>\n<h3><strong>3.E\u015finizin Duygular\u0131n\u0131 Anlamaya \u00c7al\u0131\u015f\u0131n<\/strong><\/h3>\n<h4>Kendinizi e\u015finizin yerine koyabilirseniz ona \u00e7ok daha yard\u0131mc\u0131 olabilirsiniz. Onun duygular\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Yaln\u0131zca s\u00f6yledikleri ile de\u011fil, sesinin tonu, y\u00fcz\u00fcndeki ifade ve v\u00fccudundaki gerilimleriyle onu yorumlamay\u0131 \u00f6\u011frenin.<\/h4>\n<h4>Nas\u0131l bir anne bebe\u011finin hal ve davran\u0131\u015flar\u0131ndan onun karn\u0131 m\u0131 ac\u0131kt\u0131, alt\u0131n\u0131 m\u0131 de\u011fi\u015ftirmeli, yoksa uykusu mu geldi anl\u0131yor ve ona g\u00f6re davranabiliyorsa e\u015fimizin duygular\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, bak\u0131\u015f\u0131ndan, sesinden, hal ve tav\u0131rlar\u0131ndan anlayabilmeli, onu rahatlatacak sevgi, \u015fefkat ve g\u00fcveni ona sunabilmeliyiz. Ancak unutmay\u0131n ki bir anne bebe\u011finin bu davran\u0131\u015flar\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 anlamlar\u0131 sadece onu rahatlatabilmek ve onun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in kullan\u0131r. Onu ele\u015ftirmek, k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak ya da zor duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in de\u011fil. E\u011fer b\u00f6yle yap\u0131yorsan\u0131z ili\u015fkinizin k\u00f6klerine elinizdeki balta ile ilk\u00a0 darbeyi siz vuruyorsunuz demektir.<\/h4>\n<h3><strong>4. Sevgi ve \u015eefkatinizi \u00d6d\u00fcl ya da Ceza Olarak Kullanmay\u0131n<\/strong><\/h3>\n<h4>D\u00fcnyaya yeni geldi\u011fimizde, ya\u015fam\u0131n ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sevgi ve \u015fefkate ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r. Evlili\u011finizin ba\u015flang\u0131c\u0131nda da ayn\u0131 \u015feylere ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funu unutmay\u0131n. \u00a0Sevgi ve \u015fefkat duygular\u0131 yap\u0131lan olumlu bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fc ya da istenmeyen bir davran\u0131\u015f\u0131n engellenmesi i\u00e7in bir ceza arac\u0131 de\u011fildir. \u0130li\u015fkinin kendili\u011finden b\u00fcy\u00fcyebilmesi i\u00e7in bu duygular\u0131n spontan yani i\u00e7inizden geldi\u011fi gibi do\u011fal ve herhangi bir ko\u015fula ba\u011fl\u0131 olmadan g\u00f6sterebilmelisiniz.<\/h4>\n<h3><strong>5. \u0130steklerinizi A\u00e7\u0131k\u00e7a Belirtin<\/strong><\/h3>\n<h4>Hangi ili\u015fki olursa olsun \u0130stek ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmelisiniz. Bu, duygular\u0131n\u0131z konusunda d\u00fcr\u00fcst davranma anlam\u0131na gelir ve son derece \u00f6nemlidir. Oysa yeni evliyken, insan bazen isteklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmekten \u00e7ekinir. E\u015fine kar\u015f\u0131 fazla \u015fey g\u00f6r\u00fcnme (buradaki \u015fey size kalm\u0131\u015f) korkusuyla kendinize, \u201c\u015eey\u00a0 olma!\u201d diyebilirsiniz (Benci olma gibi). \u00a0Bu, her \u015feyi istedi\u011finiz, ama beklemeye tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fcz olmayan \u00e7ocukluk g\u00fcnlerinizde duydu\u011funuz bir s\u00f6zd\u00fcr. Ya da iste\u011finizin ana baban\u0131z\u0131n isteklerine ters d\u00fc\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, kendinizi frenlemek gere\u011fini duydu\u011funuzda i\u00e7inizden ge\u00e7irmi\u015fsinizdir bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi. Ya da isteklerinizden dolay\u0131 kar\u015f\u0131daki ki\u015finin sizden uzakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, terk edilece\u011finizi, onay\u0131n\u0131 alamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Belki de size b\u00f6yle davran\u0131ld\u0131\u2026! B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen e\u015fler ger\u00e7ek arzu, istek ve duygular\u0131n\u0131 birbirlerinden saklamak yoluna gidebilirler. Oysa bu iki taraf i\u00e7in de haks\u0131zl\u0131k olur. \u00d6rne\u011fin size neyin zevk verece\u011fini e\u015finiz elbette sizden \u00f6\u011frenecektir. Bu bilgiyi a\u00e7\u0131klamamakla biriniz vermek sevincinden, \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcz de almak sevincinden yoksun b\u0131rak\u0131l\u0131yor, yani ikiniz de kaybediyorsunuz.<\/h4>\n<h3><strong>6.\u0130kinizin Art\u0131k Bir \u201cAile\u201d Oldu\u011funuzu Unutmay\u0131n ve Unutturmay\u0131n<\/strong><\/h3>\n<h3>Art\u0131k evlendiniz. Yeni bir aile kurdunuz. Bunu bilin\u00e7li ve duygusal y\u00f6nden kavramak kolay de\u011fildir. E\u015finiz de siz de eski ailelerinizden kalma birtak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015fleri, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yorsunuz. Bunlar\u0131 fark\u0131nda olmadan s\u00fcrd\u00fcrmek \u00e7ok do\u011fald\u0131r. Oysa bunlardan kimileri yeni kurulan ailenin mutlulu\u011funu engelleyici olabilir ya da art\u0131k sizin ailenizde i\u015flevi olmayacakt\u0131r. Art\u0131k bu konuda ger\u00e7ek\u00e7i bir ay\u0131klama yapmak, her \u015feyi yeni ailenizin yarar\u0131na g\u00f6re ayarlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak zorundas\u0131n\u0131z. Evinizde hal\u0131 varsa illa eski kiliminizi getirip hal\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne sermeye \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n<\/h3>\n<h3><strong>7. Art\u0131k En \u00d6ncelikli Olan Sorumlulu\u011funuz Yeni Ailenize Kar\u015f\u0131 Oland\u0131r.<\/strong><\/h3>\n<h3>Art\u0131k e\u015finizle yuvan\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, \u00f6nemli kararlar al\u0131rken eski ailenize (yani ana- baba, karde\u015flerinize) de\u011fil birbirinize g\u00fcvenmek, mutlulu\u011fu eski \u00e7evrenizde ya da ili\u015fkilerinizde de\u011fil yeni yuvan\u0131zda araman\u0131z gerekir. Bunun ilk ad\u0131m\u0131 ise \u00f6nceki ili\u015fkilerinizden bir ad\u0131m uzakla\u015f\u0131rken yeni aile ili\u015fkinize bir ad\u0131m yakla\u015fmak ile ba\u015flar. Yeni bir aile olabilmek demek size ait kurallar\u0131n oldu\u011fu, kararlar\u0131n size ait oldu\u011fu di\u011fer ili\u015fkilerle belli mesafeyi koruyabilmek anlam\u0131na gelir. Ne yaz\u0131k ki \u00a0duygusal y\u00f6nden yeni ailemize \u201ctransfer\u201d olmam\u0131z da \u00f6yle basit bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir.<\/h3>\n<h3><em>E\u011fer ailenizden ayr\u0131\u015f\u0131p bireyselle\u015fme s\u00fcrecini tamamlayamam\u0131\u015fsan\u0131z genellikle,\u00a0 bu gen\u00e7lik d\u00f6nemlerinin ba\u015f\u0131nda olur, aile \u201cboyunduru\u011fundan\u201d kurtulmak mutlu bir ailenin \u00f6nemli ve ilk kural\u0131d\u0131r. Kendi \u00f6z benli\u011finizi bulup geli\u015ftirmeye \u00e7abalamak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz eder. \u00dclkemizde gene de evlenip yuva kuran bir \u00e7ok gen\u00e7 \u00e7ift h\u00e2l\u00e2 ana baba evinden kopamam\u0131\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in evliliklerinin ilk 5 y\u0131l\u0131nda ciddi sars\u0131nt\u0131lar ya\u015fayabilmektedir.<\/em><\/h3>\n<h3>E\u011fer bir ki\u015fi eski ailesine duygusal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz s\u00fcrmekteyken evlenirse, bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 evlili\u011fe ta\u015f\u0131r ve duygusal ya\u015fam\u0131 ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Eski ailesine kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gen\u00e7lik isyan\u0131n\u0131 yeni ailesine \u201ctransfer eder\u201d ve yeni ailesine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na girer. Yani kendi kurdu\u011fu yuvaya kar\u015f\u0131 (kendi de fark\u0131na varmadan) ba\u015f kald\u0131r\u0131r asl\u0131nda. E\u011fer bunu yapan bizim toplumumuzda erkek ise i\u015fler daha da i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir hale d\u00f6n\u00fc\u015febilmektedir.<\/h3>\n<h3>\u00c7o\u011fu yeni evli \u00e7iftin ya\u015fam\u0131nda \u201cBa\u011flanmak istemiyorum ben\u2026 Yeme\u011fe ge\u00e7 kalacaksam telefon etmem neden zorunluymu\u015f? \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc elimden almak m\u0131 istiyorsun yani?.. Bana bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131na tahamm\u00fcl edemem\u2026\u201d \u015feklindeki c\u00fcmlelere g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/h3>\n<h3>\u00a0\u201cEski aileden kopamama\u201d \u0130\u015fte bu y\u00fczden gen\u00e7 evlilerin birbirlerine bu konuda yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunun en iyi yolu da gene a\u00e7\u0131k ve d\u00fcr\u00fcst olarak bu konuyu konu\u015fup tart\u0131\u015fmaktan ge\u00e7er.<\/h3>\n<h3>Evlendi\u011fimiz zaman hemen hemen hepimizin i\u00e7inde eski evimizle ilgili bir k\u0131zg\u0131nl\u0131k, g\u00fcceniklik birikimi vard\u0131r. Bu birikimin sorunlar\u0131n\u0131 evlenmeden \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131rabilenlerin yeni ailelerine uyum sa\u011flamalar\u0131 daha sanc\u0131s\u0131z olur. Ama birikimi oldu\u011fu gibi yeni ailelerine getirenleri g\u00fc\u00e7 d\u00f6nemler beklemektedir.<\/h3>\n<h3>Oysa bir \u00e7oklar\u0131m\u0131z yeni e\u015fimize ana baba oca\u011f\u0131ndan, karde\u015flerimizden yak\u0131n\u0131rsak onlara ihanet ediyormu\u015fuz hissine kap\u0131l\u0131r\u0131z. Ya da e\u015fimizin ana baba oca\u011f\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftiriler y\u00fcr\u00fctmekten nezaket gere\u011fi, \u00e7ekiniriz. Bunlar gereksiz duyarl\u0131l\u0131klard\u0131r. Yeni kurdu\u011fumuz ailede enine boyuna konu\u015fup, inceleyip \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturaca\u011f\u0131m\u0131z bir sorun varsa o da \u201cailem\u201d, \u201cailemiz\u201d, sorunudur.<\/h3>\n<h3>Bu a\u00e7\u0131k konu\u015fman\u0131n bir ba\u015fka olumlu sonucu da eski ailemize kar\u015f\u0131 besleyegeldi\u011fimiz olumsuz duygulardan bir\u00e7o\u011funun ge\u00e7erlili\u011fini yitirmesidir. Ya bunlar\u0131n yeniyetmelik bunal\u0131m\u0131n\u0131n bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz ya da art\u0131k kendimiz yeti\u015fip bir aile kurmu\u015f oldu\u011fumuz i\u00e7in eski konular g\u00f6z\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nemini yitirecek. B\u00f6ylece eski ailemizin olumlu y\u00f6nlerini de daha a\u00e7\u0131k g\u00f6rmeye ba\u015flayarak onlara belki eskisinden daha \u00e7ok yak\u0131nla\u015faca\u011f\u0131z.<\/h3>\n<h3>Ne var ki burada dikkat edilmesi gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta var. A\u00e7\u0131ks\u00f6zl\u00fcl\u00fck, dobra dobra konu\u015fma iki taraf\u0131 keskin bir k\u0131l\u0131ca benzer. Tehlikelidir. Dikkat edin, e\u015finizle aran\u0131za girmesin! Bir e\u015f \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn ailesini \u201cele\u015ftirmek\u201d bahanesiyle k\u0131r\u0131c\u0131 bir tutum i\u00e7ine girebilir. Bu ele\u015ftiriyi e\u015fini incitmek i\u00e7in dolayl\u0131 bir silah olarak kullanabilir. B\u00f6yle bir \u015feyi ne yap\u0131n, ne de yapt\u0131r\u0131n. B\u00f6yle bir tart\u0131\u015fmada, e\u015finiz, ailesi ad\u0131na al\u0131nganl\u0131k g\u00f6steriyorsa, k\u0131sa kesin, i\u015fi kavgaya d\u00f6kmeyin.<\/h3>\n<h3>E\u015finizi eski ailenizle aran\u0131zda s\u00fcren sorunlar konusunda bir a\u011flama duvar\u0131 niyetine kullanmay\u0131n. Yak\u0131nmalar\u0131n\u0131z ger\u00e7ek\u00e7i bir g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7mesin.<\/h3>\n<h3>E\u015finizin eski ailesine ili\u015fkin yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 can kula\u011f\u0131yla dinleyin: Yani hem sat\u0131rlara hem de sat\u0131r aralar\u0131na dikkat edin. E\u015finizin yak\u0131nmas\u0131 s\u00fcrekli, a\u015f\u0131n duygusal ve y\u00fcksek dozajl\u0131ysa i\u015fin i\u00e7inde bir bit yeni\u011fi olmas\u0131ndan ku\u015fkulan\u0131n: Acaba e\u015finiz ailesine kar\u015f\u0131 duydu\u011fu bu isyan\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemedi mi? E\u011fer \u00f6yleyse ilk f\u0131rsatta yeni ailesine kar\u015f\u0131 da ba\u015f kald\u0131racakt\u0131r.<\/h3>\n<h3>E\u015finiz eski ailesinden hi\u00e7 nedensiz ya da sudan nedenlerle temelli kopmu\u015fsa durup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/h3>\n<h3>Unutmay\u0131n ki b\u00fct\u00fcn mutluluklar bir denge sa\u011flama i\u015fidir, ilk ailesiyle sa\u011flam bir denge i\u00e7inde ya\u015fayamam\u0131\u015f olan ki\u015finin bunu \u015fimdi ba\u015farabilmesi pek zordur. Bunu asla akl\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmay\u0131n.<\/h3>\n<h3><em>E\u015finizle eski ailesinin aras\u0131na KES\u0130NL\u0130KLE G\u0130RMEY\u0130N. ARACI OLMAYIN. Sorununuz varsa asla e\u015finizi ARACI KILMAYIN. Sizin sorununuz varsa bu sizinle onlar\u0131n aras\u0131nda oldu\u011funu unutmay\u0131n. Bunu halledecek olan da sizsiniz. Unutmay\u0131n ki onlar\u0131n ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7ok eskilere dayan\u0131yor. Bug\u00fcn k\u00fcsm\u00fc\u015f olabilirler. Siz de ille e\u015finize uyup k\u00fcsmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc yar\u0131n onlar bar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 zaman siz k\u00f6t\u00fc ki\u015fi olman\u0131zla kal\u0131rs\u0131n\u0131z. E\u015finizin eski ailesiyle olan ili\u015fkilerinde yap\u0131c\u0131, olumlu rol oynarsan\u0131z onun yeni ailesiyle daha iyi uyum sa\u011flamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olursunuz.<\/em><\/h3>\n<h4>\u00d6zetle mutlu bir evlili\u011finin ba\u015flang\u0131c\u0131; d\u00fcr\u00fcst olmak, duygular\u0131n\u0131z\u0131 payla\u015fmak, isteklerinizi, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve korkular\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131klamak, kendinizi onun yerine koymak, ikinizin kurdu\u011fu \u201caile\u201dye \u00f6ncelik tan\u0131mak\u2026 Bunlar aran\u0131zdaki uyum dans\u0131n\u0131n ana fonksiyonlar\u0131d\u0131r. E\u015finize bedeniniz ve ruhunuzla birlikte getirdi\u011finiz arma\u011fanlard\u0131r ve cinselli\u011fin fiziki y\u00f6n\u00fcn\u00fc hakk\u0131yla ya\u015fayabilmeniz i\u00e7in gerekli olan sa\u011flam temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar.<\/h4>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE \u015e\u0130DDET<\/p>\n<p>Aile toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck kurumudur. Ailenin var olmad\u0131\u011f\u0131 bir toplumdan s\u00f6z edilemez. Bu sebeple aileyle ilgili her sorun asl\u0131nda toplumsal d\u00fczeni risk alt\u0131na sokmaktad\u0131r. Ailedeki en yayg\u0131n sorunlardan biri ise \u015fiddettir ve genellikle erkekler taraf\u0131ndan kad\u0131na ve \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nelik uygulanmaktad\u0131r. Kad\u0131n ve erke\u011fin anne, baba ve e\u015f rollerini kesin \u00e7izgilerle birbirinden ay\u0131r\u0131p, adalet duygusunu g\u00f6rmezden gelerek sadece cinsiyet \u00fczerinden birtak\u0131m ayr\u0131cal\u0131klar veya k\u0131s\u0131tlamalar getirmek aile i\u00e7i \u015fiddeti do\u011furan bir tutumdur.<\/p>\n<p>\u015eiddetin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131, tekrarlamas\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flayan i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir\u00e7ok etken vard\u0131r. Aile i\u00e7i \u015fiddet; ya\u015f, e\u011fitim, din, \u0131rk, stat\u00fc g\u00f6zetmeksizin toplumun her kesimde g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, baz\u0131 kesimlerde daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada en fazla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan toplumsal sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen aile i\u00e7i \u015fiddet konusuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar ise say\u0131ca fazla olmakla birlikte nitelik olarak yetersiz kalmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eiddet olgusu toplumsal ve evrensel bir \u00f6zelli\u011fe sahip oldu\u011fundan yap\u0131lan tan\u0131mlamalar ve \u015fiddeti alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imi de toplumdan topluma de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekte ve konuyla ilgili genel bir tan\u0131m yapmak zorla\u015fmaktad\u0131r. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re \u015fiddet, eyleme maruz kalan ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fc\u00e7 kategoriye ayr\u0131lmaktad\u0131r: ki\u015finin kendisine y\u00f6nelik \u015fiddet, ki\u015filer aras\u0131 \u015fiddet ve kolektif \u015fiddet. Bu tan\u0131mlamaya g\u00f6re aile i\u00e7i \u015fiddet, ki\u015filer aras\u0131 \u015fiddet kategorisine girmektedir. Aile i\u00e7i \u015fiddet zaman zaman insan haklar\u0131 ihlali, sosyal haklar ve sa\u011fl\u0131k sorunu ba\u011flam\u0131nda da tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<a name=\"_ednref2\"><\/a><\/p>\n<p>Aile, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 da ev i\u00e7i \u015fiddeti; \u201c\u00e7ocuk, e\u015f, eski e\u015f, yak\u0131n akrabalar gibi aile bireyleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen; bireyin, fiziksel, cinsel, ekonomik veya psikolojik zarar g\u00f6rmesiyle veya ac\u0131 \u00e7ekmesiyle sonu\u00e7lanan veya sonu\u00e7lanmas\u0131 muhtemel hareketleri, buna y\u00f6nelik tehdit ve bask\u0131y\u0131 ya da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn keyf\u00ee engellenmesini de i\u00e7eren, toplumsal veya \u00f6zel alanda meydana gelen, fiziksel, cinsel, psikolojik, s\u00f6zl\u00fc veya ekonomik her t\u00fcrl\u00fc tutum ve davran\u0131\u015f\u201d<a name=\"_ednref3\"><\/a> \u00a0olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eiddet olgusu karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fundan bu durumun tan\u0131m\u0131 da tek bir kal\u0131ba s\u0131\u011fd\u0131rmak zordur. Bu nedenle \u015fiddet tan\u0131mlamas\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131larak yap\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re \u015fiddetin en bilinen t\u00fcr\u00fc fiziksel \u015fiddettir. Bireyin fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc kaba eylem fiziksel \u015fiddet olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Vurma, cisim f\u0131rlatma, tekmeleme, tokatlama, \u00f6ld\u00fcrme, silahl\u0131 tehdit gibi eylemler bu grup i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r. Cinsel \u015fiddet ise bireyin r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc cinsel zorlamad\u0131r. Aile i\u00e7i \u015fiddet, \u00f6zellikle de aile i\u00e7indeki cinsel \u015fiddet, toplumda mahrem bir alan olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ma\u011fdurlar\u0131n bu t\u00fcrden bir \u015fiddet \u00fczerine konu\u015fmalar\u0131 zorla\u015fmaktad\u0131r.<a name=\"_ednref4\"><\/a> \u00a0Farkl\u0131 bir \u015fiddet t\u00fcr\u00fc olan psikolojik yahut di\u011fer ad\u0131yla duygusal \u015fiddet ise; bireyin ki\u015fili\u011fini ve fikirlerini k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rme, a\u015fa\u011f\u0131lama, reddetme, ba\u011f\u0131rma, tehdit etme, k\u00fcsme, a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131skan\u00e7l\u0131k, sevgi g\u00f6stermeme gibi ki\u015finin ruhsal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hedef alan davran\u0131\u015flar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bireyin ev d\u0131\u015f\u0131na yaln\u0131z \u00e7\u0131kmas\u0131na izin vermemek ve s\u00fcrekli kontrol etmek gibi sosyal ya\u015fam\u0131 bask\u0131lay\u0131c\u0131 ve engelleyici her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f ise, sosyal \u015fiddet olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bir di\u011fer \u015fiddet t\u00fcr\u00fc de ekonomik \u015fiddettir; ki\u015finin paras\u0131n\u0131 r\u0131zas\u0131 olmadan y\u00f6netmek, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek veya bireyin kazand\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 kullanmas\u0131na izin vermemek bu \u015fiddet t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6rnekleridir.<\/p>\n<h3><strong>Kad\u0131na Y\u00f6nelik \u015eiddet<\/strong><\/h3>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu (BMGK) taraf\u0131ndan 1993\u2019te kabul edilen Kad\u0131nlara Y\u00f6nelik \u015eiddetin \u00d6nlenmesi Bildirgesi\u2019nde; \u201cKad\u0131n \u015fiddeti, ister kamusal isterse \u00f6zel ya\u015famda meydana gelsin, kad\u0131nlara fiziksel, cinsel veya psikolojik ac\u0131 veya \u0131zd\u0131rap veren yahut verebilecek olan, cinsiyete dayanan bir eylem veya bu t\u00fcr eylemlerle tehdit etme, zorlama veya keyf\u00ee olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yoksun b\u0131rakma\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<a name=\"_ednref5\"><\/a><\/p>\n<p>Kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet, temel haklar\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlali olarak kabul edilmektedir. Bu \u015fiddetin amac\u0131 kad\u0131n\u0131 orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullanarak iste\u011fi hilaf\u0131na y\u00f6netmektir. Kad\u0131na \u015fiddet genel olarak aile \u00fcyesi veya partner olan erkek taraf\u0131ndan uygulanmaktad\u0131r ve bu ki\u015filer genellikle k\u00fclt\u00fcr, devlet ve din ad\u0131na hareket ettiklerini savunmaktad\u0131r. \u015eiddeti uygulayanlar; bireyin babas\u0131, e\u015fi, a\u011fabeyi, eski e\u015fi, sevgilisi, akrabalar\u0131 veya tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi ya da ki\u015filer olabilmektedir. Bu durumda e\u011fer kad\u0131n, aile \u00fcyelerinden biri taraf\u0131ndan \u015fiddete maruz kal\u0131yorsa aile i\u00e7inde \u00f6tekile\u015ftirilerek de\u011fersiz bir konuma indirgenmi\u015f demektir. Kad\u0131na \u015fiddet ayn\u0131 zamanda ya\u015fama, sa\u011fl\u0131k ve beslenme, e\u011fitim, toplumsal ve ekonomik hayata kat\u0131lma gibi temel insan haklar\u0131n\u0131 ihlal eden toplumsal bir sorundur. Kad\u0131na uygulanan \u015fiddet, yukar\u0131da da bahsi ge\u00e7ti\u011fi gibi, genel olarak fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik \u015fiddet olmak d\u00f6rt s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eiddet ma\u011fduru kad\u0131nlar \u015fiddetin izlerini hayatlar\u0131 boyunca ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu kad\u0131nlarda genellikle anksiyete, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu, \u00e7aresizlik, \u00f6z g\u00fcven eksikli\u011fi, umutsuzluk, korku gibi ruhsal sorunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cinsel yolla bula\u015fan hastal\u0131klar, istenmeyen gebelikler, genital rahats\u0131zl\u0131klar ve idrar yolu rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilmektedir. A\u011f\u0131r fiziksel \u015fiddet sonucu fel\u00e7 gibi ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 idame ettirmesine engel olan fizyolojik hasarlar olu\u015fmas\u0131 da olas\u0131 ba\u015fka bir durumdur. Bununla beraber ki\u015fide psikolojik nedenli olarak mide ve ba\u011f\u0131rsak rahats\u0131zl\u0131klar\u0131, ba\u015f ve s\u0131rt a\u011fr\u0131lar\u0131 da g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Fiziksel s\u0131k\u0131nt\u0131lar ge\u00e7ici olsa bile psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6zmek son derece g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n<p>\u015eiddetin toplumda normal g\u00f6z\u00fckmesi, uygulanma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve sosyolojik etkenlerin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131n\u0131n \u015fiddet kar\u015f\u0131s\u0131nda neden sustu\u011funun bir g\u00f6stergesidir. E\u011fer \u015fiddet s\u0131kl\u0131kla meydana gelmiyorsa kad\u0131n bunun ge\u00e7ici bir durum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp susmay\u0131 tercih edebilmektedir. Utan\u00e7 duygusu da bu noktada belirleyici fakt\u00f6rlerden biridir. Aile i\u00e7i ili\u015fkilerin mahrem say\u0131lmas\u0131 ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddeti anlatmada zorlanmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Devletin kendilerini koruyamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen \u00e7ocuklu anneler a\u00e7\u0131s\u0131ndan maruz kald\u0131klar\u0131 \u015fiddeti anlatmak \u00e7ok daha zor bir durumdur. Kad\u0131nlar genel olarak \u015fiddete u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131klar\u0131nda daha fazla \u015fiddete maruz kalmaktan ve ya\u015fama, bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim gibi temel haklardan yararlanamayacaklar\u0131ndan endi\u015fe duymaktad\u0131rlar.<\/p>\n<h3><strong>\u00c7ocu\u011fa Y\u00f6nelik \u015eiddet<\/strong><\/h3>\n<p>Aile i\u00e7i \u015fiddet denildi\u011finde akla ilk kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet gelse de aile i\u00e7indeki t\u00fcm \u00fcyelere \u015fiddet uygulanabilmektedir. Bu ba\u011flamda \u00e7ocuklar da aile i\u00e7i \u015fiddete en fazla maruz kalan kesimlerden biridir. \u00c7ocu\u011fa y\u00f6nelik \u015fiddet veya istismar fiziksel, duygusal ve cinsel olmak \u00fczere genel olarak \u00fc\u00e7 boyutta ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bunun bir alt kategorisi olan \u00e7ocu\u011fun ihmali ise fiziksel, duygusal ve e\u011fitimsel boyutlar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7ocu\u011fa y\u00f6nelik ihmal ve istismar genel olarak 18 ya\u015f alt\u0131 \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 aktif olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve onlar\u0131n fiziksel, duygusal, zihinsel ve sosyal geli\u015fmelerini zedeleyen her t\u00fcrden eylemdir. \u00c7ocuklar\u0131n beslenme, bak\u0131m, g\u00f6zetim, e\u011fitim gibi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 durumu ise \u00e7ocuk ihmali olarak ele al\u0131nabilir.<a name=\"_ednref6\"><\/a> \u00a0\u00c7ocuklar da ya\u015fl\u0131 ve engelli bireyler gibi savunmas\u0131zd\u0131rlar. \u00c7ocu\u011fa \u015fiddet genel olarak \u00e7ocu\u011fun davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na almak ad\u0131na yap\u0131lmaktad\u0131r. Kontrol ederken yap\u0131lanlar; oyuncaklar\u0131yla oynamaya izin vermeme, arkada\u015flar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrmeme, sosyal aktivitelerden al\u0131koyma, odaya kilitleme, yaramazl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek cezaland\u0131rma gibi engelleyici davran\u0131\u015flar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7ocu\u011fa y\u00f6nelik \u015fiddetin sonu\u00e7lar\u0131; b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde kendini ihmal etme, depresyon, agresif ki\u015filik gibi psikolojik sorunlar, d\u00fc\u015f\u00fck okul ba\u015far\u0131s\u0131, korku, sosyal aktivitelerden geri \u00e7ekilme, sinirlilik vb. \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda bu ki\u015filerde alkol, uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, evden ka\u00e7ma, h\u0131rs\u0131zl\u0131k gibi sorunlar ya\u015fanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da y\u00fcksektir.<a name=\"_ednref7\"><\/a><\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fun aile i\u00e7inde \u015fiddete tan\u0131k olmas\u0131 da farkl\u0131 boyutta bir \u015fiddet t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Zira do\u011frudan kendisi \u015fiddete maruz kalmasa da aile i\u00e7inde annesinin veya karde\u015flerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fiddete tan\u0131k olmas\u0131, onu da \u015fiddet ma\u011fduru yapmaktad\u0131r. Aile \u00e7ocu\u011fun ilk sosyalle\u015fti\u011fi aland\u0131r. \u00c7ocuk, anne babay\u0131 taklit ederek geli\u015fir ve b\u00fcy\u00fcr. \u00c7ocu\u011fun aile i\u00e7i \u015fiddete tan\u0131k olmas\u0131, ileride \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olmas\u0131na sebep olabilir; \u00e7\u00fcnk\u00fc ailesindeki bireylerin \u015fiddete kar\u015f\u0131 koyamamas\u0131, bu durumun normal oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesine yol a\u00e7ar. Bu \u015fekilde \u00e7ocuk da tan\u0131k oldu\u011fu \u015fiddeti modeller. B\u00f6yle bir ortamda ihmal edilerek b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerinde toplumda tehdit olu\u015fturma riskleri de artar. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra annenin \u015fiddete maruz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00e7ocu\u011fun annesine bir nevi ebeveynlik yapmak istemesi ise, onun biyo-psikososyal geli\u015fimini olumsuz etkiler. Toplumun de\u011ferlerini aktarmada \u00e7ocuklar\u0131n pay\u0131n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nelik \u015fiddetin \u00f6nlenmesinin gelece\u011fin yeti\u015fkinlerinin \u015fiddete ba\u015fvurma ihtimalini d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<h3><strong>Ya\u015fl\u0131lara Y\u00f6nelik \u015eiddet<\/strong><\/h3>\n<p>Ya\u015fl\u0131lara \u015fiddet genel olarak 75 ya\u015f ve \u00fczeri kesimde g\u00f6r\u00fclmektedir. Birey ya\u015fland\u0131k\u00e7a fiziksel olarak bak\u0131ma ihtiya\u00e7 duymaya ba\u015flar. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar ya\u015fl\u0131lar\u0131n daha \u00e7ok fiziksel \u015fiddete maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak cinsel ve ekonomik \u015fiddete maruz kalanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n da az olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar kad\u0131nlar\u0131n erkeklere k\u0131yasla daha fazla \u015fiddete maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgelemektedir. Bu durumun nedenleri; toplumsal olarak kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131nlar\u0131n ekonomik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 ve erkeklere nazaran kad\u0131n n\u00fcfusun fazla olmas\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanabilmektedir. Ya\u015fl\u0131lara y\u00f6nelik \u015fiddet ise, genel olarak bak\u0131m\u0131ndan sorumlu olan ki\u015filer taraf\u0131ndan uygulanmaktad\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fl\u0131ya uygulanan \u015fiddetin kayna\u011f\u0131 genellikle aile bireyleridir.<a name=\"_ednref8\"><\/a><\/p>\n<h3><strong>Erke\u011fe Y\u00f6nelik \u015eiddet<\/strong><\/h3>\n<p>Genel olarak toplumlarda \u015fiddetin sorumlusu olarak erkek bireylerin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131, erke\u011fe y\u00f6nelik \u015fiddetin g\u00f6z ard\u0131 edilmesine sebep olmaktad\u0131r. Bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, sorunun boyutlar\u0131yla ilgili sa\u011fl\u0131kl\u0131 verilere ula\u015f\u0131lmas\u0131nda engel te\u015fkil etmektedir. Oysaki erkekleri de olumsuz etkilemektedir. Duygular\u0131n\u0131 belli edememe, strese yol a\u00e7an her durumda kendini duygusal olarak bast\u0131r\u0131p tepki vermeme gibi insan \u00fcst\u00fc \u00f6zelliklerin atfedilmesi, erkek \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu sorumlulu\u011fu yerine getirememe durumunda gerginli\u011fin artmas\u0131 da \u015fiddetin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Toplum taraf\u0131ndan dayat\u0131lan; her zaman g\u00fc\u00e7l\u00fc, yenilmez ve duygusuzca hayat\u0131n\u0131 devam ettirmesi gerektirdi\u011fine dair geleneksel kurallar, \u015fiddete maruz kalan erke\u011fin bu durumu a\u00e7\u0131klamas\u0131na engel olmaktad\u0131r. Erkekler alay edilme ve k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclmektense susmay\u0131 tercih etseler de \u015fiddetin erke\u011fe y\u00f6nelik olmas\u0131 onu toplumsal bir sorun olmaktan \u00e7\u0131karmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalar, \u015fiddete maruz kalman\u0131n hem erkek hem de kad\u0131n i\u00e7in uzun vadede fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlara sebep oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u015eiddete u\u011frayan erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir kamusal deste\u011fin bulunmamas\u0131 da bu t\u00fcr vakalar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmamas\u0131nda etkilidir. Erke\u011fe y\u00f6nelik \u015fiddeti \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek ve iyile\u015ftirmek, aile i\u00e7i \u015fiddetin engellenmesinde \u00f6nemli bir ad\u0131m olacakt\u0131r.<a name=\"_ednref9\"><\/a><\/p>\n<h3><strong>\u015eiddeti Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/strong><\/h3>\n<p>Aile i\u00e7i \u015fiddetin ma\u011fdurlar\u0131 genellikle kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklard\u0131r. \u015eiddetin temel sebepleri biyolojik, psikolojik ve sosyolojik etkenler olarak s\u0131ralanabilir. Erkeklerde g\u00f6r\u00fclen d\u00fcrt\u00fcsel bozukluklar, baz\u0131 ruhsal hastal\u0131klar ve ki\u015filik travmalar\u0131, biyolojik nedenler aras\u0131nda say\u0131labilir. Ayr\u0131ca n\u00f6robiyolojik, psikodinamik \u00f6zelliklerle zihinsel ve karakter bozukluklar\u0131n\u0131n da \u015fiddet e\u011filimini art\u0131r\u0131c\u0131 etkenler aras\u0131nda oldu\u011fu belirtilmektedir. \u00d6rne\u011fin \u015fiddet e\u011filimi olan erkekler evliliklerinin ilk zamanlar\u0131nda bu duygular\u0131n\u0131 bast\u0131rmakta ancak ilerleyen y\u0131llarda \u00e7iftler aras\u0131nda duygusal ve toplumsal ba\u011flar g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e bu bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duygular a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kad\u0131n\u0131n bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda gerekli tepkiyi vermemesi, erkek davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 peki\u015ftirerek bu durumu s\u00fcrekli h\u00e2le getirebilmektedir. Sosyolojik nedenler ise; k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yanl\u0131\u015f kodlanmas\u0131, e\u011fitimsizlik, yoksulluk, i\u015fsizlik, ataerkil yap\u0131 \u015feklinde s\u0131ralanabilmektedir.<a name=\"_ednref10\"><\/a><\/p>\n<h3><strong><em>Aile \u0130\u00e7i \u015eiddeti Etkileyen Fakt\u00f6rler<\/em><\/strong><\/h3>\n<ol>\n<li><strong>\u015eiddete Tan\u0131k Olarak veya Maruz Kalarak \u015eiddeti \u00d6\u011frenme<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00c7ocuklukta kendisinin veya aileden birisinin \u015fiddet g\u00f6rmesi, bireyin bu durumu normalle\u015ftirmesine sebep olmaktad\u0131r. \u00c7ocukken tan\u0131k olunan \u015fiddet, bireyi bu konuda duyars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131p umursamaz h\u00e2le getirerek \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131s\u0131 yapabilmektedir. \u00c7ocu\u011fun \u00e7evresindeki ki\u015filere \u015fiddet uygulanmas\u0131yla ilgili herhangi bir rahats\u0131zl\u0131k duymamas\u0131 ise, ileride kuraca\u011f\u0131 aile ortam\u0131ndaki sorunlar\u0131n habercisi niteli\u011findedir. Erkek \u00e7ocuk babas\u0131n\u0131 \u00f6rnek alarak \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olma riski ta\u015f\u0131rken, k\u0131z \u00e7ocuk ise \u015fiddet g\u00f6ren annesinin susmas\u0131 sebebiyle bu durumu normal kabul etmekte ve kendisi de ileride \u015fiddet ma\u011fduru olma riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u00a0\u015eiddetin normal g\u00f6r\u00fclmesi sonucu \u015fiddete tan\u0131k ve maruz kalan \u00e7ocuk da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 problemlerde \u015fiddeti bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak kullanacakt\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Yoksulluk<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Aile i\u00e7i \u015fiddeti etkileyen fakt\u00f6rlerden biri de yoksulluktur. Ekonomik yetersizliklerden dolay\u0131 temel ihtiya\u00e7lara eri\u015fememe olarak tan\u0131mlanan yoksulluk, neo-liberal iktisat politikalar\u0131 sonucu k\u00fcresel bir sorun h\u00e2lini alm\u0131\u015ft\u0131r. Yoksullukla birlikte gelen; i\u015fsizlik, d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesi, kalabal\u0131k aile yap\u0131s\u0131, i\u015fsiz erke\u011fin toplumsal bask\u0131 nedeniyle kendini yetersiz hissetmesi ve bireyler aras\u0131 gerilimin artmas\u0131 gibi fakt\u00f6rler de \u015fiddet e\u011filimlerini tetiklemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla erkekler ekonomik olarak kendilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc hissetmediklerinde aile i\u00e7inde kad\u0131na ve \u00e7ocu\u011fa \u015fiddet uygulayarak g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisinde bulunmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ekonomik kaynak elde etme g\u00f6revinin toplum taraf\u0131ndan erke\u011fe dayat\u0131lmas\u0131 ve erke\u011fin kayna\u011fa ula\u015famad\u0131\u011f\u0131nda kendini g\u00fc\u00e7s\u00fcz hissetmesi de \u015fiddet e\u011filimini k\u00f6r\u00fcklemektedir; yani erkek \u015fiddet kullanarak egemenli\u011fini fiziksel olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u015eiddeti etkileyen pek \u00e7ok fakt\u00f6r ayn\u0131 \u015fekilde \u015fiddetin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bunlardan biri de e\u011fitimsizliktir. E\u011fitimsizli\u011fin sebepleri aras\u0131nda yoksulluk belirleyici bir fakt\u00f6rken yoksulluk sebepleri aras\u0131nda da e\u011fitimsizlik \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla bir nevi bumerang etkisi ya\u015fanmaktad\u0131r. Aile i\u00e7i \u015fiddeti etkileyen pek \u00e7ok fakt\u00f6r de bu d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde \u015fekillenmektedir. Geli\u015fmekte olan toplumlarda e\u011fitim i\u00e7in \u00f6ncelik her alanda oldu\u011fu gibi erkeklere verilmekte ve kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitim almas\u0131 ikinci plana at\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Ataerkillik<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ortak ya\u015fam tarz\u0131, gelenekler, de\u011ferler ve normlar bir toplumun k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturur. Toplumda \u015fiddetin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin etkisi yan\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131 da belirleyici olmaktad\u0131r. Toplumun ataerkil yap\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu sorunda k\u00fclt\u00fcrel etkenin \u00f6nemini ortaya koymaktad\u0131r. Erkeklerin kendilerinde kad\u0131na sahip olma hakk\u0131 g\u00f6rmeleri, aile i\u00e7i sorunlarda \u015fiddeti ara\u00e7 olarak kullanmalar\u0131, al\u0131nan kararlarda kad\u0131nlar\u0131n s\u00f6z sahibi olmamas\u0131, uygulanan \u015fiddetin me\u015fru g\u00f6r\u00fclmesi gibi fakt\u00f6rler, toplumda \u015fiddeti normalle\u015ftirmektedir. Ayr\u0131ca namus kavram\u0131 da cinayetlere sebep olan bir di\u011fer etkendir. Erkekler kad\u0131n ve \u00e7ocuklar i\u00e7in bir namus \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izerek bunun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015fiddeti kendilerine hak g\u00f6rmektedir. Namus, kad\u0131n \u00fczerinden erkekler taraf\u0131ndan korunmas\u0131 gereken bir kavram olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Namus dendi\u011finde akla ilk olarak kad\u0131n\u0131n gelmesi ve namusun korunmas\u0131 dendi\u011finde de sadece kad\u0131n\u0131n bununla sorumlu tutulmas\u0131, bu noktada olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131k ve adaletsiz bir tutumdur. Kad\u0131n\u0131n namusu; ailenin ve erke\u011fin namusu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Kad\u0131n i\u00e7in \u201cnamussuzluk\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan davran\u0131\u015flar, erkek taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu durum toplum i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorun olu\u015fturmamaktad\u0131r. Bu tek y\u00f6nl\u00fc dayatma da \u015fiddeti k\u00f6r\u00fckleyen en temel fakt\u00f6rlerden biridir. Kad\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fiddeti normalle\u015ftirmesi, umursamamas\u0131, bu durumu de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, kendini \u00e7aresiz hissetmesi ve bu durumun ge\u00e7ece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, \u015fiddetin yeniden ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n \u015fiddet kar\u015f\u0131s\u0131nda pasif kalmalar\u0131, \u00f6m\u00fcr boyunca \u015fiddetin izini ta\u015f\u0131malar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n engellenmesi, k\u00fclt\u00fcrel normlar\u0131n bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitim, meslek, spor, sanat gibi alanlarda s\u0131rf cinsiyetleri sebebiyle engellenmeleri, k\u00fclt\u00fcrel bir etken olarak da dikkat \u00e7ekmektedir. Kad\u0131n\u0131n e\u011fitim seviyesinin erkekten y\u00fcksek olmas\u0131 da \u015fiddeti tetikleyen bir di\u011fer toplumsal etkendir.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Abart\u0131l\u0131 Toplumsal Roller<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Anne karn\u0131nda cinsiyeti belli oldu\u011fu andan itibaren birey i\u00e7in belirlenen baz\u0131 roller s\u00f6z konusudur. Toplumlar\u0131n bireye cinsiyeti sebebiyle \u00e7e\u015fitli roller atfetmesi, do\u011fal hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. Bu rollerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bireyin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan gelen do\u011fal ayr\u0131\u015fmaya ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenmi\u015f annelik, babal\u0131k gibi kad\u0131n\u0131 ve erke\u011fi belirli bir yerde tutan sa\u011fl\u0131kl\u0131 da\u011f\u0131l\u0131mlar olabildi\u011fi gibi, tarih i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f geleneklere dayal\u0131, sonradan edinilmi\u015f abart\u0131l\u0131 da\u011f\u0131l\u0131mlar da olabilir. Duygusal davran\u0131\u015f (a\u011flama-g\u00fclme), d\u0131\u015far\u0131da bulunma saatleri, ev i\u015fleri vb. sosyal davran\u0131\u015flar bug\u00fcn en fazla tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lan ve cinsiyete g\u00f6re de\u011fer bi\u00e7ilen kal\u0131plardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 gere\u011fi anne baban\u0131n ortak e\u011fitimine muhta\u00e7 olan \u00e7ocu\u011fu e\u011fitme i\u015finin anneye, maddi ge\u00e7im i\u015finin ise babaya verilmesi, ne dinin ne de yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n bir gere\u011fidir. Bu g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 daha ziyade toplumsal rollerle alakal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in en fazla tart\u0131\u015f\u0131lan hususlar aras\u0131ndad\u0131r. Bu rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ya\u015fanan herhangi bir \u015fiddet olay\u0131nda annenin susmas\u0131 ise, \u00e7ocu\u011fun bu durumu normal kar\u015f\u0131layarak bu \u015fekilde \u00f6\u011frenmesine sebep olan en temel sorunlardan biridir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda k\u0131z ve erkek \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 ebeveynlerin yakla\u015f\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizlik, yine yanl\u0131\u015f toplumsal t \u00f6\u011fretinin bir sonucudur. \u00c7ocuk yeti\u015ftirme s\u00fcrecinde annenin \u00f6n planda olmas\u0131, toplumsal cinsiyet rolleri \u00f6\u011fretilerini aktarmada kad\u0131n\u0131n aktif oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Erkekler g\u00fc\u00e7l\u00fc, zeki, ba\u015far\u0131l\u0131, cesur olarak yeti\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken kad\u0131nlar naif, \u00e7ekingen ve namuslu olmalar\u0131 gerekti\u011fini i\u00e7eren s\u00f6ylemlerle yeti\u015ftirilmektedirler. Bu yakla\u015f\u0131m tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir sorun olu\u015fturmasa da s\u00f6z konusu karakter e\u011fitiminin sadece bir cinse hasredilmesi, ciddi toplumsal \u00e7arp\u0131kl\u0131klara yol a\u00e7abilmektedir. Bu \u00e7arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir sonucu olarak da erke\u011fin yapt\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc gayri ahlaki eylem normalle\u015firken, kad\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck bir hata a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlara sebep olabilmektedir.<\/p>\n<p>Her bireyin toplumsal anlamda birden fazla rol\u00fc vard\u0131r: Anne, baba, evlat, karde\u015f, amca, hala, teyze, vatanda\u015f vb. b\u00fct\u00fcn bu roller, toplumsal ili\u015fkileri d\u00fczenleyen temel rollerdir. Fakat toplumsal rollerinin kesin ve kat\u0131 \u00e7izgilerle belirlenmesi, kad\u0131n ve erke\u011fi aile ortam\u0131nda ayr\u0131\u015ft\u0131rarak gerilim \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Erke\u011fin ev i\u015flerine yard\u0131mc\u0131 olmamas\u0131, sinirli olman\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131, kad\u0131n\u0131n sadece ev i\u015fi ve \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131nda s\u00f6z hakk\u0131 olmas\u0131, sosyal hayatta engellenmesi; erkek ve kad\u0131n\u0131 bir labirentin i\u00e7ine sokarak kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerinde dayan\u0131\u015fma, muhabbet, \u015fefkat ve anlay\u0131\u015fl\u0131 olma duygular\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na engel olmakta ve insan onurunu zedeleyip en temel haklar\u0131n gasp edilmesiyle sonu\u00e7lanan bir anlay\u0131\u015fa yol a\u00e7maktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015ftan sahip oldu\u011fu de\u011ferini hor ve k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6ren bu alg\u0131, ailenin ve devam\u0131nda toplumun sorunlu bir h\u00e2le gelmesine neden olmaktad\u0131r.<br \/>\n<strong>Evlenme Oranlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Aile toplumun en \u00f6nemli ve en k\u00fc\u00e7\u00fck kurumudur. Toplumlar ve devletler ailelerin birle\u015fiminden meydana gelmektedir. Bu denli \u00f6nemli bir kurumun sorunlarla \u00e7evrili olmas\u0131, toplumun ve devletin d\u00fczenini risk alt\u0131na sokmaktad\u0131r. Bu sebeple toplumsal refah\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ilk ad\u0131m, aile kurumundaki sorunlar\u0131 belirlemek ve \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak olmal\u0131d\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda aile i\u00e7i sorunlar, kad\u0131n erkek e\u015fitli\u011fi konusunda ya\u015fanan gerilimler, \u015fiddetin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve normal g\u00f6r\u00fclmesi gibi sosyolojik sorunlar bir hayli yayg\u0131nd\u0131r. Evlilik kurumunun \u015fefkat, huzur ve anlay\u0131\u015f\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu bir alan olmas\u0131 gerekirken \u015fiddetin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, evlili\u011fin beraberinde maddi olarak fazlaca sorumluluk y\u00fcklemesi, i\u015fsizlik vb. toplumsal s\u0131k\u0131nt\u0131lar, bireylerin evlenmesi \u00f6n\u00fcndeki en temel engellerdir.<\/p>\n<h3><strong>\u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri<\/strong><\/h3>\n<p>Aile i\u00e7i \u015fiddet probleminin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yetersizli\u011fi, bu sorun hakk\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n toplumumuza uygun olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna g\u00f6t\u00fcrmektedir. Oysaki \u00f6ncelikle sorunun kapsaml\u0131 ve derinlemesine tan\u0131mlanmas\u0131, daha sonra \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n aranmas\u0131, etkili bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fmada daha faydal\u0131 olacakt\u0131r. \u015eiddetin evrensel bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmas\u0131, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn de evrensel olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir; zira \u015fiddet toplumdan topluma farkl\u0131 alg\u0131lan\u0131p tan\u0131mlanan bir olgudur. Bu da asl\u0131nda her toplumun kendine \u00f6zg\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 aramas\u0131 gerektirdi\u011finin kan\u0131t\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki bug\u00fcne kadar yap\u0131lan evrensel d\u00fczenlemeler, \u015fiddeti \u00f6nlemede kayda de\u011fer bir geli\u015fme sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in her toplum kendine ait de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131y\u0131p bu mevzuda \u00f6ne \u00e7\u0131kan meselelere ve bunlar\u0131 iyile\u015ftirici y\u00f6nlere odaklanmal\u0131d\u0131r. Bu noktada \u00f6zellikle baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrel kavramlar\u0131n yap\u0131s\u0131nda m\u0131, yoksa bunlar\u0131n toplum taraf\u0131ndan alg\u0131lan\u0131\u015f\u0131nda m\u0131 problem oldu\u011funun belirlenmesi \u00f6nemlidir. Zira evrensellik iddias\u0131 yasalara b\u0131rak\u0131ld\u0131k\u00e7a \u015fiddet sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sadece bir hayal olarak kalacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin Sanayi Devrimi sonras\u0131nda kad\u0131n erkek e\u015fitli\u011fini savunan ve kad\u0131na \u015fiddeti \u00f6nlemek amac\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan feminist yakla\u015f\u0131m\u0131 bu sorunun tek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak g\u00f6rmek, asl\u0131nda farkl\u0131 toplumlar\u0131n de\u011ferlerine sayg\u0131s\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmektedir. Feminist ak\u0131m \u015f\u00fcphesiz sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in baz\u0131 katk\u0131lar sunsa da kad\u0131n erkek ili\u015fkilerini a\u00e7\u0131klarken ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc normlar\u0131n her k\u00fclt\u00fcrle uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Zira bu ak\u0131m\u0131n hedefledi\u011fi e\u015fitlik anlay\u0131\u015f\u0131, kad\u0131n ve erke\u011fin f\u0131trat\u0131na ters d\u00fc\u015f\u00fcnceler i\u00e7ermektedir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda insanlar \u201ckad\u0131n ve erkek e\u015fit de\u011fildir\u201d demeye \u00e2deta korkar olmu\u015ftur. Evet, kad\u0131n ve erkek e\u015fit de\u011fildir; kald\u0131 ki e\u015fit olsayd\u0131 cinsiyetleri, hormonlar\u0131, kas yap\u0131lar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imleri, geli\u015fim s\u00fcre\u00e7leri de ayn\u0131 olurdu.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r tan\u0131madan toplumlar\u0131n ahlak yap\u0131s\u0131na sava\u015f a\u00e7arcas\u0131na tek tip bir d\u00fcnya olu\u015fturma \u00e7abas\u0131, toplumsal de\u011ferlerin \u00e7\u00f6kmesi ba\u011flam\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir risk bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Nitekim Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerdeki ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve ahlak yap\u0131s\u0131n\u0131n taklit edilmesi ve toplumsal sorunlarda \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak onlar\u0131n yasa ve d\u00fczenlemelerinin dayat\u0131lmas\u0131, asl\u0131nda kendi de\u011ferlerini yok sayma anlam\u0131 ta\u015f\u0131makta ve iyile\u015ftirici bir geli\u015fme ortaya koyamamaktad\u0131r. Toplumun devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan k\u00fclt\u00fcrel normlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 sorun olarak g\u00f6rmek, asl\u0131nda kendini reddetmekten ba\u015fka bir anlama gelmemektedir. Oysa her toplum sorunlar\u0131na kendi yap\u0131s\u0131na uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 geli\u015ftirmelidir. Toplumsal rollerin abart\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ya t\u00fcm\u00fcyle cinsiyet\u00e7i bir anlay\u0131\u015fla ya da t\u00fcm\u00fcyle g\u00f6z ard\u0131 edilerek belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biridir; ayr\u0131ca ataerkil yap\u0131n\u0131n aile ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun oldu\u011fu da tart\u0131\u015f\u0131lamaz bir ger\u00e7ektir. Toplumda herkesin pek \u00e7ok rol\u00fc vard\u0131r ve bu roller toplumsal hayattaki ili\u015fkileri d\u00fczenler. \u00d6te yandan ki\u015finin temel haklar\u0131n\u0131 engelleyici ve bask\u0131lay\u0131c\u0131 b\u00fct\u00fcn toplumsal alg\u0131lar\u0131n, bu rollerin d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 gerekmektedir. Kad\u0131n ve erke\u011fin anne, baba ve e\u015f rollerini kesin \u00e7izgilerle birbirinden ay\u0131r\u0131p, adalet duygusunu g\u00f6rmezden gelerek sadece cinsiyet \u00fczerinden birtak\u0131m ayr\u0131cal\u0131klar veya k\u0131s\u0131tlamalar getirmek bu noktada son derece yanl\u0131\u015f bir tutumdur. Bu roller hem modern d\u00f6nemin a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan hem de toplumsal veya geleneksel anlay\u0131\u015f\u0131n a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ataerkil normlar\u0131n bask\u0131lay\u0131c\u0131 tutumundan kurtar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li>\u015eiddet, \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6\u011frenmesi ile nesilden nesile aktar\u0131l\u0131r. Bu sebeple \u00f6ncelikle \u00e7ocuklar\u0131n \u015fiddete tan\u0131k ve maruz olmamas\u0131 i\u00e7in iyile\u015ftirici \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ev ve okul, \u00e7ocu\u011fun ilk sosyalle\u015fti\u011fi ortamlard\u0131r. Bu nedenle \u00e7ocukla ileti\u015fimi olan anne, baba, \u00f6\u011fretmen gibi sorumlular\u0131n e\u011fitilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, yar\u0131n\u0131n yeti\u015fkinleri olacak \u00e7ocuklar \u015fiddetin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/li>\n<li>Okullarda \u015fiddete dair bilgilendirici ve bilin\u00e7lendirici dersler, oyunlar, konferanslar vb. \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u00c7ocuklara kar\u015f\u0131 bask\u0131lay\u0131c\u0131 toplumsal uygulamalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocukla dengeli bir \u015fekilde s\u0131kmadan ve bo\u015f b\u0131rakmadan ilgilenilmesi \u00f6nemlidir. Ataerkil toplumlarda bu g\u00f6rev anneye verildi\u011finden ilk ad\u0131m olarak annenin bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir.<\/li>\n<li>Kad\u0131n \u00fczerinden edilen hakaretler terk edilmeli, \u00f6tekile\u015ftirici, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadeler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Kad\u0131na \u00f6z g\u00fcvenini ve kendini korumas\u0131, gerekti\u011finde sosyal destek alma yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesi i\u00e7in dan\u0131\u015fmanl\u0131k verilmesi \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li>Medyan\u0131n toplumu \u015fekillendirmedeki etkisi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr; dolay\u0131s\u0131yla medyada \u015fiddetin nas\u0131l anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 son derece \u00f6nemlidir. \u0130nsanlar bilgilenmek, e\u011flenmek ve vakit ge\u00e7irmek i\u00e7in TV, gazete, sosyal medya gibi kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131ndan haber, dizi, kad\u0131n programlar\u0131 gibi yay\u0131nlar\u0131n \u015fiddeti \u00f6zendirici ve besleyici olmamas\u0131 gerekmektedir; aksi takdirde toplumun \u015fiddetle m\u00fccadelesinde ilerleme kaydedilemeyece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda spiker, senarist, oyuncu, y\u00f6netmen gibi medya sekt\u00f6r\u00fcyle alakal\u0131 ki\u015filerin \u015fiddetle m\u00fccadele noktas\u0131nda bilin\u00e7lendirici e\u011fitimlerden ge\u00e7meleri \u00f6nem arz etmektedir. Medyaya bu konuda d\u00fc\u015fen en \u00f6nemli g\u00f6rev, insanlar\u0131 \u015fiddet sahnelerini \u00f6zendirerek e\u011flendirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, bu konudaki bilinci artt\u0131r\u0131c\u0131 i\u00e7erikler \u00fcretmektir. \u00d6zetle medyan\u0131n \u015fiddeti bireysel de\u011fil toplumsal bir sorun olarak ele almas\u0131 gerekmektedir.<\/li>\n<li>Yarad\u0131l\u0131\u015f gere\u011fi erke\u011fin fiziksel olarak kad\u0131ndan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131, kad\u0131na \u015fiddet uygulayabilece\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir; tam tersi bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc ailesini koruma y\u00f6n\u00fcnde kullanmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir.<\/li>\n<li>Evlilikte e\u015f uyumu \u015fiddeti \u00f6nlemede iyile\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Ki\u015fi e\u015f aday\u0131n\u0131 kendi karakterine, beklentilerine ve de\u011ferlerine uygun se\u00e7melidir; ayr\u0131ca evlili\u011fin beraberinde b\u00fcy\u00fck sorumluluklar getirdi\u011fini, kendisinin ve evlenece\u011fi ki\u015finin bu sorumluluklar\u0131 yerine getirme noktas\u0131nda yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da do\u011fru de\u011ferlendirmelidir.<\/li>\n<li>Bireyler evlilik hayat\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in birbirlerine empati ve sempatiyle yakla\u015fmal\u0131d\u0131r; ancak buna ra\u011fmen sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zemezlerse profesyonel yard\u0131m almal\u0131d\u0131r. Ev i\u00e7i ili\u015fkilerde \u00e7ocuklar aras\u0131nda \u00e7\u0131kan problemlerde ebeveynlerin s\u00fcrekli m\u00fcdahil olmamas\u0131 da \u00f6nemlidir. Ebeveynler soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 yakla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fsalar bile bu durum aile i\u00e7i ili\u015fkileri \u00e7o\u011funlukla olumsuz etkilemektedir. Evlilik a\u015famas\u0131nda kad\u0131n\u0131n erke\u011fin ailesi taraf\u0131ndan ailenin yeni \u00fcyesi olarak kabul g\u00f6rmesi \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca bireylerin ailelerine a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ili\u015fkilerde sorun \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olabilmektedir. Evlilikteki sorunlarda b\u00fcy\u00fcklere dan\u0131\u015fmak \u00f6nemlidir fakat dan\u0131\u015f\u0131lan bu ki\u015finin ebeveynlerden biri olmas\u0131 gerekmemektedir. Aile i\u00e7i ili\u015fkilerine g\u00fcvenilen ve \u00f6rnek bir aile ya\u015fant\u0131s\u0131 olan tan\u0131d\u0131klar\u0131n veya aile dan\u0131\u015fmanlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 almak bu noktada daha faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcman \u00e7o\u011funluklu bir \u00fclkedir. M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ve \u015fiddeti ba\u011fda\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan alg\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in insanlar\u0131n din\u00ee olarak bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Nitekim hayat\u0131nda ailesine en ufak \u015fiddet uygulamam\u0131\u015f bir peygamberin gelene\u011finden \u015fiddeti \u00e2deta kutsayan bir anlay\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l t\u00fcremi\u015f oldu\u011fu sorusunun cevab\u0131, geleneksel ataerkil anlay\u0131\u015fta aranmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130KTE SORUNLARIN \u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130nsano\u011flu ba\u015f\u0131bo\u015f yarat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncelikle yaratan\u0131na ve beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 insanlara kar\u015f\u0131 birtak\u0131m sorumluluklar\u0131 vard\u0131r. E\u011fer bu sorumluluklar tam olarak yerine getirilmezse toplumda, ailelerde baz\u0131 olumsuz durumlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Toplumda olan olumsuzluklara hi\u00e7 kimse duyars\u0131z kalamaz, kalmamal\u0131d\u0131r. Ya\u015fanan sorunlar tespit edilmeli ve bu sorunlara Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n ve s\u00fcnnetin bak\u0131\u015f\u0131 insanlara \u00f6\u011fretilmelidir. Sadece \u00f6\u011fretmekle kalmay\u0131p ya\u015fanan sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de sunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Son zamanlarda bizim toplumumuzda da ailevi anla\u015fmazl\u0131klar artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hatta bo\u015fanma oranlar\u0131nda, eskisine g\u00f6re b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda insanlar\u0131n kendi rahat\u0131na daha d\u00fc\u015fk\u00fcn olmas\u0131, di\u011fergaml\u0131k duygular\u0131n\u0131n azalmas\u0131 ve bireysellik, \u00f6zg\u00fcr olma d\u00fc\u015f\u00fcncesi gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Art\u0131k insanlar hem aile i\u00e7erisinde hem de toplum i\u00e7erisinde daha az sab\u0131rl\u0131 ve daha az fedak\u00e2r olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumlarda bir\u00e7ok sorunun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Aile, ilk kuruldu\u011fu zamanlarda, b\u00fcy\u00fck bir heyecan ve sevgi ile olu\u015fturulurken zamanla bu duygular y\u0131pranmakta, ilk zamanlar\u0131n sevgi ve sayg\u0131s\u0131 adeta kaybedilmektedir. Bu duruma gelinmesine bir\u00e7ok etken sebep olmaktad\u0131r. Zamanla y\u0131pranan sevgi ve sayg\u0131 yerini tart\u0131\u015fma, \u00e7at\u0131\u015fma ve kavgalara b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n<p>Ciddi bir kurum olan aile yuvas\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in taraflar\u0131n daha i\u015fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee olarak haz\u0131r olmas\u0131 gerekir. Her iki taraf\u0131nda evlilik ve beraberinde getirdi\u011fi sorumluluklardan haberdar olmas\u0131, kendisini madden ve manen haz\u0131rlamas\u0131 gerekir. Bu t\u00fcr haz\u0131rl\u0131klar\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck baz\u0131 sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fct\u00fclmesine ve olumsuz durumlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olur. K\u0131saca bireyin kendini evlili\u011fe haz\u0131r hissetmesi gerekir. Evlili\u011fe kendini haz\u0131r hissetmeyen bireyin bu karar\u0131 vermesi ve ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi evlili\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmesi daha g\u00fc\u00e7 olur. Ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan b\u00f6yle bir evlilik \u00e7iftlere mutluluk ve doyum sa\u011flayaca\u011f\u0131 yerde ta\u015f\u0131nmak zorunda olan bir y\u00fck olarak gelecektir. Evlenecek olan \u00e7iftlerin, bu evlili\u011fi istemesi ve kendini bu birlikteli\u011fi y\u00fcr\u00fctmeye haz\u0131r hissetmesi gerekir. Yine evlenmeden \u00f6nce evlenecek ki\u015filerin fiziksel olara da tam olarak evlili\u011fe haz\u0131r olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Aile kurma, evlilik ile ba\u015flamaktad\u0131r. Evlenecek olan taraflar, daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda bir tak\u0131m \u00f6ncelikler ve hassasiyetler belirlemelidir. Uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp baz\u0131 ilkeleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karmadan yap\u0131lan evlilikler fazla uzun s\u00fcrmeden tart\u0131\u015fma, kavga hatta bo\u015fanma ile sonu\u00e7lanmaktad\u0131r. Aile kurulmadan \u00f6nce ne gibi hassasiyetler ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusunda Hz. Peygamber\u2019in (sav) baz\u0131 tavsiyeleri mevcuttur. Hz. Peygamber (sav),\u00a0<em>\u201cEvlenirken e\u015finizi se\u00e7mede \u00e7ok dikkatli olun, denginizle evlenin. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 da dengiyle evlendirin.\u201d<sup>1<\/sup><\/em>\u00a0buyurmaktad\u0131r. Denklik, e\u015flerin de\u011fi\u015fik y\u00f6nlerden birbirine e\u015fit seviyede olmas\u0131 durumudur. E\u015fler aras\u0131nda daha iyi bir ge\u00e7im ve anla\u015fma olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan denkli\u011fe dikkat etmek faydal\u0131 ve gereklidir.<\/p>\n<p>Evlenmeden \u00f6nce hayali kurulan hayat tarz\u0131 ile evlendikten sonra ya\u015fanan hayat tarz\u0131 aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar varsa bu durum ki\u015filerde s\u0131k\u0131nt\u0131lara yol a\u00e7abilir. Umdu\u011funu bulamama, bekledi\u011fine kavu\u015famamadan dolay\u0131, aile i\u00e7inde huzursuzluklar ba\u015f g\u00f6stermektedir. Taraflar ayaklar\u0131 yere basacak \u015fekilde hareket etmeli, ya\u015fanan hayat\u0131n ger\u00e7ekleri hi\u00e7bir zaman g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Beklentilerin y\u00fcksek olmas\u0131, ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerden mutlu olmama, kanaatk\u00e2r olmama gibi psikolojik sorunlar\u0131 da beraberinde getirmektedir.<\/p>\n<p>E\u015fler aras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne kadar azsa evde huzurlu bir ortam olu\u015fmas\u0131 o kadar kolay olur. Hatta misafir a\u011f\u0131rlama, akraba ziyaretleri, \u00e7ocuk yeti\u015ftirme ve buna benzer hususlarda kad\u0131n ve erke\u011fin hemen hemen ayn\u0131 fikirleri payla\u015fmas\u0131, aile saadetine olduk\u00e7a katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Evlenmeden \u00f6nce e\u015flerin birbirinden neler bekledi\u011fi ba\u015ftan konu\u015fulmal\u0131d\u0131r. \u00c7iftler kafalar\u0131nda e\u015flerinde g\u00f6rmeyi arzu ettikleri kal\u0131plar\u0131 netle\u015ftirmelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc beklentiler ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finde, d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ba\u015flar. Sevgi giderek nefrete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Aile fertleri aras\u0131nda olmas\u0131 gereken \u00f6nemli hususlardan birisi de fertlerin birbirine de\u011fer vermesi ve yak\u0131n ilgi g\u00f6stermesidir. Ayn\u0131 evde ya\u015fayan her ferdin sevgiye, ilgiye ve de\u011fer g\u00f6rmeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Evlilik ve insan ili\u015fkilerinin temeli, sevgi, sayg\u0131 ve g\u00fcvene ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flar ayn\u0131 zamanda evlili\u011fin temel ihtiya\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bir erke\u011fin evde g\u00fcven ortam\u0131 olu\u015fturmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Evde s\u0131cak bir atmosferin olu\u015fmas\u0131 iki taraf\u0131n da kendini de\u011ferli hissetmesine yol a\u00e7ar. Kendini de\u011ferli hisseden insan mutlu olur, e\u015fini de mutlu eder. Bu bak\u0131mdan \u201cde\u011ferli olma\u201d duygusu aile i\u00e7indeki temel ihtiya\u00e7lardan biridir.<sup>2<\/sup>\u00a0Ailede yak\u0131nl\u0131k ve dayan\u0131\u015fma duygusu \u00f6n plandad\u0131r. \u201cS\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm hasta oldu\u011fum ya da g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fti\u011fim zaman ailem benim yan\u0131mdad\u0131r, bana yard\u0131m edebilir, sahip \u00e7\u0131kabilir; yaln\u0131z de\u011filim\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi ki\u015finin kendini g\u00fcvende hissetmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<p>Yine bu konuda en b\u00fcy\u00fck \u00f6rne\u011fimiz peygamberimizdir. Hz. Peygamber\u2019in (sav) aile fertlerine ilgi g\u00f6sterdi\u011fini, k\u0131ymet verdi\u011fini ifade eden \u00e7e\u015fitli s\u00f6z ve davran\u0131\u015flarla, onlar\u0131 memnun ve ruhen tatmin etmeye de ehemmiyet vermi\u015ftir. Davran\u0131\u015f \u00f6rnekleri olarak han\u0131mlar\u0131na faziletlerini s\u00f6ylemesi, onlar\u0131 sevdi\u011fini ifade etmesi, bine\u011fine almas\u0131, han\u0131m\u0131n\u0131n hayvan\u0131na binmesine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 ve onu dizlerine bast\u0131rarak bindirmesi kendisine gelen yemek davetine\u00a0<em>\u201chan\u0131m da olursa<\/em>\u201d kayd\u0131yla icabet etmesi, bir s\u0131k\u0131nt\u0131yla kederlenip a\u011flayan han\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 elleriyle silerek onu teselli etmesi<sup>3<\/sup>\u2026 ve daha bir\u00e7ok \u00f6rnekler verilebilir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn aileler \u00f6ncelikle sevgi \u00fczerine kurulur (kurulmal\u0131d\u0131r).Ancak sevgi \u00fczerine kurulan bu yuvalarda zamanla sevgi kayb\u0131na u\u011fran\u0131l\u0131r. Art\u0131k her \u015fey tek d\u00fcze olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman zaman farkl\u0131 s\u00f6z ve davran\u0131\u015flarla sevginin tazelenmesi dile getirilmesi aile i\u00e7indeki mutlulu\u011fu yeniler. En g\u00fczel \u00f6rne\u011fimiz sevgili Peygamberimiz sevgimizi ifade etmemizi bize hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Hz. Peygamber (sav) e\u015flerini sevdi\u011fini bizzat ifade ederdi. \u201c<em>Sevdi\u011finize<\/em>\u00a0<em>sevdi\u011finizi bildirin.<\/em>\u201d buyurarak sevginin ifade edilmesini tavsiye etmi\u015ftir.<sup>4<\/sup>\u00a0\u201c<em>Ahlak\u0131 en g\u00fczel olan\u0131n\u0131z da han\u0131m\u0131na en g\u00fczel davranan\u0131n\u0131zd\u0131r.\u201d<sup>5<\/sup>\u00a0<\/em>buyuran Peygamberimizin (sav), aile hayat\u0131nda sevgi ve onun ifade edili\u015f \u015fekli bizim i\u00e7in \u00e7ok g\u00fczel \u00f6rnektir. Hz. Ai\u015fe\u2019den nakledilen bir rivayette: Bir g\u00fcn Hz. Ai\u015fe (ra) Hz. Peygamber\u2019e (sav): \u201cBeni nas\u0131l seviyorsun Ya Ras\u00fblallah diye bir soru sorar. Hz. Peygamber, \u201cK\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm gibi ya Ai\u015fe, k\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm gibi\u201d diyerek cevap verir. Yani d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn ilmeklerinin birbirine ge\u00e7ti\u011fi gibi, senin sevgin de kalbimde ilmek ilmektir.\u201d demek ister. Aradan zaman ge\u00e7tik\u00e7e Hz. Ai\u015fe tekrar sorar: \u201cYa Ras\u00fblullah \u201cK\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmden ne haber der?\u201d Hz. Peygamber: \u201c\u0130lk g\u00fcnk\u00fc gibi ya Ai\u015fe ilk g\u00fcnk\u00fc gibi.\u201d der. Hz. Peygamber e\u015flerine olan sevgisini dile getirip hep onlar\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ho\u015f tutmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u00fcmmetine \u00f6rnek olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Aile i\u00e7inde ya\u015fanan olay ve durumlara g\u00f6re duygular\u0131 ifade edememe de sorunlara sebep olmaktad\u0131r. Hangi durumda mutluluk hangi durumda \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011funun ifade edilmeyi\u015fi, ki\u015finin i\u00e7inde bulundu\u011fu ruh h\u00e2linin bilinip kar\u015f\u0131 taraf\u0131n da ona g\u00f6re davranmas\u0131, tepki vermesi gerekirken duygular\u0131 ifade etmeme h\u00e2li sorun te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p>\u0130nsano\u011flu yaln\u0131z ba\u015f\u0131na de\u011fil, toplum i\u00e7inde ya\u015fayan, s\u00fcrekli di\u011fer insanlarla diyalog h\u00e2linde olan bir varl\u0131kt\u0131r. Di\u011fer insanlarla hemh\u00e2l olmas\u0131, onun bazen psikolojik olarak farkl\u0131 farkl\u0131 durumda olmas\u0131na neden olur. Bizler biliyoruz ki sevin\u00e7ler payla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a artar, s\u0131k\u0131nt\u0131lar payla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a azal\u0131r. Aile \u00fcyelerinin birbirleriyle dayan\u0131\u015fma ve g\u00fcven duygusu i\u00e7inde var olmas\u0131 temel bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Aile i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ve dayan\u0131\u015fma duygusu varsa, bireyin aile d\u0131\u015f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 stres getirici olumsuz duygular y\u0131k\u0131c\u0131 etki yapmaz. G\u00fcven duygusunun bask\u0131n oldu\u011fu aile, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve kayg\u0131lardan kurtulacak bir s\u0131\u011f\u0131nak olu\u015fturur.<sup>6<\/sup><\/p>\n<p>Aile i\u00e7inde daha fazla anlay\u0131\u015f huzur ve mutluluk bekleniyorsa birlikte yap\u0131lan i\u015fleri art\u0131rmak gerekir. Ortak faaliyetler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. E\u015fler aras\u0131nda ortak faaliyetler azal\u0131nca hayat\u0131 payla\u015fma alan\u0131 daral\u0131r. B\u00f6yle bir ortamda ya\u015famak insan\u0131 huzursuz yapar.<sup>7<\/sup>\u00a0Aile i\u00e7inde bazen birtak\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131lar olabilir. Aile fertleri birbirlerinin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan haberdar olmal\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015farak, sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, birbirine yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar. Erkek s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 hayat arkada\u015f\u0131 olan e\u015fiyle payla\u015fmal\u0131 onunla konu\u015fmal\u0131d\u0131r. Kad\u0131nda uygun bir \u00fcslup ve dil ile s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde e\u015fine yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 durum han\u0131mlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Kad\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 zaman\u0131nda yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmeli, h\u00fcz\u00fcnlerini payla\u015f\u0131p, maddi manevi deste\u011fi olacak e\u015finin yan\u0131nda oldu\u011funu bilmesi, onu rahatlatacak ve yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirecektir.<\/p>\n<p>Peygamberimiz hen\u00fcz peygamberli\u011fi hususunda bilgi ve yakin sahibi de\u011filken, o a\u015famaya haz\u0131rlay\u0131c\u0131 mahiyette ge\u00e7irmekte oldu\u011fu ilahi terbiye icab\u0131, s\u0131k s\u0131k bir k\u0131s\u0131m harika durumlara mazhar oluyor ve bunlardan ciddi \u015fekilde korkuyordu. \u0130lk vahiyden sonra g\u00f6rd\u00fcklerini ve hissetti\u011fi korkuyu muhterem zevceleri Hz. Hatice validemize a\u00e7t\u0131lar. Validemiz Ras\u00fblullah\u2019\u0131 (sav) \u015f\u00f6yle teselli etti. \u201cKorkma, Allah seni asla mahcup etmez. Zira sen akraba hukukunu g\u00f6zetir, muhta\u00e7lara yard\u0131m eder, fakirlere iyilik yapar, misafirlere de ikram edersin\u201d<sup>8<\/sup>\u00a0diyerek e\u015fini teskin etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yine bir ba\u015fka \u00f6rnekte, Peygamberimiz bir sava\u015fta babas\u0131 d\u00e2hil bir k\u0131s\u0131m yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden e\u015fi Hz. Safiyye ile s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015fmak i\u00e7in sabaha kadar kendisiyle konu\u015fmu\u015f, onu teskin etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bunlar ve daha bir\u00e7ok \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi, Hz. Peygamber ailesi i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 payla\u015f\u0131p teskin etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>1-De\u01e7er verdi\u01e7ini g\u00f6stermek<\/strong><\/p>\n<p>E\u015finize de\u011fer verdi\u011finizi g\u00f6stererek ba\u015flay\u0131n. Bunu g\u00f6sterebilmek i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u015feyler yapman\u0131za gerek yok. Hi\u00e7 beklenmedik bir anda e\u015finizin yana\u011f\u0131na konduraca\u011f\u0131n\u0131z bir \u00f6p\u00fcc\u00fck, s\u0131cak bir bak\u0131\u015f ya da \u201cSeni \u00f6zledim!\u201d, \u201cSeni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum!\u201d demek, yeterli olacakt\u0131r. Her insan gibi e\u015finizin de takdir edilmekten ho\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n. Onu takdir edebilmek i\u00e7in nelere de\u011fer verdi\u011fine dikkat etmelisiniz. Bunun yaparken, \u201cBu g\u00fcn \u00e7ok g\u00fczelsin\u201d, \u201cBu k\u0131yafet sana \u00e7ok yak\u0131\u015fm\u0131\u015f.\u201d ya da \u201cSana ihtiyac\u0131m var.\u201d, \u201cBu konuda hakl\u0131s\u0131n.\u201d, \u201cTe\u015fekk\u00fcr ederim.\u201d ve \u201c\u00d6z\u00fcr dilerim.\u201d gibi c\u00fcmleleri kullanmay\u0131 ihmal etmemelisiniz \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cG\u00fczel s\u00f6z y\u0131lan\u0131 bile deli\u011finden \u00e7\u0131kar\u0131r\u201d. Bu nedenle, evlili\u011finizi mahvedecek olan \u201cKe\u015fke!\u201d, \u201cBen sana s\u00f6ylemi\u015ftim!\u201d, \u201cSen zaten hep b\u00f6ylesin!\u201d, \u201cB\u0131rak, ben yapar\u0131m!\u201d, \u201cBug\u00fcn can\u0131m istemiyor!\u201d gibi c\u00fcmleleri bir an \u00f6nce hayat\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmal\u0131s\u0131n\u0131z. E\u015finize de\u011fer verdi\u011finizi, ona kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olarak, mutlulu\u011funuzu ya da \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcz\u00fc payla\u015farak, arkada\u015flar\u0131yla arkada\u015f olarak, hobilerine sayg\u0131 g\u00f6stererek, onun i\u00e7in kendinizi geli\u015ftirerek, kendinizden \u00e7ok fazla \u00f6d\u00fcn vermeden, oluru olan konularda, fedak\u00e2rl\u0131k yaparak ve kendinize bakarak g\u00f6sterebilirsiniz. Bunun yan\u0131nda, zihninizi okumas\u0131n\u0131 beklememeli, genelleme ya da k\u0131yaslama yapmamal\u0131, m\u00fckemmeliyet\u00e7i olmamal\u0131, ayn\u0131 anda \u00f6fkelenmemeli, aceleci olmamal\u0131 ve sorgulamamal\u0131s\u0131n\u0131z<\/p>\n<p><strong>2-Ba\u015f ba\u015fa, el ele ve g\u00f6z g\u00f6ze sohbet etmek<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ift kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran, kendilerini \u00fczen konular\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, isteklerini, duygular\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 d\u00fcr\u00fcst\u00e7e ve a\u00e7\u0131k olarak ifade etmeli, do\u011frular\u0131 ili\u015fkilerini zedelemeyecek bi\u00e7imde s\u00f6ylemeye dikkat etmelidir. Konu\u015furken g\u00f6z temas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmeli, dinlerken ba\u015fka bir \u015feyle me\u015fgul olunmamal\u0131, duygular\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmeli, v\u00fccut dili g\u00f6zlemlenmeli ve konu\u015fan\u0131n s\u00f6z\u00fc kesilmemelidir. Nitelikli sohbet yaln\u0131zca anlayarak dinlemeyi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kendini a\u00e7\u0131klamay\u0131 da gerektirir.<\/p>\n<p><strong>3-Birlikte vakit ge\u00e7irmek<\/strong><\/p>\n<p>Birlikte vakit ge\u00e7irmek, \u00e7iftin ilgi duydu\u011fu her \u015feyi kapsayabilir. Esas olan \u00e7iftin odaklanm\u0131\u015f ilgiyle birbirine b\u00fct\u00fcn dikkatini vermesi, birlikte kaliteli ve nitelikli vakit ge\u00e7irmesidir. Ama\u00e7 birlikte bir \u015fey ya\u015famak, bu ya\u015fant\u0131y\u0131 tamamlamak ve gelecekte yararlan\u0131lacak bir hat\u0131ra bankas\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r. Bu banka sevginin sembol\u00fc ve sesi olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>4-Sevi\u015fmek, araya cinsel so\u01e7ukluk sokmamak<\/strong><\/p>\n<p>Evlilik; yak\u0131nl\u0131k, cinsellik ve sevgi i\u00e7in duyulan gereksinimleri kar\u015f\u0131lamak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cinsellik; rahatlam\u0131\u015f ve gev\u015femi\u015f bir halde, sevi\u015fmenin ve dokunman\u0131n verdi\u011fi hazza odaklanarak, haz al\u0131p haz verebilme, ruhu ve bedeni payla\u015fabilme, ne olursa olsun bir \u015fekilde bo\u015falabilme bilim ve sanat\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sevi\u015fmek, dokunmak ve fiziksel temas, sevgiyi iletme yollar\u0131ndan biridir. Hatta baz\u0131 \u00e7iftler sevi\u015fme ve temas olmadan sevildiklerini hissetmezler.<\/p>\n<p><strong>5-Birlikte yatmak ve birlikte banyo yapmak<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7iftin hem duygusal hem de bedensel olarak yak\u0131n olmalar\u0131n\u0131n yolu birlikte yatmalar\u0131ndan ve birlikte banyo yapmalar\u0131ndan ge\u00e7er. Bu durum ayn\u0131 zamanda \u00e7ok kadim bir evlilik kural\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>6-Arma\u011fan vermek<\/strong><\/p>\n<p>Her k\u00fclt\u00fcrde arma\u011fan vermek, sevginin ifade edilmesi ve evlilik s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc arma\u011fan ki\u015finin kendisini hat\u0131rlama d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bir sembol\u00fcd\u00fcr. Birisine arma\u011fan vermek i\u00e7in onu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olmak gerekir. Arma\u011fan\u0131n maddi de\u011feri veya para ile al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fildir, \u00f6nemli olan arma\u011fan\u0131 fiilen alma ve onu bir sevgi ifadesi olarak sunmakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>7-Su\u00e7lamak yerine istemek<\/strong><\/p>\n<p>Arzular\u0131n ve isteklerin su\u00e7lamadan ifade edilmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Arzular ve istekler su\u00e7lamalarla talepler olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda yak\u0131nl\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r ve \u00e7ift birbirinden uzakla\u015f\u0131r, fakat ricalar \u015feklinde belirtildi\u011finde ileti\u015fimin \u00e7ok daha rahat kurulur. Ricalar sevgiye y\u00f6n verir ama talepler sevgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engeller. Su\u00e7lamalar, talepler ve ele\u015ftiriler, sevgi i\u00e7in yalvarman\u0131n etkisiz bir yoludur. Bu nedenle \u00e7ift su\u00e7lamalara tekiyle kar\u015f\u0131l\u0131k vermek yerine, daha yap\u0131c\u0131 bir \u015fekilde yakla\u015fmal\u0131 ve her su\u00e7laman\u0131n ard\u0131nda gizli olarak yatan iste\u011fi, ricay\u0131 ve temenniyi duymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>8-Takdir etmek, \u00f6vmek ve onaylamak<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7iftin birbirini oldu\u011fu gibi kabul etmesi i\u00e7in takdir etmesi, onaylamas\u0131 ve \u00f6vmesi gerekir. B\u00f6yle \u00e7ift duygusal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sevgiyi duygusal olarak ifade etmenin yolu, onu olu\u015fturacak s\u00f6zleri kullanmaktan ge\u00e7er. S\u00f6zl\u00fc iltifatlar veya takdir s\u00f6zleri sevgiyi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde iletir. Sevginin hedeflerinden biri, istenilen bir \u015feyi elde etmek de\u011fil, sevilen ki\u015finin mutlulu\u011fu ve huzuru i\u00e7in bir \u015feyler yapmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015finin mutlulu\u011fu partnerinin mutlulu\u011fundan ge\u00e7er. S\u00f6zel iltifatlarda bulunmak partneri onaylaman\u0131n yaln\u0131zca bir yoludur. \u00c7iftin kendilerini g\u00fcvensiz hissetti\u011fi alanlardaki gizli potansiyeli cesaret verici s\u00f6zlerle harekete ge\u00e7ebilir. \u00c7iftin sahip oldu\u011fu ilgi alanlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi i\u00e7in cesaret verici s\u00f6zlere ihtiyac\u0131 olabilir. Sevgi sevecendir, sevecen s\u00f6zlerin kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Y\u00fcksek tonda ve sert bir sesle ifade edilen s\u00f6zler sevgiyi de\u011fil, bir su\u00e7lama, yarg\u0131lama ve k\u0131nama ifadesini yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n<p><strong>9-Aile b\u00fcy\u00fcklerine sayg\u0131 g\u00f6stermek<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7iftin aile b\u00fcy\u00fcklerine ve di\u011fer akrabalara sayg\u0131 g\u00f6stermesi evlili\u011fin bir \u015fart\u0131 oldu\u011fu kadar, \u00f6rf ve geleneklerin de bir gere\u011fidir. Akraba ili\u015fkilerinde samimiyet, g\u00fcvenilirlilik, tevazu, sadelik, nezaket, sevgi ve sayg\u0131 esast\u0131r. Aile b\u00fcy\u00fcklerinin g\u00fcvenini kazanmak, onlara sayg\u0131 duymak ve d\u00fcr\u00fcst olmak, g\u00fczel ahlak\u0131n bir \u00f6zelli\u011fidir. Birbirine ve aile b\u00fcy\u00fcklerine g\u00fcvenmeyen ve sayg\u0131 duymayan bir \u00e7iftin gelece\u011finden emin olunamaz. Sayg\u0131 ve g\u00fcven duygusu evlilik hayat\u0131nda tu\u011flalar\u0131 birbirine kenetleyen har\u00e7 gibidir. Har\u00e7 olmazsa duvar her an y\u0131k\u0131labilir, sayg\u0131 ve g\u00fcven duygusu olmayan evliliklerde birlik ve beraberlikten, huzur ve mutluluktan s\u00f6z edilemez. \u0130nsan sevgi, sayg\u0131 ve merhamet duygular\u0131 sayesinde mutlu olabilir. Bu duygular\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde h\u00fcz\u00fcn ve keder vard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>10-Ahde vefa<\/strong><\/p>\n<p>Sevgi bir se\u00e7imdir ve insanlar, sevgiyi farkl\u0131 \u015fekillerde ifade ederler ve alg\u0131larlar. Sevgiyi s\u00fcrd\u00fcrme ve sevgi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelen vefa; s\u00f6z\u00fcn\u00fc yerine getirme, s\u00f6z\u00fcnde durma, sevgi, dostluk ve ba\u011fl\u0131l\u0131kta kararl\u0131l\u0131k anlamlar\u0131na gelir. Yani vefa g\u00f6stermek, \u00e7iftin birbirine verdi\u011fi s\u00f6zlere sad\u0131k kalmas\u0131d\u0131r. Samimi insan vefal\u0131d\u0131r, sad\u0131kt\u0131r, evlilik hayat\u0131ndaki engel ve zorluklar\u0131 a\u015fmak i\u00e7in azimle \u00e7aba harcar, yapmas\u0131 gerekenleri titizlikle yerine getirir. Bu anlamda vefa ve sadakat, \u00e7iftin evlilik ya\u015famlar\u0131 s\u00fcresince ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 ve birbirlerini ho\u015fnut edecek \u00fcst\u00fcn ahlak \u00f6zellikleridir. Sevgi, \u015fefkat, merhamet, hamiyet, yi\u011fitlik ve vefa gibi duygular \u00e7iftin silah\u0131d\u0131r. Bu duygular, \u00e7iftin ya\u015fam yolundaki \u015fevkini tetikler ve co\u015fkusunu art\u0131r\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu \u00e7iftler, do\u011fru s\u00f6zl\u00fc, d\u00fcr\u00fcst, g\u00fcvenilir, sad\u0131k, vefal\u0131 ve sorumluluk sahibidirler. \u00c7ift \u00f6nceli\u011fi birbirine vermeli, bu konuda bencil olmal\u0131, cana k\u0131ymet vermeli ve kaybedilmesi g\u00f6ze al\u0131namaz olarak g\u00f6rmelidir. Bu bak\u0131mdan b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131k gerektirecek konularda \u00f6nce partnerini, sonra di\u011fer sevdiklerini ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. Ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6sterilen nezaket, ilgi, sayg\u0131 ve h\u00fcrmet e\u015ften esirgenmemelidir. Ayr\u0131ca \u00e7ift evlilik hayat\u0131nda sinsi tuzaklara d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in birbirine ara s\u0131ra hat\u0131rlatmalarda ve uyar\u0131larda bulunmal\u0131d\u0131r. Kendi hatalar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, di\u011feri bir hata yapt\u0131\u011f\u0131nda hemen b\u0131rak\u0131p gitmemeli, ona destek olmal\u0131 ve yard\u0131m etmelidir. \u0130\u015fte ger\u00e7ek sevgi de budur. Sevgide \u015fefkat ve koruma hisleri h\u00e2kim olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan sevdi\u011fi ki\u015fiyi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda da hastayken de sevmeli hatta hastayken ya da ya\u015fland\u0131\u011f\u0131nda daha fazla sevgi g\u00f6stermelidir. Bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda vefas\u0131zl\u0131k olur ve vefas\u0131zl\u0131k \u00e7ok can yak\u0131c\u0131d\u0131r. Zorluk zamanlar\u0131nda insan\u0131n a\u015fk\u0131, sadakati ve vefas\u0131 daha \u00e7ok ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r. Evlilik hayat\u0131 \u00e7ifti zorlukla imtihan eder. Ancak bu imtihanda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar mutlu olabilirler. Kaliteli, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda, yi\u011fit, d\u00fcr\u00fcst, samimi \u00e7iftler zorluklardan asla etkilenmezler, her zaman sadakatlerini devam ettirirler. Sad\u0131k ve vefal\u0131 \u00e7ift ba\u015flar\u0131na her ne gelirse gelsin, hep a\u015fkla \u201cB\u0130Z\u201d der. Ger\u00e7ek vefa ve sadakat budur. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu bir ili\u015fkinin temeli sadakate dayan\u0131r. \u00c7ift bazen birbirine yak\u0131nla\u015fmaktan korkar ve uzakla\u015fmak ister, bu normal ve ola\u011fan bir durumdur, ancak sadakat sayesinde birbirlerine ba\u011fl\u0131 kalabilirler. Sadakat, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k de\u011fildir, ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r, sorumluluk almakt\u0131r, korkular\u0131 kontrol etmektir ve duygusal olarak haz\u0131r olmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ift evlenirken birbirine s\u00f6z verir. Nik\u00e2h memurlar\u0131; \u201c\u0130yi g\u00fcnde, k\u00f6t\u00fc g\u00fcnde, hastal\u0131kta ve sa\u011fl\u0131kta birbirinizi sevece\u011finize, koruyaca\u011f\u0131n\u0131za s\u00f6z veriyor musunuz?\u201d diye sorar ve \u00e7ift de s\u0131ra ile \u201cEvet!\u201d der. Ahde vefa, verilen s\u00f6zde durmak, yap\u0131lan anla\u015fmaya sad\u0131k kalmakt\u0131r. \u00c7ift g\u00fcven ortam\u0131na zarar verecek, birbirlerine kar\u015f\u0131 olan itimatlar\u0131n\u0131 sarsacak davran\u0131\u015flardan, verdikleri s\u00f6zleri yerine getirmemekten ve yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri bozmaktan uzak durmal\u0131d\u0131r. S\u00f6z\u00fcnde durmamak ahde vefas\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>11-Hizmet etmek<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ift birbirinin sevdi\u011fi ve ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yapmal\u0131, birbirine hizmet ederek memnun etmeye, birbirleri i\u00e7in bir \u015feyler yaparak sevgilerini ifade etmeye \u00e7abalamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>12-E\u015finin sevgi dilini bilmek<\/strong><\/p>\n<p>E\u015finizde a\u015fa\u01e7\u0131da be\u015f sevgi dilinden hangisinin bask\u0131n oldu\u01e7unu ke\u015ffedin ve sevginizi onun g\u00f6sterirken onun sevgi dilinde g\u00f6sterin<\/p>\n<p><strong>I-Onay s\u00f6zleri<\/strong>\u00a0; s\u00f6zl\u00fc iltifatlar veya takdir s\u00f6zleri, sevgiyi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ifade eder.<\/p>\n<p><strong>II-Nitelikli beraberlik<\/strong>\u00a0;nitelikli beraberlikte bir insana t\u00fcm dikkatinizi vermek kastedilmektedir. Bir kanepeye oturup g\u00f6z konta\u011f\u0131 kurarak konu\u015fmak, yaln\u0131zca ikinizin y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7\u0131kmas\u0131 yada bir yeme\u011fe gidip birbirinize bakarak konu\u015fman\u0131zd\u0131r.Bu s\u00fcre\u00e7te dikkat etmemiz gereken noktalar:<\/p>\n<p>-E\u015finiz konu\u015furken g\u00f6z temas\u0131 kurun<\/p>\n<p>-E\u015finizi dinlerken ba\u015fka bir \u015fey yapmay\u0131n<\/p>\n<p>-Duygular\u0131 dinleyin<\/p>\n<p>-V\u00fccut dilini g\u00f6zlemleyin<\/p>\n<p>-S\u00f6z\u00fcn\u00fc kesmeyin<\/p>\n<p><strong>III-Arma\u01e7an almak<\/strong>\u00a0; Arma\u011fan alma sevginin g\u00f6rsel sembolleridir. Bir arma\u011fan elinizde tuttu\u011funuzda \u201cbak beni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor\u201d veya \u201cbeni hat\u0131rl\u0131yor\u201d diyebilece\u011finiz bir \u015feydir.Bazen elinizde tutabilece\u011finiz en \u00f6nemli arma\u011fan kendiniz olabilirsiniz. E\u015finizin size ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bir anda onun yan\u0131nda olmak ona verebilece\u011finiz en b\u00fcy\u00fck arma\u011fan olur.<\/p>\n<p><strong>IV-Hizmet davran\u0131\u015flar\u0131<\/strong>\u00a0, hizmet davran\u0131\u015flar\u0131ndan kas\u0131t e\u015finizin yapman\u0131zdan ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yapmakt\u0131r. Ona hizmet ederek onu memnun etmeye onun i\u00e7in bir \u015feyler yaparak ona sevginizi ifade etmeye \u00e7abalaman\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>V-Fiziksel temas;<\/strong>\u00a0sevgiyi iletmenin g\u00fc\u00e7l\u00fc yollar\u0131ndan biridir. El ele tutu\u015fma , sar\u0131lma ya da \u00f6p\u00fc\u015fme olabilir bu. Ve birincil sevgi dili fiziksel temas olan biri i\u00e7in sevildi\u011fini hissetmenin yoludur. Ve sevgi deposu ancak bu \u015fekilde dolar. Dokunma be\u015f duyunun di\u011fer d\u00f6rt \u00fcyesi gibi v\u00fccudun belirli bir noktas\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli olan dokunma esnas\u0131nda sevdi\u011fimiz ki\u015finin bu dokunu\u015flara nas\u0131l tepkiler verece\u011fidir. Alg\u0131lamas\u0131n\u0131 takip etmek gerekir. Uygun dokunu\u015flar olumlu iletiler g\u00f6nderecek ve birinci sevgi dili fiziksel temas olan bir insan\u0131n deposunu dolduracakt\u0131r.\u00d6zellikle kriz anlar\u0131nda anlay\u0131\u015fl\u0131 ve sevecen bir dokunu\u015f sevildi\u011fini ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettiren bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n<p><strong>13-Bir sorun oldu\u01e7unda uzakla\u015fmak yerine yak\u0131nla\u015fmak,<\/strong><\/p>\n<p>Yumu\u015fak ba\u015flang\u0131\u00e7,<\/p>\n<p>Mesaj\u0131 do\u01e7ru ula\u015ft\u0131rmak, hissettiklerini s\u00f6ylemek,<\/p>\n<p>Kendini ve e\u015fini yat\u0131\u015ft\u0131rabilmek, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u01e7inizi kabul etmek<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici de olsa uzla\u015fabilece\u01e7iniz bir ortak nokta bulmak<\/p>\n<p><strong>14-\u00d6nemli kararlar\u0131 e\u015fine dan\u0131\u015farak birlikte almak,\u00a0<\/strong>\u00e7iftin gelece\u01e7ini ilgilendiren uzun vadeli (ev yada araba alma, bunlarla ilgili bor\u00e7 yapma, \u00e7ocuklar\u0131n gelece\u01e7ine d\u00f6n\u00fck okul, i\u015f e\u015f se\u00e7me kararlar\u0131, bir yerden ba\u015fka bir yere ta\u015f\u0131nma gibi ) kararlar e\u015fe dan\u0131\u015farak birlikte al\u0131nmal\u0131d\u0131r<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u015eEH\u0130R HAYATI VE A\u0130LE<\/p>\n<p>Ailenin evrensel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapabilmemiz olduk\u00e7a zordur. Genellikle aile kavram\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken \u2018\u2019anne, baba ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan toplumsal birim\u2019\u2019 olarak ifade edilir. Fakat bu tan\u0131m aile kavram\u0131n\u0131n \u2018\u2019\u00e7ekirdek aile\u2019\u2019 kategorisini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Toplumun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan aile, bireyin do\u011fumundan itibaren bar\u0131nma, beslenme, e\u011fitim gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 sosyal bir ortamd\u0131r. Toplumun sahip oldu\u011fu de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, normatif kurallar ve sosyalle\u015fmenin en ciddi ve yo\u011fun olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 toplumsal yap\u0131 ailedir.<\/p>\n<p>Ailenin kesin ve evrensel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapman\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle farkl\u0131 aile tan\u0131mlar\u0131 belirli \u00f6zellikleri s\u0131n\u0131rlayan a\u00e7\u0131klamalar \u015feklinde tarihi bir yol izleyerek kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta ve yap\u0131lan her bir tan\u0131m aileyi farkl\u0131 bir kategori i\u00e7erisine yerle\u015ftirmekte ya da ailenin \u00f6n plana \u00e7\u0131kan bir y\u00f6n\u00fcne vurgu yapmaktad\u0131r\u00a0.Baz\u0131 kaynaklarda kentsel aile kavram\u0131 kent ailesi olarak k\u0131rsal aile de k\u00f6y ailesi veya geleneksel aile kavramlar\u0131 ile kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ailenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc belirli d\u00f6nemlerde de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcreselle\u015fme ve teknolojinin ilerlemesi bu de\u011fi\u015fime do\u011frudan etki etmi\u015ftir. Toplamsal ve ekonomik yap\u0131 de\u011fi\u015fmeleri aile yap\u0131s\u0131nda ve buna ba\u011fl\u0131 olarak i\u015flevlerinde \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fmelere neden olmaktad\u0131r. \u00a0\u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019ye 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra yap\u0131lan yard\u0131mlar (Truman Doktrini ve Marshall Plan\u0131) tar\u0131mda makinele\u015fmeyi h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.Tar\u0131mda makinele\u015fme h\u0131zland\u0131k\u00e7a k\u0131rsal alanda ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131na ihtiya\u00e7 azalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131rsal kesimde ya\u015fayan aileler i\u00e7in aile bireyinin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc tar\u0131m i\u015fleri kol g\u00fcc\u00fcne dayanan bir ge\u00e7im kayna\u011f\u0131yd\u0131. Bu y\u00fczden aile yap\u0131lar\u0131 geleneksel geni\u015f aile bi\u00e7imindedir. Ailede anne, baba, \u00e7ocuklar, babaanne, dede gibi bireylerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu ailelerin akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Klasik tar\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde kol g\u00fcc\u00fcne ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan ailedeki i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00f6nemlidir. Tar\u0131ma ciddi \u015fekilde makinelerin girmesi k\u0131rsal ailenin yap\u0131s\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. K\u00f6ylerde i\u015fsiz say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a artm\u0131\u015f ve k\u00f6ylerden kentlere y\u00f6nelen g\u00f6\u00e7ler h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumdan \u00f6zetle k\u0131rsal ailede ailenin n\u00fcfusu \u00f6nemini yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve sonraki s\u00fcre\u00e7te k\u0131rsal kesimde ya\u015fayan geni\u015f aileler \u00e7ekirdek aile yap\u0131s\u0131na do\u011fru evirilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131rsal alandan kentlere g\u00f6\u00e7en aileler ilk etapta yine geni\u015f aile yap\u0131s\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik ko\u015fullar aile bireylerinin hep bir arada ya\u015famalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tip aile bi\u00e7imlerine genelde gecekondu ailesi denilmektedir. Gecekondu ailesi bir taraftan k\u0131rsal ailenin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, tutumlar\u0131 ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131yla \u00e7evrilip di\u011fer taraftan kent ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n etkisinin alt\u0131nda kalan bir aile tipidir. Kente ilk g\u00f6\u00e7en ailelerden birka\u00e7 ku\u015fak sonras\u0131nda kurulan aileler kentsel ailelerin yap\u0131s\u0131na uyum sa\u011flamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kentsel aile yap\u0131s\u0131nda ise genellikle \u00e7ekirdek ailelerden olu\u015fmaktad\u0131r. Sanayile\u015fmi\u015f \u00e7a\u011fda\u015f toplumlarda \u00f6zellikle kentlerde geni\u015f aileler yerini giderek k\u00fc\u00e7\u00fck ailelere b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Genellikle anne-baba ve evlenmemi\u015f \u00e7ocuklardan olu\u015fmaktad\u0131r. \u00c7ocuk say\u0131s\u0131 k\u0131rsal aileye g\u00f6re daha azd\u0131r. \u00c7ocuklar evlendikten sonra aileleriyle birlikte ya\u015famay\u0131 b\u0131rak\u0131r ve ayr\u0131 bir yere yerle\u015ferek yeni bir aile kurarlar. Kent ailesinde yak\u0131nl\u0131k ili\u015fkileri de zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Ailenin bireyleri \u00fczerindeki denetim ve bask\u0131lar\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kentsel aileler anne, baba ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan \u00e7ekirdek aileden meydana gelmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131nlar\u0131n da i\u015f hayat\u0131na girmeden \u00f6nceki d\u00f6nemlerde T\u00fcrk toplumundaki ataerkil yap\u0131n\u0131n da etkisiyle baba, aile otoritesine kar\u015f\u0131 bask\u0131n durumdad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu tip ailelerde eve gelir sa\u011flayan babad\u0131r.<\/p>\n<p>Kentsel ailelerde evlenme ya\u015f\u0131 k\u0131rsal aileye g\u00f6re daha y\u00fcksektir. B\u00fcy\u00fck kentlerde ortalama evlenme ya\u015f\u0131 erkek i\u00e7in 28, kad\u0131nlar i\u00e7in ise 24\u2019t\u00fcr. Bunun nedeni de i\u015f edinmek i\u00e7in gerekli olan uzun \u00f6\u011fretim y\u0131llar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ailelerin bar\u0131nma, beslenme gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesi ad\u0131na aile ekonomisi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de belirli bir d\u00f6neme kadar ailenin gelirini sa\u011flayan babayd\u0131. Anne ise evin i\u015fleri (temizlik, \u00e7ama\u015f\u0131r, \u00fct\u00fc, yemek vb.) ve \u00e7ocuklarla ilgilenirdi. \u00c7o\u011fu \u00e7ekirdek aile ve geni\u015f ailede roller bu \u015fekilde payla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n artmas\u0131yla birlikte kad\u0131nlar da i\u015f hayat\u0131nda yer almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden ailede e\u015flerin(kar\u0131-koca) her ikisinin de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kariyer sahibi oldu\u011fu bir yap\u0131ya do\u011fru de\u011fi\u015fim ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131rsal alanlarda ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kt\u0131r. K\u0131rsal ailede aile bireylerinin neredeyse tamam\u0131 i\u015fe kat\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131rsal aile yatay ve dikey boyuttaki ku\u015faklar\u0131n bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ekonomik ve siyasal bir birlik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Zaman i\u00e7erisinde k\u0131rsal yerle\u015fim alanlar\u0131ndaki toprak m\u00fclkiyetlerinde ya\u015fanan farkl\u0131l\u0131k aile yap\u0131s\u0131n\u0131 da etkilemektedir. K\u0131rsal alanlardaki yo\u011fun n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, topra\u011f\u0131n miras yoluyla par\u00e7alanmas\u0131 gibi nedenler, k\u00f6ylerden s\u00fcrekli olarak kentlere g\u00f6\u00e7 edilmesinde etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kentsel ailelerin ekonomik hayat\u0131 k\u0131rsal aileye g\u00f6re daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Sanayile\u015fmenin etkisiyle bireyler yap\u0131lan i\u015fin tamam\u0131nda yer almak yerine i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc yaparak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bununla birlikte kendilerine verilen i\u015flerde uzmanla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca kad\u0131nlar da ev ekonomisine katk\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00f6yde aile ayn\u0131 zamanda bir \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftirirken, \u015fehirde tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 kesimlerde toplanan \u00fcretim faaliyetleri \u00e7ok daha geni\u015f kesimde \u00f6rg\u00fctlenerek ailenin \u00e7evresini a\u015fmaktad\u0131r. Ailede aile bireyleri b\u00fcy\u00fck oranda farkl\u0131 i\u015flerde ve birbirlerinden uzak yerlerde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Aile bireylerinin zamanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc birbirlerinden uzakta ge\u00e7irmeleri aile ba\u011flar\u0131n\u0131n gev\u015femesine neden olmaktad\u0131r. Bu durum sonucunda da bireysellik \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk toplumlar\u0131nda ailenin ataerkil yap\u0131da oldu\u011fu bilinmektedir. Fakat modernle\u015fen d\u00fcnyada, kad\u0131n\u0131n da i\u015f hayat\u0131na girmesiyle birlikte aile yap\u0131s\u0131 i\u00e7indeki roller de de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n da i\u015f hayat\u0131na adapte olmas\u0131yla birlikte ev i\u015fleri kar\u0131-koca aras\u0131nda payla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131rsal ailelerdeki evliliklerde e\u015fler aras\u0131nda duygusall\u0131\u011fa ve romantizme fazla yer olmad\u0131\u011f\u0131ndan ge\u00e7imsizlik, aile i\u00e7i kavgalar, anla\u015fmazl\u0131klar, bo\u015fanmalar ve ayr\u0131lmalar d\u00fc\u015f\u00fck seviyededir. Kente uzak olmak insanlar\u0131n aile ili\u015fkilerinde daha gelenek\u00e7i ve kat\u0131 kuralc\u0131 olmalar\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Toplumsal de\u011fi\u015fimler sonucu aile yap\u0131lar\u0131nda da de\u011fi\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131rsal ailede erke\u011fin rol\u00fc, ailenin ge\u00e7imini sa\u011flamak \u00fczere evin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak ve ailenin d\u0131\u015far\u0131daki ili\u015fkilerini d\u00fczenlemek, kad\u0131n\u0131n rol\u00fc ise aile i\u00e7inde bireyler i\u00e7in \u00fcretim yapmak ve t\u00fcketimden bireyler aras\u0131 ili\u015fkilere kadar her \u015feyi d\u00fczenlemek idi.<\/p>\n<p>Kentsel ailede de erkek egemen otorite anlay\u0131\u015f\u0131 bulunmaktayd\u0131. Fakat kad\u0131n\u0131n da i\u015f hayat\u0131na girmesi bu durumun de\u011fi\u015fmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar da erkekler kadar aile i\u00e7i konularda s\u00f6z sahibi olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle son d\u00f6nemlerde kad\u0131nlar\u0131n: evlilik ve e\u015f se\u00e7iminde k\u0131smen daha \u00f6zg\u00fcr hareket ettikleri, mesleki ve i\u015f ya\u015fam\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, e\u011fitim imkanlar\u0131ndan yararlan\u0131labildi\u011fi, aile i\u00e7i kararlara kat\u0131l\u0131m konusunda daha geni\u015f bir \u00f6zerklik alan\u0131na sahip olmaktad\u0131r\u00a0.<\/p>\n<p>Tabi bu durum erke\u011fin giderek azalan egemenli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra erke\u011fin bu s\u00fcrece al\u0131\u015fmas\u0131 sorununu da beraberinde getirmektedir. Bir taraftan geleneksel olarak kendisine atfedilen de\u011fer ve rolleri sergilemeye, bu yolla erkekli\u011fini yeniden \u00fcretmeye \u00e7abalarken; \u00f6te yandan toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle gelen ve geleneksel erkeklik tan\u0131mlar\u0131na uymayan ev i\u015fleri, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi sorumluluklar\u0131 yerine getirmesi ve empati, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, uzla\u015f\u0131m gibi kad\u0131ns\u0131 de\u011ferleri sergilemesi beklenmektedir\u00a0. Buna ba\u011fl\u0131 olarak erkek kimli\u011fini \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan \u00f6znenin kimli\u011fi ve benli\u011fi aras\u0131ndaki gerilim daha da belirgin bir bi\u00e7imde edimlere yans\u0131maktad\u0131r. B\u00f6ylece, s\u00f6z\u00fc edilen gerilim g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda, olduk\u00e7a sorunlu ve bunal\u0131ml\u0131 erkeklik bi\u00e7imlerinin g\u00f6r\u00fcnmesinin de gerek\u00e7esi haline gelmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk, anne ve babadan sonra aileyi olu\u015fturan \u00f6nemli temel ta\u015flardan birisidir. Aileler soylar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek ad\u0131na \u00e7ocuk sahibi olurlar. Ailelerde \u00e7ocu\u011fa atfedilen \u00f6nem kentsel aile ve k\u0131rsal aile yap\u0131lar\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar arz etmektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131 yeti\u015ftirme \u015fekilleri ve e\u011fitimleri onlar\u0131 gelece\u011fe haz\u0131rlama noktas\u0131nda her ailede farkl\u0131 y\u00f6ntemlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Aile i\u00e7i ili\u015fkilerde \u00e7ocu\u011fun yerinin bilinmesi, aile dinami\u011finin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>K\u0131rsal ailede \u00e7ocu\u011fun cinsiyetine g\u00f6re farkl\u0131 de\u011ferler olu\u015fturmaktad\u0131r. Erkek \u00e7ocuk daha \u00e7ok ekonomik bir g\u00fcvence olmakta, erkek \u00e7ocuklar ebeveynler i\u00e7in gelecekte (ya\u015fl\u0131l\u0131kta ve her iki taraf i\u00e7in i\u015f g\u00f6remez durumlar\u0131nda) birer g\u00fcvence kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden erkek \u00e7ocuklar\u0131 k\u0131rsal aile i\u00e7in daha \u00e7ok tercih konusu olmakla birlikte k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na ayr\u0131 \u00f6nem atfedilir. Genel olarak k\u0131rsal ailede \u00e7ocu\u011fun aile i\u00e7i karar almada pek bir etkisi yoktur.<\/p>\n<p>Kentsel ailelerde \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 k\u0131rsal aileye g\u00f6re daha azd\u0131r. Asl\u0131nda \u00e7ekirdek aile kavram\u0131n\u0131n tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Kentsel ailelerde ekonomik durumun daha az say\u0131da \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeye m\u00fcsait oldu\u011fundan kent ailelerinde ortalama 2 \u00e7ocuk bulunmaktad\u0131r.\u00a0 Kentlerde genellikle erkek \u00e7ocuk yeti\u015ftirme ile k\u0131z \u00e7ocuk yeti\u015ftirme aras\u0131nda pek fark g\u00f6r\u00fclmemektedir. Kentsel ailede aile i\u00e7i karar alma durumlar\u0131nda \u00e7ocuklar da zaman zaman yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u0131rsal aile ve kentsel ailede de \u00e7ocu\u011fa cinsiyet\u00e7i olarak de\u011fer verilmesi etkisini yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde e\u011fitimin, \u015fehirle\u015fmenin, kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n etkisi gibi bir\u00e7ok nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc, k\u00f6y yerle\u015fme alanlar\u0131nda da kad\u0131nlara ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na verilen de\u011ferin niteli\u011finin de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00f6zlenmektedir. \u00d6zellikle aile i\u00e7i ili\u015fkilerde k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n verilen de\u011fere ba\u011fl\u0131 olarak rol ve stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fim ge\u00e7irdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fim yerlerine g\u00f6re yap\u0131lan ayr\u0131mda k\u0131rsal aile, ailenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, do\u011furganl\u0131k, ailede karar verme yetkisi, otoritenin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, aile i\u00e7i stat\u00fc ve rolleri, erkek ve k\u0131z \u00e7o\u011funa verilen de\u011fer gibi aile i\u00e7i ili\u015fkiler i\u00e7inde belirleyici konularda kentsel aileden farkl\u0131d\u0131r.\u00a0 Fakat zaman i\u00e7inde ileti\u015fim, haberle\u015fme ve ula\u015f\u0131m gibi ara\u00e7lar\u0131n geli\u015fmesi ile kentler ve k\u0131rsal alanlar birbirine yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, buna ba\u011fl\u0131 olarak modernle\u015fmenin ve e\u011fitimin k\u0131rsal alanlara da gitmesiyle k\u0131rsal ailede aile i\u00e7i ili\u015fkilerde de\u011fi\u015fim g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de g\u00f6r\u00fclen ataerkil toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi\u011fi, kad\u0131na ve k\u0131z \u00e7ocu\u011funa verilen de\u011ferin eskiye d\u00f6nemlere nazaran artt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A\u0130LE VE MEDYA \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel varsay\u0131mlar; sosyal medyan\u0131n bireylerin hayat\u0131yla a\u015f\u0131r\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi, baz\u0131 bireylerin sanal d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7ek d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmesiyle fark\u0131na varmadan sosyal medya ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olu\u015fu ve sosyal ileti\u015fim becerilerini zamanla yitirerek yaln\u0131zla\u015fmas\u0131, sosyal medyan\u0131n ailece ge\u00e7irilen zaman\u0131 k\u0131s\u0131tlamas\u0131yla ailedeki ileti\u015fimin eksilmesi ya da tamamen yok olmas\u0131, e\u015flerin aldatma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcn\u00fc sanal \u00e2lemin te\u015fvik etmesi ve kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131 ve bu ba\u011flamda ailede huzursuzluk, tart\u0131\u015fma, bo\u015fanma hatta cinayet olaylar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131, do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131 tam olarak se\u00e7emeyen kime g\u00fcvenece\u011fi konusunda bilinci netle\u015fmemi\u015f \u00e7ocuklar\u0131n ve ergenlerin sanal \u00e2lemin cazibesine kap\u0131larak art niyetli ki\u015filer taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131larak cinsel istismara maruz kalmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015fmektedir. Bu geli\u015fme bireylerin internet ara\u00e7lar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok kullanmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemlisi de sosyal medyad\u0131r. Son y\u0131llarda h\u0131zla \u00e7o\u011falan sosyal medya kullan\u0131m\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar\u0131n rutinleri aras\u0131nda bulunan ve kullanan insan say\u0131s\u0131n\u0131n devaml\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi bir ara\u00e7lar b\u00fct\u00fcn\u00fc durumuna gelmi\u015ftir. Sosyal medya; ki\u015filerin kendilerini ifade ettikleri ve ba\u015fka kullan\u0131c\u0131larla ba\u011flant\u0131da oldu\u011fu yeni bir sanal medyad\u0131r. Yeni ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n geli\u015fim g\u00f6stermesi ve bunlara olan ilginin \u00e7o\u011falmas\u0131 ile birlikte sosyal medya kullan\u0131m\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn daha da artmaktad\u0131r ve bireyler aras\u0131 ileti\u015fim kopukluklar\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a sosyal medyaya eri\u015fim o kadar kolay duruma gelmi\u015ftir. Sosyal medyada ge\u00e7irilen zaman artt\u0131k\u00e7a aile ili\u015fkilerinde o oranda azalma g\u00f6r\u00fclmektedir. Sosyal medyan\u0131n yo\u011fun olarak kullan\u0131lmas\u0131 sadece aile ili\u015fkileri de\u011fil ailede ya\u015fanacak ba\u015fka sorunlara da sebep olmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada sosyal medyan\u0131n aile ili\u015fkilerinde ne derece etkili oldu\u011fu incelenmektedir. Bo\u015f zaman aktivitesi olarak ortaya \u00e7\u0131kan sosyal medyan\u0131n kullan\u0131m\u0131 aile ili\u015fkilerini ne oranda etkiledi\u011fi incelenmektedir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131l bilim ve teknoloji \u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fundan bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler hayat\u0131m\u0131za bir\u00e7ok de\u011fi\u015fimi de beraberinde getirmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fimler hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131p her alanda olumlu etkiler g\u00f6stermekle birlikte birtak\u0131m olumsuzluklara da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak sebep olmaktad\u0131r. Teknolojik geli\u015fmelerden g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve yayg\u0131n olan internet teknolojisinin topluma getirdi\u011fi en \u00f6nemli yeniliklerden biri de zaman ve mek\u00e2n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmas\u0131 olmu\u015ftur. Zamansal ve mek\u00e2nsal s\u0131n\u0131rlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131yla insanlar geleneksel bir ileti\u015fim bi\u00e7imi olan y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimden farkl\u0131 bir boyutta ger\u00e7ekle\u015fen sanal ileti\u015fime ge\u00e7mi\u015flerdir. S\u00f6z konusu olan bu yeni ileti\u015fim bi\u00e7imi insanlar\u0131n bir a\u00e7\u0131dan kolay bir \u015fekilde sosyalle\u015fmesine olanak tan\u0131rken di\u011fer a\u00e7\u0131dan da \u00e7e\u015fitli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar \u00fcreterek onlar\u0131 bireyselli\u011fe itmekte ve yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bu durumdan hangi a\u00e7\u0131dan ve ne d\u00fczeyde etkilenece\u011fi ki\u015finin sanal ileti\u015fim bi\u00e7imini kullan\u0131rken kendisini y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimden soyutlay\u0131p soyutlamamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Her ya\u015f, her meslek ve her stat\u00fcden insan\u0131n hayat\u0131na girmeyi ba\u015faran bu sosyal medyan\u0131n insanlar \u00fczerinde olumlu etkileri oldu\u011fu gibi birtak\u0131m olumsuz etkilerinin de s\u00f6z konusu oldu\u011fu son d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda ortaya konulmaktad\u0131r. \u0130nsanlar g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131 ileti\u015fimle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7irmektedir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir toplumun temel gereksinimi olan sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fimin yolu, toplumun \u00e7ekirde\u011fi olarak kabul edilen ailedeki ileti\u015fimin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131ndan ge\u00e7mektedir. Bu ba\u011flamda sosyal medyan\u0131n aile i\u00e7i ileti\u015fime etkisinin hangi boyutlarda oldu\u011fu konusuna odaklanmakta fayda vard\u0131r. Sosyal medyan\u0131n aile i\u00e7i etkile\u015fimi en \u00e7ok etkiledi\u011fi boyutlar; birinci olarak aile \u00fcyelerinin birlikte ge\u00e7irdikleri zaman dilimlerinin yerini sosyal medyada ge\u00e7irilen s\u00fcrenin almas\u0131 ikinci olarak ise sanal \u00e2lemin verdi\u011fi esneklik ve bilinmezli\u011fin etkisiyle sanal fl\u00f6rtlerin ve sanal aldatmalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na zemin haz\u0131rlamas\u0131ndan dolay\u0131 e\u015fler aras\u0131nda g\u00fcvensizlik ve huzursuzluk olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Geldi\u011fimiz son noktada toplumun t\u00fcm alanlar\u0131nda sosyal medya kullan\u0131m\u0131 ciddi oranda yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bilgisayar\u0131 a\u00e7ar a\u00e7maz ya da ak\u0131ll\u0131 telefonlardan \u00f6ncelikle sosyal medya sayfalar\u0131na bakmakta ve fark\u0131na varmaks\u0131z\u0131n bu sayfalarda amac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131ndan daha fazla zaman harcamaktad\u0131r. Aile i\u00e7erisinde anne-baba ve \u00e7ocuklarda bu durum ciddi bir ileti\u015fim kopuklu\u011funa yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile \u00fcyeleri ileti\u015fim bi\u00e7iminin en a\u00e7\u0131k ve sa\u011fl\u0131kl\u0131s\u0131 olan y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fim kurmaktan daha \u00e7ok \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n pop\u00fclaritesi olan sosyal medya sayfalar\u0131nda vakit ge\u00e7irmektedir. Bu durum ise insanlar\u0131 zamanla sosyal medya sayfalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 bireyler haline getirebilmektedir. Sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n amac\u0131ndan sapmas\u0131, gere\u011finden fazla sosyal medya sayfalar\u0131nda vakit ge\u00e7irilmesi ve bu durum sebebiyle aile i\u00e7i ileti\u015fimin olumsuz y\u00f6nde etkilendi\u011fini unutmayal\u0131m.<\/p>\n<p>Sosyal medya kavram\u0131 incelendi\u011finde literat\u00fcrde bir\u00e7ok tan\u0131m yer almaktad\u0131r. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sosyal medyay\u0131, ki\u015filer aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi destekleyen, ortak ilgi alanlar\u0131na sahip bireylerin payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131ran ve herkesin kendi ki\u015fisel profilini ve ileti\u015fim kurmak istedi\u011fi arkada\u015f listesini olu\u015fturma \u015fans\u0131 veren web tabanl\u0131 ortamlar olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Sosyal a\u011f kavram\u0131; ortak bir ama\u00e7 do\u011frultusunda ki\u015filerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini payla\u015fmalar\u0131n\u0131 ve birbirleriyle etkile\u015fime girmelerini kolayla\u015ft\u0131ran internet \u00fczerinden bir topluluk olu\u015fumunu i\u015faret etmektedir. Di\u011fer taraftan, sosyal medya toplumdaki daha derin sosyal etkile\u015fimi, topluluk olu\u015fumunu ve i\u015fbirli\u011fi projelerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi sa\u011flayan siteler olarak tan\u0131mlanabilmektedir. Mevcut toplumsal ba\u011flar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini ve yeni ba\u011flant\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 destekleyen \u00e7evrimi\u00e7i toplumsal a\u011flar olarak tan\u0131mlan\u0131r. Literat\u00fcrdeki tan\u0131mlar\u0131 toparlayacak olursak, sosyal medya, sosyal bir ortamda kendilerini tan\u0131tma, sosyal a\u011f ortam\u0131 kurma, di\u011fer kullan\u0131c\u0131larla ileti\u015fim kurma ve devam ettirme olu\u015fturduklar\u0131 i\u00e7eri\u011fi (foto\u011fraf, video, blog vb.) payla\u015fma, ki\u015fisel bilgilerini, foto\u011fraf ve videolar\u0131n\u0131 i\u00e7eren profil sayfas\u0131 olu\u015fturma ve tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 insanlarla ili\u015fkiler kurma, yeni arkada\u015fl\u0131klar ke\u015ffetme gibi olanaklar sunan \u00e7evrimi\u00e7i platformlard\u0131r. Sosyal medya tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ya da tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerle ileti\u015fim kurma, foto\u011fraf ve video payla\u015f\u0131labilen bir platformdur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya uygulamalar\u0131 art\u0131k sadece ileti\u015fimi sa\u011flamakla kalmay\u0131p oyun, bilgi edinme, arama yapma gibi pek \u00e7ok aktiviteye de olanak sa\u011flayarak, neredeyse ki\u015filerin hemen hemen b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderir duruma gelmi\u015ftir. B\u00f6ylece arad\u0131\u011f\u0131 hemen her \u015feyi sosyal medyada bulan ki\u015filerin ba\u015fka bir araca ihtiya\u00e7lar\u0131 olmayacakt\u0131r. 2001 y\u0131l\u0131nda kurulan Ryze.com, i\u015f d\u00fcnyas\u0131ndaki profesyonellerin \u00f6zellikle de yeni giri\u015fimcilerin ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f bir toplumsal payla\u015f\u0131m a\u011f\u0131 olarak kurulmu\u015ftur. Sonralar\u0131 2002 y\u0131l\u0131nda Friendster isimli sosyal medya uygulamas\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olup Ryze.com\u2019un sadece i\u015f d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6n\u00fck olmas\u0131ndan dolay\u0131 olan k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011fa \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak daha geni\u015f sosyal kesime hitap edecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Friendster\u2019in halen etkin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ger\u00e7ek anlamdaki sosyal medyan\u0131n ilk \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir. Aray\u00fczleri daha da geli\u015ftirilen Facebook, Myspace, Friendster, Hi-5, Twitter, Netlog vb. gibi sosyal medya uygulamalar\u0131n\u0131n 2000\u2019li y\u0131llarda olduk\u00e7a pop\u00fcler hale geldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle 2003 y\u0131l\u0131ndan sonra olu\u015fturulan sosyal medya uygulamalar\u0131na gelindi\u011finde, en bilinenleri Facebook ve Myspace olmu\u015ftur. \u015eu an \u00fclkemizde gen\u00e7ler aras\u0131nda en fazla kullan\u0131lan uygulamalar, Facebook, Twitter ve Instagram\u2019d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en fazla kullan\u0131lan sosyal medya uygulamas\u0131 olan Facebook, 2004 y\u0131l\u0131nda Mark Zuckerberg ve oda arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan Harvard \u00dcniversitesi i\u00e7inde kurulmu\u015ftur . Uygulama 2005 y\u0131l\u0131nda daha \u00e7ok akademik camia i\u00e7inde kalsa da, 2006 y\u0131l\u0131nda \u015fimdiki niteliklerine kavu\u015farak genel kitlelere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011finde sosyal medya devi Facebook\u2019un 1 milyardan fazla aktif kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine ayn\u0131 d\u00f6neme hitap eden \u00f6nemli uygulamalardan Twitter ise, daha k\u0131sa c\u00fcmlelerin kurulmas\u0131yla olu\u015fturulan Twit\u2019ler ile ileti\u015fim kurulmas\u0131, daha \u00e7ok gen\u00e7lere ve Hollywood\u2019un ve m\u00fczik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fclerine hitap etmesi nedeniyle olduk\u00e7a \u00fcnlenmi\u015ftir. 2006 y\u0131l\u0131nda teknoloji giri\u015fimcileri Evan Williams, Jack Dorsey ve Biz Stone taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Twitter, internet \u00fczerinden SMS (k\u0131sa mesaj) olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve \u00f6zellikle Twitter\u2019\u0131n mobil teknolojilerden (SMS ile ya da internet a\u011f\u0131 ile) takip edilebilmesi eri\u015filebilirli\u011fini ve h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde neredeyse t\u00fcm g\u00fcncel konulara ve olaylara Twitter\u2019dan rahatl\u0131kla eri\u015filebiliyor ve hatta kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcndemi takip etmek i\u00e7in Twitter uygulamas\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan Foursquare, 2009 y\u0131l\u0131nda arkada\u015flar ile \u201ccheck-in\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan yer bildirimi ve ger\u00e7ek zamanl\u0131 konum payla\u015fmay\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Be\u015f y\u0131l sonra, check-in&#8217;e kendi uygulamas\u0131n\u0131 vermeye karar vererek Swarm isimli yeni bir uygulamay\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131 takip edip, onlarla bulu\u015fabilmesi i\u00e7in en h\u0131zl\u0131 yol olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n check-in yaparak bulunduklar\u0131 ortamda di\u011fer Swarm kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 da rahatl\u0131kla g\u00f6rebilmektedir. Swarm uygulamas\u0131 \u00fczerinden kullan\u0131c\u0131lara k\u0131sa mesaj atma \u00f6zelli\u011fi de bulunmaktad\u0131r. Sosyal medya tercihleri ile ilgili bir ara\u015ft\u0131rmada ise, gen\u00e7lerin %26\u2019s\u0131 Twitter\u2019\u0131n hayatlar\u0131ndaki \u00f6neminin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu ifade ederken, %23\u2019\u00fcn\u00fcn Facebook i\u00e7in ayn\u0131 ifadeyi kulland\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur. Facebook kullanma e\u011filiminin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bununla birlikte, gen\u00e7lerde Instagram kullan\u0131m\u0131n\u0131n da yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Fakat Instagram\u2019\u0131n Facebook b\u00fcnyesinde oldu\u011funu unutmamak gerekir. Instagram uygulamas\u0131 \u00fczerinden foto\u011fraf, video payla\u015f\u0131labilir hatta yeni g\u00fcncellemesi ile canl\u0131 yay\u0131n yapma \u00f6zelli\u011fi bulunmaktad\u0131r. Sosyal medya uygulamalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireyler kendi ki\u015fisel sayfalar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmekte ve buna dayal\u0131 olarak ileti\u015fimde bulunabilmekte, di\u011ferleriyle etkile\u015fim kurabilmektedir. Hazar\u2019a g\u00f6re sosyal medyan\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi bireylerin kendilerini ba\u015fkalar\u0131na a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde internet kanal\u0131yla ifade edebilmesidir. Bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi bulunan Facebook, beraberinde a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131 da g\u00fcndeme getirerek ki\u015filerin hayat\u0131nda birtak\u0131m problemlere yol a\u00e7maktad\u0131r. S\u00f6z konusu problemler ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve klinisyenlerin de ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gibi bir patolojiyi g\u00fcndeme getirmi\u015ftir ve Facebook ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeni bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 olarak alanyaz\u0131nda yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Telefonlardan kaynakl\u0131 sosyal medya hesaplar\u0131na eri\u015fim \u00e7ok kolayd\u0131r. Hemen bak\u0131p \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131m mantalitesi ile g\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 sosyal medya hesaplar\u0131nda ge\u00e7irildi\u011fi bilinmektedir. Twitter ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bir mikroblog ortam\u0131 olarak bilindi\u011fi ve 140 karakterle ki\u015filerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, bilgilerini, diledikleri sayfalar\u0131n web adreslerini, be\u011fendi\u011fi resim ve videolar\u0131 payla\u015fabildi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Twitter\u2019da da kullan\u0131c\u0131lar kendi a\u011flar\u0131n\u0131 olu\u015fturabilmekte ve bu a\u011flar\u0131 kullanarak ileti\u015fim sa\u011flayabilmektedir. G\u00fcndem ile ilgili ya da ki\u015fisel d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz ile ilgili bir \u015feyler payla\u015fmak, foto\u011fraf- video payla\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.Pop\u00fcler foto\u011fraf payla\u015f\u0131m platformu olarak bilinen Instagram, Facebook taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nd\u0131ktan sonra de\u011ferini 35 kat art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Bu ba\u011flamda, ara y\u00fcz\u00fcn\u00fcn sade ve kullan\u0131m\u0131n\u0131n kolay olmas\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k \u00f6zelli\u011fini \u00f6n planda tutmakta olup bu sebeple de her ya\u015ftan kesime hitap ederek yayg\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Di\u011fer taraftan, uygulamay\u0131 ilgi \u00e7ekici yapan en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fin \u00e7ekilen foto\u011fraflara h\u0131zl\u0131 ve etkileyici filtrelerin uygulanabilmesi oldu\u011fu belirtilmektedir ve bu filtreler sayesinde normal hayatta rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z en basit nesneler bile sanki bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi foto\u011fraflanabilmektedir. B\u00f6ylece, Instagram ortam\u0131nda payla\u015f\u0131lan foto\u011fraflara a\u011fdaki di\u011fer ki\u015filer \u201cbe\u011fen\u201d \u00f6zelli\u011fi ile be\u011fendiklerini belirtebilmekte, isterlerse yorum yazarak etkile\u015fimde bulunabilmektedir. Bu uygulamada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 takiple\u015fmek mecburi de\u011fildir. Foursquare, konum bazl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bir sosyal medya uygulamas\u0131d\u0131r. \u00d6nceleri Foursquare kullan\u0131larak hem mek\u00e2n aranabilmekte hem de \u201ccheck-in\u201d olarak tabir edilen yer bildirimi yap\u0131labilmekteydi. \u015eimdilerde ise Foursquare yer bildirimi yapmak isteyenleri, Swarmadl\u0131 yeni bir sosyal medya uygulamas\u0131na y\u00f6nlendirmektedir. B\u00f6ylece Foursquare sadece mekan aramak i\u00e7in, Swarm ise yer bildirimi yapmak i\u00e7in birbirilerine entegre \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>A\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde konum bildirimi yapma veya s\u0131kl\u0131kla durumunu bildirme de \u015fimdilerde ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k t\u00fcr\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, internette bildirim payla\u015farak \u00e7ok zaman harcamak sosyalizasyon olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Psikologlar bunu \u201csosyal bildirim ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu kullan\u0131c\u0131lar bildirimlerini payla\u015farak sosyalle\u015feceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine ra\u011fmen, asosyal olmakta ve beyin o an sosyalizasyona kurulu oldu\u011fundan ger\u00e7ek sosyal ili\u015fkileri reddetmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyin bildirimlerin etkisiyle sosyal kalmaktad\u0131r. S\u00fcrekli yer bildirimi yapma, be\u011feni ve yorum odakl\u0131 ya\u015famak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n belirtilerinden olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Sosyal medya uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu ortamlar\u0131 olduk\u00e7a cazip hale getirecek \u00f6zelliklerin insanlar\u0131 derinden etkiledi\u011fi ve hayatlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline getirerek devaml\u0131 orada bulunma iste\u011fi yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum, sosyal medyadan olumlu olarak yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda birtak\u0131m problemlerin do\u011fmas\u0131na ve bu problemleri giderme yollar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Sosyal medya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bu problemlerden bir tanesi olarak alanyaz\u0131nda yerini al\u0131rken, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce sosyal medyan\u0131n etkileri ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ailede anne-baba ve \u00e7ocuk aras\u0131nda ileti\u015fimde birebirlik \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bireyler \u00e7ocukluk d\u00f6neminde ve \u00f6zellikler ergenlik d\u00f6neminde anlay\u0131\u015f ve ilgiye \u00e7ok fazla ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde ebeveyn ve \u00e7ocuk aras\u0131nda sorunlar\u0131n \u00fczerinin kapat\u0131lmas\u0131, problemleri daha fazla art\u0131rmaktad\u0131r. Bu durum aile i\u00e7i ili\u015fkilerin ve ileti\u015fimin bozulmas\u0131n\u0131 tetiklemektedir. \u0130leti\u015fim bozuklu\u011funu \u00e7\u00f6zmenin yolu aile i\u00e7inde a\u00e7\u0131k ileti\u015fim yani do\u011frudan ileti\u015fim unsuru olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmad\u0131r. \u0130leti\u015fimsel problemlerin \u00e7\u0131kmamas\u0131 ve en aza indirgenebilmesi i\u00e7in ebeveyn ve \u00e7ocuk aras\u0131 diyaloglar s\u0131k tutulmal\u0131 ve \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 arkada\u015f\u00e7a bir tav\u0131r sergilenmelidir. \u00c7ocu\u011fa ne kadar arkada\u015f gibi yakla\u015f\u0131m g\u00f6sterilirse o kadar ileti\u015fimsel problemler ortadan kalkacakt\u0131r. \u0130leti\u015fimin ge\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in aile \u00fcyelerinin bir arada olmas\u0131 \u00f6nem arz etmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar aras\u0131 ileti\u015fim i\u00e7in bir aradal\u0131k \u015fart\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak aile i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim i\u00e7in bu \u015fart hala anlam ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile \u00fcyelerinin y\u00fcz y\u00fcze ayn\u0131 ortamda olmas\u0131, birlikte zaman ge\u00e7irmesi ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde konu\u015fma yoluyla ileti\u015fim kurmas\u0131, aile i\u00e7i ileti\u015fimin en yal\u0131n halidir ve problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda en kolay \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131ran yoldur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ailenin bir aradal\u0131\u011f\u0131 eskiye oranla \u00e7ok azalm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na at\u0131lmas\u0131yla ailede anne de baba da sadece i\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ak\u015fam bir araya gelebilmektedir. \u0130\u015ften gelen anne-baba ve okuldan gelen \u00e7ocu\u011fun bir arada bulunabildi\u011fi ak\u015fam saatleri aile ileti\u015fimi i\u00e7in ka\u00e7\u0131r\u0131lmayacak zaman dilimleridir. Ancak internet ve sosyal medyan\u0131n hayat\u0131m\u0131za giri\u015fiyle aileye ayr\u0131lmas\u0131 gereken bu ortak zaman\u0131n kullan\u0131m\u0131 iyice k\u0131s\u0131tlanmaktad\u0131r. \u0130nternet yoluyla sosyalle\u015fme \u00e7abas\u0131 olan Facebook kullan\u0131m\u0131 \u00f6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda ciddi oranda pop\u00fcler olan bir etkinlik haline gelmi\u015ftir. Gen\u00e7ler art\u0131k zaman\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Facebook\u2019ta ge\u00e7irmektedir. Devaml\u0131 sosyal medyada zaman ge\u00e7iren bireylerden dolay\u0131 aileye ayr\u0131lan zaman daha da azalmaktad\u0131r. \u0130leti\u015fimin sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir. Ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte bu daha \u00e7ok yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Facebook\u2019a ba\u011flanma art\u0131k ellerinin alt\u0131nda sa\u011flanmaktad\u0131r. Bu durum gen\u00e7lerin ve a\u015f\u0131r\u0131 olmasa da yeti\u015fkinlerin evde oturdu\u011fu yerde, \u00e7ar\u015f\u0131da, okulda ders esnas\u0131nda, seyahatte, partide hatta tuvalette bile Facebook\u2019tan kopmamas\u0131na ortam haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu atmosferde gerek toplumsal ili\u015fkiler gerekse aile i\u00e7i ileti\u015fimde sanal \u00e2lemin i\u00e7inden kopamayan bireyler ger\u00e7ek ya\u015famsal ileti\u015fimlerini aksatma y\u00f6n\u00fcnde s\u0131k\u0131nt\u0131ya girmektedir. Sosyal medya ve aile i\u00e7i ileti\u015fim ba\u011flam\u0131nda odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel nokta Facebook\u2019ta ge\u00e7irilen s\u00fcrenin, zaten k\u0131s\u0131tl\u0131 olan ailenin birlikte ge\u00e7irebilece\u011fi zaman dilimlerini azaltmas\u0131d\u0131r. \u0130nternette sosyalle\u015fme i\u00e7in harcanan vaktin asl\u0131nda insan ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u00f6nemli olan y\u00fcz y\u00fcze a\u00e7\u0131k ileti\u015fim i\u00e7in ayr\u0131lacak zaman\u0131 \u00e7almas\u0131 Facebook\u2019un aile i\u00e7i ileti\u015fimi \u00fczerindeki etkisinin temel unsurudur. Neredeyse sadece ak\u015fam vakitleri bir arada olan aile \u00fcyelerinin, o zaman dilimini de sosyal medyada ge\u00e7irmesi aile i\u00e7i ileti\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck sorun te\u015fkil etmektedir. Gen\u00e7lerin odalar\u0131na \u00e7ekilip sosyal medya hesaplar\u0131nda dola\u015fmalar\u0131 ebeveynleri ile olan ili\u015fkilerini olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. Aile \u00fcyeleri ile birlikteyken sosyal medyaya ba\u011flanma durumu \u00fcyeler aras\u0131 a\u00e7\u0131k ileti\u015fimi sekteye u\u011frataca\u011f\u0131 i\u00e7in aile i\u00e7i ileti\u015fimi olumsuz etkilemektedir. Sanal \u00e2lemde gezinen bireyin dikkati o y\u00f6ne kayaca\u011f\u0131 i\u00e7in etraf\u0131nda olan bitenden kendini soyutlayacakt\u0131r. Bu nedenle ister anne-baba ister \u00e7ocuk olsun aile \u00fcyeleri bir aradayken sosyal medyaya girme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcresini azaltmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal Medyan\u0131n Bireylerin Sosyalle\u015fmelerine Etkileri:<\/p>\n<p>Bireylerin sosyalle\u015fmesi, i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumun bir \u00fcyesi olarak rollerini almalar\u0131yla, toplumun egemen kurallar\u0131n\u0131 benimsemeleri ve uygulamalar\u0131yla ba\u015flamaktad\u0131r. Ancak bu ba\u015flang\u0131\u00e7 ilk olarak aile kurumuyla daha sonralar\u0131 ise okul, akran gruplar\u0131, y\u00f6netsel birimler, dernekler, kom\u015fu k\u00fcmeleri gibi gruplarla devam etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplum, bu etmenlerin tamam\u0131ndan olu\u015fan bir olgudur. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda \u00e7o\u011fu toplum bilimci sosyalle\u015fmenin etmenleri konusunda birincil ve ikincil k\u00fcmeler olarak ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya gitmi\u015ftir. Bireyin toplumsalla\u015fman\u0131n birincil k\u00fcmelerin ba\u015f\u0131nda aile, akran gruplar\u0131, arkada\u015f gruplar\u0131, oyun k\u00fcmeleri, okul gibi topluluklar yer almaktad\u0131r. Toplumsalla\u015fman\u0131n ikincil k\u00fcmelerinde g\u00f6ze \u00e7arpan temel hususlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise birincil k\u00fcmelere g\u00f6re daha uzak, daha resmi, daha az duygusal ve daha az ki\u015fiselli\u011fin oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. \u0130kincil k\u00fcmelerinde ili\u015fkiler olduk\u00e7a k\u0131sa s\u00fcrelidir. Birincil k\u00fcmeler se\u00e7ilmi\u015f ve ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bireylerden olu\u015fup az say\u0131da ki\u015filerden olu\u015furken, ikincil k\u00fcmelerde say\u0131ca fazlal\u0131k s\u00f6z konusudur. Birincil k\u00fcmelerde devaml\u0131 zaman ge\u00e7irilen bireyler bulunmaktad\u0131r. Birincil k\u00fcmelere g\u00f6re ikincil k\u00fcmelerde bulunan ki\u015filer daha az zaman ge\u00e7irdi\u011fimiz bireyler olarak nitelendirebiliriz.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131 gereken k\u00fcme kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n 20. y\u00fczy\u0131ldan itibaren toplumsalla\u015fma \u00fczerinde ciddi etkisi s\u00f6z konudur. Burada \u00f6nemli olan nokta kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ya\u015f ya da d\u00f6nem fark etmeksizin t\u00fcm bireyleri etkileme kapasitesine sahip olmas\u0131d\u0131r. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda, birincil k\u00fcmelerde g\u00f6r\u00fclen y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fki olmas\u0131 durumunun farkl\u0131 bir versiyonu g\u00f6r\u00fclmektedir. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda ileti\u015fim tek y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr. Buradaki ili\u015fkinin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcresi ise bireylerin denetimindedir. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndan radyo, televizyon, gazete, dergi vb. ikincil k\u00fcmelerin ki\u015fisellik eksikli\u011fini gidermek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu a\u00e7\u0131dan da tek y\u00f6nl\u00fc bir ileti\u015fim oldu\u011fu i\u00e7in bireyin sa\u011fl\u0131kl\u0131 toplumsalla\u015fmas\u0131nda yetersiz kalmaktad\u0131r. Bu nedenle de kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 sadece bireyin toplumsalla\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 bir unsur olmaktad\u0131r. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ki\u015finin sosyalle\u015fmesinde \u00f6nemli bir rol\u00fc yoktur. Bug\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirme yapacak olursak bireylerin toplumsalla\u015fmas\u0131nda son d\u00f6nemlerde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa do\u011fru s\u00fcr\u00fcklenmekte oldu\u011fumuz sosyal medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131n da ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bir ileti\u015fim arac\u0131 olarak internet, art\u0131k di\u011fer medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yerini alm\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u0130nsanlar internetten mesajla\u015fma, gazete okuma ve TV izleme gibi imk\u00e2nlara sahiptir. Ayr\u0131ca y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fme format\u0131ndan uzak, sanal bir etkile\u015fim oldu\u011fu i\u00e7in olduk\u00e7a esnek bir ortam yaratmaktad\u0131r. Bu esneklik ve internetin di\u011fer medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u015flevlerini kapsay\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi sayesinde kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in \u00e7evrimi\u00e7i ileti\u015fim, daha cazip hale gelmektedir. Bu durum insanlar\u0131n ileti\u015fim kurma ve sosyalle\u015fme format\u0131nda de\u011fi\u015fime neden olmaktad\u0131r. \u0130nternet eri\u015fiminin kolayl\u0131\u011f\u0131 kitap okuma, dizi izleme ya da herhangi bir bilgiye kolay bir bi\u00e7imde eri\u015fim imk\u00e2n\u0131 sunmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde neredeyse \u00e7o\u011fu bilgilere istedi\u011fim zaman rahatl\u0131kla internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015fmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ama bu eri\u015fim kolayl\u0131\u011f\u0131 asosyalle\u015fmeyi de yan\u0131nda getirmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilgisayar ve internet kullan\u0131m\u0131 olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. \u0130nternetin \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla birlikte bir sanal d\u00fcnya \u00e2leminin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Gelinen son noktada sanal \u00e2lemin en pop\u00fcler unsurunun Facebook oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. \u0130nsanlar\u0131n 2003 y\u0131l\u0131nda tan\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu bu sosyal payla\u015f\u0131m sitesiyle Facebook a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde bir sosyallik alan\u0131 olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Toplumsal payla\u015f\u0131m sitesi misyonuyla ortaya \u00e7\u0131kan Facebook\u2019ta \u00e7o\u011fu zaman sanal d\u00fcnya ile ger\u00e7ek d\u00fcnya aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n belirsizle\u015fti\u011fini, Facebook\u2019ta arkada\u015f bulma, siyasi ve sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fczerine tart\u0131\u015fma, fikir al\u0131\u015f veri\u015finde bulunma, Facebook arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131\u015fma ve tan\u0131\u015f\u0131k olanlar\u0131nda ileti\u015fimini peki\u015ftirerek evlenmeleri gibi ciddi kararlar\u0131n da al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Yani Facebook kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ger\u00e7ek hayattaki aktivitelerinin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu art\u0131k sanal ortamda da ger\u00e7ekle\u015ftirebilme imk\u00e2n\u0131na sahiptir. Konu\u015fan, ileti\u015fim kuran, aktaran insanlar teknolojinin toplumsal hayatta kullan\u0131m\u0131n\u0131 bir hobiden \u00e7ok, ihtiya\u00e7 haline getirmi\u015flerdir. Ancak buradaki ileti\u015fimin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7mas\u0131ndan dolay\u0131 y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fim yetersiz kalmaktad\u0131r. Burada anlat\u0131lmak istenen, y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimin \u00f6neminin ya da ger\u00e7ekli\u011finin azalmas\u0131 de\u011fildir. Sadece insanlar ileti\u015fim kurmada daha kolaya ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sosyal medya ileti\u015fimini gere\u011finden fazla hayata sokmaktad\u0131r. Bir a\u00e7\u0131dan ama\u00e7lanan \u015fey ileti\u015fim pratikli\u011fiyken denge kurulamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmez ileti\u015fim yoluna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle beden dili, jest ve mimiklerle daha ikna edici olan y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fim yerini soyut, duygudan yoksun ve g\u00fcven temas\u0131 eksik olan sosyal medyaya b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kurulan ileti\u015fim de yanl\u0131\u015f anlamalara a\u00e7\u0131k bir ileti\u015fim \u015feklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mimik ve beden dili g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in farkl\u0131 anla\u015f\u0131lmalara \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u201cSistem insan\u0131 insana, ya\u015fama yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 zamanda onu yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yor. Tek ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131lan insan\u0131, evlere, apartmanlara, i\u015f yerlerine hapsediyor. Y\u00fcz binler, milyonlar i\u00e7inde yaln\u0131z, yabanc\u0131 ve sadece t\u00fcketen bir insan ki\u015fili\u011fi yaratan sistem, sonra da sanal bir d\u00fcnyay\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcne koyuyor. &#8220;Sosyal a\u011f&#8221; dedikleri bu sanal d\u00fcnya, insan\u0131 bireyselle\u015ftiren, yaln\u0131zla\u015ft\u0131ran d\u00fcnyas\u0131nda bir kurtar\u0131c\u0131 gibi sunuluyor. Yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lan, insana, insani de\u011ferlere, insan ili\u015fkilerine yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan milyonlarca insan i\u00e7in suni \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilerek, insanlara sanal bir d\u00fcnya sunulmaktad\u0131r. G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda, apartman\u0131ndaki, soka\u011f\u0131ndaki, i\u015fyerindeki, okulundaki insanlardan uzak duran, onlar\u0131 tan\u0131mak i\u00e7in \u00e7aba harcamayan milyonlarca insan bilgisayar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n beyaz cam\u0131ndan &#8220;arkada\u015fl\u0131klar&#8221; kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Sohbet gruplar\u0131 olu\u015fturuyorlar. Saatlerini, g\u00fcnlerini harcad\u0131\u011f\u0131 bu suni ili\u015fkide, y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkig\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 yoktur. Magazin vard\u0131r, bo\u015f sohbetler vard\u0131r, vakit \u00f6ld\u00fcrme vard\u0131r\u201d<\/p>\n<p>Aile i\u00e7i ileti\u015fim ya da ileti\u015fimin her bi\u00e7iminde, her \u015feyden \u00f6nce ileti\u015fim kuracak bireylerin birbirlerine yeterli zaman ay\u0131rmas\u0131 gerekmektedir. Ancak ya\u015fanan toplum ve teknolojik de\u011fi\u015fimler, yo\u011funla\u015fan i\u015f ya\u015fant\u0131lar\u0131 nedeniyle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde aile \u00fcyelerinin birbirlerine zaman ay\u0131rmakta zorland\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7a\u011fda\u015f kent ailesi, bo\u015f zamanlar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemini kaybetmi\u015ftir. Ailenin bo\u015f zamanlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirme i\u015flevi, aile d\u0131\u015f\u0131na kaym\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu i\u015flevi art\u0131k ba\u015fka unsurlar yerine getirmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle gen\u00e7lerin bo\u015f zaman\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme faaliyetleri daha \u00e7ok pasif halde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bu pasif aktivitelerin ba\u015f\u0131nda da internette vakit ge\u00e7irme gelmektedir. Sosyalle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir faaliyet g\u00f6stermemektedir. Gen\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sosyal medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131 sosyalle\u015fme olarak g\u00f6rmektedir. Toplumumuzda gen\u00e7lerin yar\u0131s\u0131 bo\u015f zaman de\u011ferlendirme etkinli\u011fi olarak bilgisayar ve internet kullanmaktad\u0131r. Gen\u00e7ler kendi odalar\u0131nda yaln\u0131z bir \u015fekilde, internetin ba\u015f\u0131nda vakit ge\u00e7irdikleri i\u00e7in ba\u015fka sosyal aktivitelerden ve arkada\u015fl\u0131k ili\u015fkileri kurmaktan uzak kalm\u0131\u015flard\u0131r. Gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklarda TV izleme, spor yapma, arkada\u015flarla zaman ge\u00e7irme gibi faaliyetlerin yerini internet alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiren ise ebeveynlerin bu bo\u015f zaman\u0131n ayr\u0131 ge\u00e7irilmesi durumunun fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131d\u0131r. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k ebeveynler de bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken internet kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bundan dolay\u0131 bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131n ayr\u0131 ge\u00e7irildi\u011finin fark\u0131na var\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal medya \u00a0kullan\u0131m\u0131 zamanla ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k haline gelmi\u015fse ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n sosyal ili\u015fkileri ciddi derecede zay\u0131flamaya ba\u015flamakta, aileleriyle, arkada\u015flar\u0131yla, i\u015f yerinde ya da okulda problemler ya\u015famaktad\u0131r. Ki\u015fi a\u015f\u0131r\u0131 sosyal medya kullan\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015f ise davran\u0131\u015flar\u0131nda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onay ya da reddine muhta\u00e7l\u0131k, \u00f6zg\u00fcven yoksunlu\u011funda art\u0131\u015f g\u00f6zlenmekte ve fark edilme ihtiyac\u0131n\u0131 zirvede ya\u015f\u0131yor demektir. Bu nedenle ger\u00e7ek hayatta att\u0131klar\u0131 her ad\u0131m\u0131 Facebook\u2019ta payla\u015fma ihtiyac\u0131 hissetmekte ve \u00fczerine dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015farak ilgi oda\u011f\u0131 olmak istemektedir. Bu durum da kullan\u0131c\u0131y\u0131 narsist bir e\u011filime s\u00fcr\u00fcklemekte zamanla ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131ndaki sosyal ileti\u015fim becerisini kaybetmektedir. Birey sosyal medya hesaplar\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 payla\u015f\u0131ma be\u011feni ya da yorum gelmesi onu mutlu etmektedir. Bu \u015fekilde fark edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Facebook insanlar\u0131n zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irebilmektedir. Bireylerin \u00e7o\u011fu Facebook\u2019u a\u00e7arken \u201ciki dakika bak\u0131p \u00e7\u0131kay\u0131m bildirim\/mesaj\/be\u011feni var m\u0131?\u201d mant\u0131\u011f\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ancak en az bir saatini burada fark\u0131na varmadan harcamaktad\u0131r. Eskiden insanlar bilgisayar ba\u015f\u0131nda bu kadar vakit ge\u00e7irmezken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Facebook\u2019a giri\u015f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaman kayb\u0131 ba\u015flamaktad\u0131r. Kim kiminle ne yapm\u0131\u015f, hangi foto\u011fraflar\u0131 \u00e7ekilmi\u015f, nerelere girmi\u015f, kiminle ili\u015fkisi var derken zaman h\u0131zla yok olmaktad\u0131r. Bu durumlar insanlarda o kadar ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapm\u0131\u015f ki ki\u015fi Facebook\u2019ta bulunmazken hayattan geri kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ve her g\u00fcn bir defa muhakkak Facebook sayfas\u0131n\u0131 kontrol etmektedir. Ayr\u0131ca Facebook hesab\u0131n\u0131 donduranlar\u0131n \u00e7o\u011funun tekrar aktifle\u015ftirmesi de Facebook\u2019un ne denli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011funun g\u00f6stergesidir.<\/p>\n<p>Sosyal Medyan\u0131n \u00c7ocuklar \u00dczerinde Etkisi<\/p>\n<p>D\u00fcnyada geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde bilgisayarda oyun oynama ve \u00e7al\u0131\u015fma noktas\u0131nda her zamankinden daha fazla zaman harcamaktad\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n son \u00e7eyre\u011finden bu yana okullarda internet eri\u015fimi h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r ve bu d\u00f6nemde internet 8,6 milyona ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, \u00e7ocuklar\u0131n internet kullan\u0131m\u0131n\u0131 endi\u015fe verici boyutlara ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuk ve gen\u00e7lerde internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen alanlar\u0131ndan biri oyun ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7evrimi\u00e7i kat\u0131l\u0131mla bir\u00e7ok ki\u015fi birlikte internet \u00fczerinden oyun oynayabilmektedir. Oyun ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6yle bir boyutta gelmi\u015ftir ki art\u0131k internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir alt dal\u0131 olarak de\u011fil ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir alan olarak de\u011ferlendirilmektedir. \u00c7evrimi\u00e7i oyun oynama ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkokul \u00e7a\u011f\u0131na kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani yediden yetmi\u015fe nerdeyse t\u00fcm ya\u015flarda oyun ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r ve buda \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Teknoloji \u00e7a\u011f\u0131ndaki nesil ile geleneksel d\u00f6nemdeki nesil aras\u0131nda \u00f6nemli farklar s\u00f6z konusudur. Geleneksel d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n oyunlar\u0131 ve oyuncaklar\u0131 teknolojik cihazlar de\u011fildi. \u00c7ocuklar\u0131 sokakta arkada\u015f gruplar\u0131yla \u00e7e\u015fitli oyunlar oynayarak vakit ge\u00e7iriyorlard\u0131. Teknoloji \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla ilerleyen d\u00f6nemlerde \u00e7ocuklar atari salonlar\u0131nda ye da evdeki bug\u00fcne g\u00f6re basit kalan cihazlarla vakit ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131lar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise durum bamba\u015fka bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm alm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k ailede herhangi birinde ak\u0131ll\u0131 telefon bulunmas\u0131 internet ve sosyal medyan\u0131n her an yan\u0131n\u0131zda olmas\u0131, hayat\u0131n\u0131z\u0131 ve sosyalli\u011finizi yak\u0131ndan etkiliyor olmas\u0131 demektir. Art\u0131k bireyler mobil cihazlar\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir \u015fekilde her an sanal \u00e2lemde bulunma \u00e7abas\u0131ndad\u0131r. \u00d6zellikle gen\u00e7lerde bu durum hat safhaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00a0Gen\u00e7ler ak\u0131ll\u0131 telefonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yer bildirimi, sosyal medya hesaplar\u0131ndan foto\u011fraf payla\u015f\u0131m\u0131 yaparak sanal \u00e2lemde bulunma gayreti g\u00f6stermektedirler. Her an her yerde ak\u0131ll\u0131 telefonlarla bir b\u00fct\u00fcn olarak ya\u015fama gayretindedirler. A\u015f\u0131r\u0131 internet kullan\u0131m\u0131 modern ya\u015fam\u0131n getirisi olarak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir problemdir. T\u00fcm zaman\u0131n\u0131 ekran ba\u015f\u0131nda ge\u00e7iren \u00e7ocuklar geli\u015fimsel ve psikolojik a\u00e7\u0131dan baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lara maruz kalmaktad\u0131r. Sosyal medya bireylere her ne kadar sosyalle\u015fme imk\u00e2n\u0131 sunsa da genel anlamda bireyselli\u011fe ve yaln\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm etmektedir. Bu nedenler ebeveynlere d\u00fc\u015fen g\u00f6rev ve sorumluluk ekran ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok etmek i\u00e7in \u00e7ocu\u011fu arkada\u015flar\u0131yla y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fime ve fiziksel aktivitelere te\u015fvik etmesidir. Ayn\u0131 zamanda ebeveynler kendileri de bu noktada \u00e7ocuklar\u0131na \u00f6rnek olmal\u0131, \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6zel vakit ay\u0131r\u0131p birlikte zaman ge\u00e7irmeye \u00f6zen g\u00f6stermelidir. S\u00fcrekli zaman\u0131n\u0131n ekran ba\u015f\u0131nda ge\u00e7iren \u00e7ocuklarda hayal g\u00fcc\u00fc geli\u015fmemektedir. Yarat\u0131c\u0131 oyuncaklarda ba\u015far\u0131l\u0131 olmayacaklar\u0131 i\u00e7in televizyon izleme ya da ak\u0131ll\u0131 telefonlarda oyun oynamaya e\u011filimi olu\u015facakt\u0131r. Sanal \u00e2lemde kurulan ileti\u015fim ger\u00e7ek hayattaki ileti\u015fime g\u00f6re daha rahat ve kolay bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Ancak burada alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken k\u0131s\u0131m sanal \u00e2lemde sosyalli\u011fe ko\u015fulurken fiziksel anlamda bireyselle\u015fmenin fazlal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sanal \u00e2lemde yaln\u0131z de\u011filim d\u00fc\u015f\u00fcncesi bireyi her ne kadar tatmin ediyor g\u00f6r\u00fcnse de hem fizyolojik hem psikolojik ciddi olumsuzluklara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bireylerin toplumsal ili\u015fkilerini sadece ekran arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla devam ettirmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu durum bir m\u00fcddet sonra \u00e7\u00f6lde g\u00f6r\u00fclen serap gibi anlams\u0131zla\u015fmaya ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal Medya Kullan\u0131m\u0131n Ebeveynler \u00dczerindeki Etkisi<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgi toplumunda internet ve sosyal medya, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131 olan bir ara\u00e7t\u0131r. Bilgisayar kullan\u0131m\u0131 ve internet, toplumun mevcut sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 ve insan ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftiren bir potansiyele sahiptir. Bireylerin internette ge\u00e7irdi\u011fi zaman\u0131n di\u011fer bireylerle ileti\u015fim kurmada ge\u00e7irdikleri zamandan daha fazla oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r \u0130nternet kullan\u0131m\u0131yla paralel seviyede artan sosyal medya kullan\u0131m\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Sosyal Medya \u00fcye say\u0131s\u0131 ciddi rakamlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bir sosyal a\u011f sitesi olan Facebook g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece gen\u00e7lerin kaplad\u0131\u011f\u0131 bir sosyal medya alan\u0131 olmaktan \u00f6teye ge\u00e7mi\u015ftir. \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda sadece Harward \u00dcniversitesi gen\u00e7lerine y\u00f6nelik olan bu toplumsal payla\u015f\u0131m arac\u0131 art\u0131k her ya\u015f, meslek ve stat\u00fcden insan\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir mecra haline gelmi\u015ftir. Facebook toplumsal hayatta ve bireysel g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zda ciddi anlamda fazla yer tutmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum art\u0131k sadece \u00e7ocuklar ya da gen\u00e7ler \u00fczerinde s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p ebeveynleri de i\u00e7ine d\u00e2hil etmi\u015ftir. Sosyal Medyada zaman ge\u00e7irmek, farkl\u0131 etkinliklere ayr\u0131lan zaman\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 \u00fczerinde olumlu etkilerinin yan\u0131nda zaman katili olarak ve insanlar\u0131n y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fim kabiliyetlerini k\u00f6reltme etkisi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Facebook \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra e\u011flenceli ortam\u0131 sayesinde binlerce insan aras\u0131nda h\u0131zl\u0131ca yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak gelinen noktaya kadar meydana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkiler nedeniyle de bilim adamlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in odakland\u0131\u011f\u0131 alan haline gelmi\u015ftir. Bu konuda yap\u0131lan kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma 500 milyonu a\u015fk\u0131n insan\u0131n g\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Facebook\u2019ta ge\u00e7irdi\u011fini saptam\u0131\u015ft\u0131r. Kanada York \u00dcniversitesinin yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada ise Facebook\u2019u a\u015f\u0131r\u0131 kullananlar\u0131n\u0131n narsist e\u011filim g\u00f6sterdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011funun facebook \u00fczerinden oyun oynayarak ya da arkada\u015f profillerini ziyaret ederek bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131 ge\u00e7irdikleri bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn teknolojik yeniliklerinden en fazla etkilenen kitle \u00e7ocuklar ve gen\u00e7lerdir. Giderek artan ileti\u015fimsel kolayl\u0131klar kilometrelerin \u00f6nemini kaybettirmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu s\u0131n\u0131rs\u0131z geli\u015fmelerden \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler ne kadar memnun g\u00f6r\u00fcnseler de onlar \u00fczerinde bu durumun perde arkas\u0131 etkileri \u00e7ok olumlu olmamaktad\u0131r. Tam anlam\u0131yla sosyal payla\u015f\u0131m a\u011flar\u0131ndaki payla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6znesi olan \u00e7ocuklar i\u00e7in durum giderek k\u00f6t\u00fcye gitmektedir. Geleneksel d\u00f6nemde \u00e7ocuklar sokakta oyun oynar, mahalle ma\u00e7lar\u0131 yapar, ak\u015fam kom\u015fu misafirli\u011fine giderken \u015fimdi Facebook\u2019ta sanal \u00e7iftlik, sanal arkada\u015fl\u0131klar, sanal oyunlar ve sanal muhabbetlerle vakit ge\u00e7irmekte ve toplumda ekrana ba\u011f\u0131ml\u0131 bir nesil yeti\u015fmektedir. Bu durumda \u00e7ocuklar\u0131n sosyalliklerini olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. \u00c7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin bu durumdan dolay\u0131 kendilerine olan g\u00fcvenleri azalm\u0131\u015f, sevilmeme, dalga ge\u00e7ilme korkusu ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flar ve mutsuz bir nesil yeti\u015fmektedir. Ders \u00e7al\u0131\u015fma esnas\u0131nda Facebook sayfas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutan \u00f6\u011frencilerin ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Facebook kullan\u0131c\u0131s\u0131 olan ile kullan\u0131c\u0131 olmayan \u00f6\u011frencilerin ba\u015far\u0131lar\u0131 aras\u0131nda ciddi fark g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u00d6\u011frencilerin savunma olarak \u201carada bak\u0131p \u00e7\u0131k\u0131yorum\u201d mazereti hi\u00e7bir ge\u00e7erlilik ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temel sebebi Facebook\u2019un a\u015f\u0131r\u0131 dikkat da\u011f\u0131tmas\u0131d\u0131r. \u00c7ocu\u011fun Facebook \u00fczerine yo\u011funla\u015fan dikkati dersine vermesi gereken ilgiye engel olmaktad\u0131r. Bu durum kitap, gazete, dergi vb. okurken de ge\u00e7erlidir. Ak\u0131ll\u0131 telefonlara gelen her bildirim ya da etkile\u015fim dikkat da\u011f\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ebeveynlerin Facebook kullanmak istemeyen kitlenin de s\u0131rf \u00e7ocu\u011funun \u00f6zetim ve denetimini sa\u011flamak amac\u0131yla Facebook\u2019a \u00fcye oldu\u011funu s\u00f6yleyebilmekteyiz. Facebook uygulamas\u0131 \u00fczerinden \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131 da eri\u015filebilir ya da onlarla da arkada\u015fl\u0131k kurulabilir. Bu durum da \u00e7ocuklar\u0131 bir hayli rahats\u0131z etmektedir. Facebook kullan\u0131m\u0131n\u0131n ebeveynlere etkisi bir anlamada \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetleme kolayl\u0131\u011f\u0131 sunmas\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z Facebook kullan\u0131m\u0131n ebeveynlere etkisi sadece \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 takip etme noktas\u0131nda de\u011fildir. Ebeveynler bunun yan\u0131nda Facebook\u2019u ki\u015fisel olarak kullanmaktan zevk ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in de kullanmaktad\u0131r. Bu durumda Facebook kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar kadar ebeveynleri de etkisi alt\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Fakat ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak sosyal medya kullanman\u0131n \u00e7ocuklara olan etkisinden ebeveynlere olan etkisi farkl\u0131d\u0131r. Sosyal Medya A\u011flar\u0131n\u0131n etkisi gen\u00e7ler \u00fczerinde sosyal ili\u015fkilerin bozulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olmakta ancak ebeveynlerde bu durum \u00e7iftlerin bo\u015fanma y\u00fczdesini artt\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nde etki etmektedir. Bazen evli bireyler e\u015flerinden \u00e7ok e\u015flerinin eskiden birlikte oldu\u011fu ki\u015fileri takip etmektedirler. \u00d6zellikle gen\u00e7 kad\u0131nlar aras\u0131nda Sosyal Medya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha h\u0131zl\u0131 artmaktad\u0131r. Bu durum da e\u015fler aras\u0131ndaki g\u00fcven problemini ortaya \u00e7\u0131kararak tart\u0131\u015fmalara neden olabilmektedir. Ayr\u0131ca s\u00fcrekli sanal \u00e2lemde sosyalle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fan bireyler e\u015fini ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da ihmal edebilmektedir. Sanal \u00e2lemde tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer yeni arkada\u015fl\u0131klar edinmek i\u00e7in etkile\u015fim i\u00e7erisinde olmak evliliklere zarar vermektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medyadan dolay\u0131 bo\u015fanmalar artm\u0131\u015ft\u0131r. Duygusal anlamdaki birlikteliklere de sosyal medya zarar vermektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bilgisayar ve internet kullan\u0131m\u0131 geni\u015f bir kullan\u0131c\u0131 kitlesine sahip olmakla birlikte \u00e7o\u011funlu\u011fu gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle internet kullan\u0131m\u0131nda ailelerin bilin\u00e7lendirilmesi ve e\u011fitilmesi konular\u0131na odaklanmak gerekmektedir. Sosyal medya ya da internet kullan\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 aile \u00fcyelerine zaman ay\u0131rmama durumu ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bu \u00e7ok \u00f6nemli bir konudur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde geli\u015fen teknoloji ve eri\u015fimim kolay olmas\u0131ndan dolay\u0131 internet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7o\u011falmaktad\u0131r. Modern \u00e7a\u011f\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu bu yenilikler, aile i\u00e7i ileti\u015fimi, akran ileti\u015fimini ve ebeveyn- \u00e7ocuk ileti\u015fimine zarar vermektedir. \u0130nternet ve \u00f6zellikle sosyal medya kullan\u0131m\u0131 insanlar\u0131n zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmektedir. Birey kendini sanal ortamda \u00f6zg\u00fcven a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha rahat hissetmektedir. Sosyal \u00e7evresinde az arkada\u015f\u0131 olan ya da sosyal \u00e7evre edinemeyen \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler sosyal payla\u015f\u0131m sitelerinde tan\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu olmad\u0131\u011f\u0131 herkesi arkada\u015f\u0131 olarak ekleyerek psikolojik olarak tatmin olmaktad\u0131r. Nitekim uzmanlar da sosyal payla\u015f\u0131m a\u011flar\u0131nda fazla zaman harcayan \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin i\u00e7ine kapan\u0131k, \u00f6zg\u00fcveni d\u00fc\u015f\u00fck, al\u0131ngan, utanga\u00e7, sosyal ili\u015fkileri zay\u0131f, ileti\u015fim becerilerinden yoksun karakterde olduklar\u0131n\u0131 belirtmektedir. Sosyal medya kullan\u0131ma \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler \u00fczerinden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ders ve akademik ba\u015far\u0131lar\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir. \u0130leti\u015fim becerisi ve \u00f6zg\u00fcveni d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7ocuklarda sosyal medya kullan\u0131m oran\u0131 daha fazlad\u0131r. Sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n etkisi \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler i\u00e7in toplumsal ili\u015fkilerin zarar g\u00f6rmesi y\u00f6n\u00fcnde olsa da ebeveynlerde bu durum daha farkl\u0131d\u0131r. E\u015fler aras\u0131nda sosyal medyan\u0131n etkisi bo\u015fanma y\u00fczdesini y\u00fckseltici y\u00f6nde etki etmektedir. E\u015flerin sosyal medya kaynakl\u0131 birbirlerine ayr\u0131lan zaman\u0131n k\u0131salmas\u0131, sosyal medyada yap\u0131lan payla\u015f\u0131m, be\u011feni, etkile\u015fim vb. durumlar zaman zaman tart\u0131\u015fmalara sebep olmakta hatta bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda bo\u015fanma durumuna kadar gidilebilmektedir. Sosyal medyada etkile\u015fim, internet ortam\u0131nda ki\u015filerin bilgi al\u0131\u015fveri\u015fine devam etmesi durumdur. Dijital ortamda bireyler kat\u0131l\u0131mc\u0131 olarak birbirlerini etkilemektedirler. Bireyler sosyal medyada payla\u015f\u0131lan i\u00e7eriklere yorum yazmakta, farkl\u0131 veri giri\u015fleri yapmakta, b\u00f6ylelikle bilgi web orman\u0131ndaki bilgilerin anlam\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirmektedir. Ama bu etkile\u015fimler gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklarda farkl\u0131 ebeveynlerde farkl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r. Gen\u00e7lerde duygusal anlamda olan ili\u015fkilerde tart\u0131\u015fmalara anne-babalarda ise bu etkile\u015fimler sonucunda k\u0131skan\u00e7l\u0131k durumuna ve bazen de bo\u015fanmalara sebep olabilmektedir. Normal hayatta insanlar\u0131n aldatma ortam\u0131 sosyal medya ortam\u0131nda oldu\u011fu kadar kolay olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re sanal \u00e2lemde ba\u015flayan ili\u015fkilerin ger\u00e7ek hayata yans\u0131mas\u0131yla aldatma oranlar\u0131nda art\u0131\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Burada belirtmemiz gereken \u00f6nemli bir konu e\u015flerin aldat\u0131\u015f\u0131nda tek etkenin sosyal medya olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu konularla ilinti olarak Facebook, h\u00e2lihaz\u0131rda e\u015fiyle mutlu olmayan bireyin i\u00e7inde bulunan aldatma d\u00fcrt\u00fcs\u00fcn\u00fc rahat\u00e7a uygulamaya ge\u00e7ebilece\u011fi bir saha olarak ve aralar\u0131nda g\u00fcven problemi olan e\u015flerin bu \u015f\u00fcphelerini daha fazla tahrik eden etken olarak tehlikeli g\u00f6r\u00fclmelidir. Sosyal medya kullan\u0131m\u0131 gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar aras\u0131nda daha yayg\u0131n oldu\u011fundan, sosyal medyan\u0131n belki de en tehlikeli durumu cinsel istismard\u0131r. 11-18 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda olan \u00e7ocuklar; tehlikenin nereden gelece\u011fini bilemeyen, hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 insanlara bile g\u00fcvenecek ya\u015fta olan bu \u00e7ocuklara sosyal medya a\u00e7\u0131k bir tuzak durumuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Normalde \u00e7o\u011fu ebeveyn \u00e7ocu\u011funun kimlerle arkada\u015fl\u0131k etti\u011fi hakk\u0131nda genel anlamda bilgi sahibi olurken sosyal medya (Facebook) nedeniyle ebeveynlerin denetimi ciddi derecede azalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardaki \u00e7ocuklar i\u00e7in kurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan g\u00f6n\u00fcl ili\u015fkilerinin olu\u015fumu sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kolay ve cazip duruma gelmesi, gizli olmas\u0131 ve esnek olmas\u0131 gibi fakt\u00f6rler nedeniyle \u00e7ocuklar\u0131n art niyetli ki\u015filer taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131lmalar\u0131 daha da kolayla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p>A\u0130LEDE MADDE BA\u011eIMLILI\u011eIYLA M\u00dcCADELE<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar incelendi\u011finde aile i\u015flevlerinin \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ailenin ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lamak, stat\u00fc sa\u011flamak, \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimini planlamak, din e\u011fitimi vermek, bo\u015f zaman faaliyetlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek, aile \u00fcyelerinin birbirini korumas\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ortam\u0131 yaratmak gibi paradan sa\u011fl\u0131\u011fa, duygulardan kendini ifade etmeye gibi \u00e7ok geni\u015f bi\u00e7imde ele al\u0131n\u0131r. Aile i\u015flevlerinden cinsellik, do\u011furganl\u0131k ve birincil toplumsalla\u015fma \u00fczerinde daha yayg\u0131n bir anla\u015fman\u0131n oldu\u011funu ifade edilir.<\/p>\n<p>Aile bir sistem olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, aile i\u00e7inde madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 bireyin olmas\u0131 aile sistemini olumsuz y\u00f6nde etkilemekte ve ailede karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Madde kullan\u0131m\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, bireyin kimyasallarla (bir k\u0131sm\u0131 t\u0131p i\u00e7i bir k\u0131sm\u0131 da t\u0131p d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan maddeler) kurdu\u011fu ili\u015fkide \u00f6zdenetim ve \u00f6zerkli\u011fini kaybetmesi, \u00f6zg\u00fcr olamama ve \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn ortadan kalkmas\u0131yla geli\u015fen \u00e7ok boyutlu ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc sorunsald\u0131r. Bu kimyasallar\u0131n ortak y\u00f6n\u00fc beyin ve ba\u011flant\u0131l\u0131 sistemleri etkilemesi, ya\u015fam i\u00e7in gerekli olmamas\u0131 ve sahte bir iyi olu\u015f hali yaratmas\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri olan alkol ve alkol d\u0131\u015f\u0131 madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sorunu yaln\u0131z bireyi de\u011fil, bireyin i\u00e7inde bulundu\u011fu aileyi de etkilemektedir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisinde k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6ncesine kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 birey odak al\u0131nmaktayd\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bireylerin yak\u0131nlar\u0131 \u00f6nemsenmemekteydi. Alkol ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 birey, \u00f6zellikle de erkek olan ba\u011f\u0131ml\u0131 birey y\u0131llar boyunca ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ve tedavilerin neredeyse t\u00fcm\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck dikkati \u00fczerinde toplam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Alkol ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n\u0131n e\u015fleri ve akrabalar\u0131 alkol ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 bir \u00fcyesi olan ailelerdeki etkile\u015fimler ve geli\u015fmelere dikkat \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu zamana kadar sadece alkol ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 birey i\u00e7in kabul g\u00f6ren hastal\u0131k kavram\u0131, ailedeki her bireyin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan etkilenece\u011finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 noktada \u201c aile hastal\u0131\u011f\u0131 \u201d kavram\u0131na \u00e7evrilmi\u015ftir. Daha sonra e\u015f ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k (codependence) olarak geni\u015fletilen bu terim, alkol ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 bireye y\u00f6nelen uyumsuz ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z tepkileri tarif etmek \u00fczere t\u00fcretilmi\u015ftir. Buradaki vurgu yine ili\u015fkiseldir. En geni\u015f anlam\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ifadesi ba\u015fka birinin hakimiyetine tepkisel, itaatkar bi\u00e7imde kar\u015f\u0131l\u0131k vermeyi tan\u0131mlamaktad\u0131r. Ba\u011f\u0131ml\u0131 aile, aile \u00fcyelerinden birinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sorunu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 veya bu durumu telafi etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ailedir. Aile \u00fcyeleri ba\u011f\u0131ml\u0131 bireyin kontrol kayb\u0131na ra\u011fmen aileyi ayakta tutmak i\u00e7in m\u00fccadele ederler ve bu bir arada tutmay\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 bireyin kontrol kayb\u0131 oldu\u011fu inkar\u0131na kat\u0131larak yaparlar. Bu ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir g\u00f6revdir. Aile, fark\u0131ndal\u0131kla ilgili belli alg\u0131lar\u0131 sistematik olarak konu d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak, alg\u0131lanan duruma alternatif a\u00e7\u0131klamalar t\u00fcreterek sebep ve sonu\u00e7 ili\u015fkisini tersine \u00e7evirerek veya kar\u0131\u015ft\u0131rarak bunun \u00fcstesinden gelmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu tabloda aile \u00fcyelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131, istekleri ve hissettikleri ba\u011f\u0131ml\u0131 bireylerinkine g\u00f6re ikinci plandad\u0131r. Bu durum ailelerin kimli\u011fine ve g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flar\u0131na iyice entegre olur ve aile sisteminin par\u00e7as\u0131 olur. Bu aile sisteminin b\u00fct\u00fcn aile \u00fcyeleri i\u00e7in bir bedeli vard\u0131r. Aile i\u00e7inde fiziksel ve duygusal belirtiler ortaya \u00e7\u0131kar ve bireysel geli\u015fim s\u0131kl\u0131kla ailenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in feda edilir. Bu ba\u011flamda profesyonellerin m\u00fcdahalesi ortaya \u00e7\u0131kan bu belirtilerin hafifletilmesi ve bireysel geli\u015fimin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bunu sa\u011flaman\u0131n yolu aile \u00fcyelerini aile sisteminden uzakla\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak veya sistem i\u00e7indeki yerlerini de\u011fi\u015ftirmeye yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r.<\/p>\n<p>Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 aile i\u015flevlerine ve ili\u015fkilerine etkisi ba\u011f\u0131ml\u0131 bireyin hem e\u015f ile ili\u015fkileri hem de \u00e7ocu\u011fu ile ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nabilir. E\u015f ile ili\u015fkiler y\u00f6n\u00fcnden ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n evlili\u011fi bir\u00e7ok y\u00f6nden etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u011f\u0131ml\u0131 bir aile \u00fcyesinin varl\u0131\u011f\u0131 evlilikten beklenen rollerde de\u011fi\u015fiklikler ortaya \u00e7\u0131karmakta ve evlilikte yeniden yap\u0131lanma meydana getirmektedir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k s\u00fcreci ile birlikte e\u015fler aras\u0131nda denetim mekanizmas\u0131 devreye girmekte ve bu durum \u00e7ok \u00f6zellikli bir ili\u015fkiye neden olmaktad\u0131r. Ailenin korunmas\u0131ndan \u00e7ocuklara ili\u015fkin sorumluluk ve \u00f6devlere kadar aile sisteminin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik bir\u00e7ok g\u00f6rev e\u015fe b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylelikle, aile sisteminin devam\u0131nda e\u015f belirleyici bir rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk ile ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise ebeveynlerde madde kullan\u0131m\u0131 ile \u00e7ocuklarda g\u00f6r\u00fclen sorunlu davran\u0131\u015flar aras\u0131nda nedensel bir ili\u015fki g\u00f6r\u00fclebilir. Aile i\u00e7i ili\u015fkinin niteli\u011fi ve bi\u00e7imi bu sorunlu davran\u0131\u015flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Ebeveynlerde madde kullan\u0131m\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n gelecekte benzer bir sorunu ya\u015famas\u0131na neden olabilir. Ba\u011f\u0131ml\u0131 ebeveyne sahip \u00e7ocuklarda depresyon, anksiyete, d\u00fc\u015f\u00fck benlik sayg\u0131s\u0131, bili\u015fsel i\u015flevlerde d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu \u00e7ocuklarda ayn\u0131 zamanda evden ka\u00e7ma, yalan s\u00f6yleme, kavga etme, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapma gibi ciddi davran\u0131\u015fsal sorular g\u00f6r\u00fclebilmekte ve bu nedenle \u00e7ocuklara s\u0131kl\u0131kla davran\u0131m bozuklu\u011fu tan\u0131s\u0131 konulabilmektedir. Ailede, alkol k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 \u00e7ocuk ihmali ve istismarlar\u0131 vakalar\u0131nda en yayg\u0131n fakt\u00f6rlerden biridir ve \u00e7ocuklara \u00e7ok ciddi zarar verir. Ailelerinde alkol problemi varsa \u00e7ocuklar\u0131n sosyal ya\u015fam\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlan\u0131r. K\u00f6t\u00fc bir manzarayla kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 korkusuyla arkada\u015flar\u0131n\u0131 evlerine getirmede kendilerini mah\u00e7up hissederler. E\u011fer ihmal ediliyorlarsa arkada\u015flar\u0131n\u0131n evlerinin bu durumunu g\u00f6rmelerini istemezler.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ml\u0131 ailesinde roller<\/p>\n<p>Ba\u015f Yap\u0131c\u0131: Bu aile \u00fcyesi, problemli i\u00e7iciye duygusal y\u00f6nden en yak\u0131n aile \u00fcyesidir. Problemli i\u00e7iciyi tehdit edebilen krizleri erteler. Ba\u015f yap\u0131c\u0131 d\u00fczenli olarak i\u00e7icinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 gizler ve ailenin devam\u0131 i\u00e7in sorumlulu\u011fu \u00fcstlenir. Problemli i\u00e7ici, e\u015flerden biri oldu\u011funda ba\u015f yap\u0131c\u0131 genellikle di\u011fer e\u015ftir. Problemli i\u00e7ici tek anne ya da babas\u0131 ise ba\u015fyap\u0131c\u0131 genellikle en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuktur. E\u011fer, alkol k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 olan en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuksa ba\u015f yap\u0131c\u0131 bir veya daha fazla ebeveyn ba\u015f yap\u0131c\u0131 rol\u00fcn\u00fc yerine getirmeye e\u011filimlidir.<\/p>\n<p>Kahraman: Bu rol ailenin en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocu\u011fu taraf\u0131ndan \u00fcstlenilir. D\u00fc\u015f\u00fck benlik sayg\u0131s\u0131, yetersizlik ve su\u00e7luluk duygular\u0131 i\u00e7indedir. Kaotik aile ya\u015fam\u0131 ger\u00e7e\u011fini ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7eker. Ba\u015far\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ailenin g\u00f6stermelik roll\u00fcndedir.<\/p>\n<p>\u015eamar O\u011flan\u0131: Ailenin y\u00fcz karas\u0131 rol\u00fcndedir ve ailenin t\u00fcm s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131nda su\u00e7lanmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sadece s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 ile dikkat \u00e7ekebilir. Her zaman meydan okuyan ve savunmac\u0131d\u0131r. Yakla\u015fan aile krizi zamanlar\u0131nda, \u015famar o\u011flan\u0131 ailenin dikkatini muhtemel problemden uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in aileyi kurtarmak ad\u0131na kendi davran\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine \u00e7eker.<\/p>\n<p>Yitirilmi\u015f \u00c7ocuk: \u015eamar o\u011flan\u0131 gibi d\u00fczenli aile dikkatini sa\u011flamada ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r. \u015eamar o\u011flan\u0131n\u0131n aksine iddias\u0131z davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe neden olmaz. Nerdeyse aile \u00fcyelerine g\u00f6r\u00fcnmez, \u0130zoledir ve kendilik de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Maskot: Maskot, \u015famar o\u011flan\u0131 ve yitirilmi\u015f \u00e7ocukla \u00e7o\u011fu ortakl\u0131\u011fa sahiptir. Maskot ailenin jokeridir stres dolu \u00e7evrede rahatlama \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 sa\u011flar. S\u0131k\u0131l\u0131kla uygunsuz bir eylemle mizah arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dikkat \u00e7ekmeye zorlay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde \u00e7abalar. Mizah\u0131 kullanma onun ger\u00e7ek korku hissinin k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirmesidir. Ailede ebeleyenlerden birinin madde kullan\u0131m\u0131 kadar \u00e7ocuklardan birinde de madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6zellikle ergenlik d\u00f6nemi madde kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece riskli bir d\u00f6nemdir<\/p>\n<p>Fiziksel ve ruhsal alanda \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve olgunla\u015fma \u00e7a\u011f\u0131 olarak nitelenen ergenlik d\u00f6neminin en \u00f6nemli psikososyal \u00f6zelli\u011fi kimli\u011fin kazan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ailesinden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fmaya ba\u015flayan ergen i\u00e7in bu d\u00f6nemde arkada\u015fl\u0131k ili\u015fkileri \u00e7ok fazla \u00f6nem kazan\u0131r. Gen\u00e7, arkada\u015f gruplar\u0131na dahil olabilmek i\u00e7in kendini onlar\u0131n etkisine b\u0131rak\u0131r. Anne ve baban\u0131n yerini \u00f6zde\u015fim kurduklar\u0131 ki\u015filer al\u0131r ve ergen bu ki\u015filere benzemek ister. Bu d\u00f6nemde kimlik karma\u015fas\u0131 t\u00fcm gen\u00e7lerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 olarak belirmektedir. Kimlik bocalamas\u0131ndan \u00e7\u0131kamayan ve olumsuz bir kimlik geli\u015ftiren ergen, madde kullan\u0131m\u0131 gibi \u00f6nemli bir sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/p>\n<p>Ergenlerde Madde Kullan\u0131m\u0131na Neden Olan Aile Fakt\u00f6rleri<\/p>\n<p>Ergenlerde madde kullan\u0131m\u0131na neden olan tek bir risk etkeninden ziyade arkada\u015f grubuna ba\u011fl\u0131, ebeveyne ba\u011fl\u0131, ki\u015fiye ba\u011fl\u0131, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve biyolojik risk etkenleri gibi birka\u00e7 risk etkeninin bir araya gelmesinden bahsedilebilir. Ancak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bu g\u00f6zden ge\u00e7irmede aile\/ebeveyne ba\u011fl\u0131 risk fakt\u00f6rleri ele al\u0131nacakt\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da ergenlerde madde kullan\u0131m\u0131 \u00f6ncesinde ailesel risk fakt\u00f6rlerinin listesi yer almaktad\u0131r. Bu risk fakt\u00f6rleri madde kullanan ergenlerde, madde kullanmayan ergenlerin aksine \u00f6nemlidir. . Tart\u0131\u015fma, kavga, \u00e7at\u0131\u015fma, \u00e7alma, aile krizi ya da y\u00fcksek stres i\u00e7eren davran\u0131\u015flar gibi ailede \u00f6nemli negatif davran\u0131\u015flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131. . Otoritenin daha az payla\u015f\u0131lmas\u0131, k\u00f6t\u00fc ileti\u015fim ve problem \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn ortakla\u015fa yap\u0131lmamas\u0131 gibi kendine \u00f6zg\u00fc ailesel ortamlar.<\/p>\n<p>Ebeveynle ilgili \u00f6rnekler ve etkiler:<\/p>\n<p>Ebeveynde madde kullan\u0131m\u0131, madde kullanmayan ancak a\u015f\u0131r\u0131 talepkar ya da a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu ebeveyn (\u00e7ocu\u011funun madde kullan\u0131m\u0131na son vermek i\u00e7in ona g\u00f6zda\u011f\u0131 verip onu tehdit eden ebeveynler bu \u015fekilde \u00e7ocu\u011fu madde kullanan arkada\u015flar\u0131na daha fazla iter ve kendilerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Ebeveyn yoklu\u011fu:<\/p>\n<p>A\u015f\u0131r\u0131 pasif anneler, ergenlerin, ebeveynlerinin madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 onaylad\u0131klar\u0131n\u0131 alg\u0131lamas\u0131,\u00a0 klasik olmayan ebeveynler (\u00fcvey ebeveyn, ebeveynin ve partnerlerin evlenmeden birlikte ya\u015famas\u0131, \u00e7oklu partnerler), ebeveynin \u00e7ocu\u011funa yak\u0131nl\u0131k eksikli\u011fi,\u00a0 ergenin, ebeveynlere hissetti\u011fi yak\u0131nl\u0131k eksikli\u011fi, ergenlerin, ebeveynlerinden \u00f6zellikle de babalar\u0131ndan sevgi ve destek konusunda yetersizlik hissetmesi,\u00a0 ebeveynler taraf\u0131ndan dayat\u0131lan kat\u0131 kontroller ya da disiplin konusunda ebeveynler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k,\u00a0 yasal problemi ya da antisosyal davran\u0131\u015flar\u0131 olan ebeveynler, ebeveynlerin ideal olarak olmas\u0131n\u0131 istedikleri \u00e7ocuk ile ger\u00e7ekte nas\u0131l oldu\u011fu konusundaki alg\u0131lamalar\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k sorunlar\u0131n katmerle\u015fmesine yol a\u00e7ar. Etkisiz ba\u015f etme mekanizmalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 da cabas\u0131\u2026<\/p>\n<p>Bununla birlikte, olumlu ebeveyn \u00e7ocuk ili\u015fkisi, anne-baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hayatlar\u0131 ile ilgili olmalar\u0131, aile i\u00e7inde tutarl\u0131 kurallar ve s\u0131n\u0131rlar, ebeveyn \u00e7ocuk aras\u0131nda ba\u011f olmas\u0131 ergenlerde madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nleyici etkenler olarak s\u0131ralanabilir. Ayr\u0131ca ailesel etkile\u015fimlerle ilgili pozitif ba\u011flanma, duygusal destek ve ciddi ele\u015ftirmenin bulunmamas\u0131, temel g\u00fcven duygusu, ebeveynin \u00e7ocu\u011fu izlemesi, a\u00e7\u0131k kurallar ve beklentilerin olmas\u0131 ergenler i\u00e7in koruyucu fakt\u00f6rler olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n\u0131n madde kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenenen aileler biran b\u00fcy\u00fck bir \u015fok ya\u015famaktad\u0131rlar. Ge\u00e7irdikleri bu \u015fokun alt\u0131nda bir \u00e7ok etken vard\u0131r. Bunlar \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir : &#8211; \u00c7ocuklar\u0131ndan beklentileri olan ebeveynler bir anda ciddi bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famaya ba\u015flar. \u00c7ocuklar\u0131yla ilgili hayalleri, planlar\u0131 ve umutlar\u0131 t\u00fckenmi\u015ftir. &#8211; Neden benim \u00e7ocu\u011fum diyerek bunu hak etmedim duygusunu ya\u015farlar. &#8211; Bazen \u00f6fkeye d\u00f6n\u00fc\u015febilen ve \u00e7ocu\u011fa yans\u0131t\u0131lan ciddi bir su\u00e7luluk duygusu ya\u015farlar. Neyi eksik yapt\u0131klar\u0131na dair kendilerini sorgularlar. &#8211; Sonraki a\u015famada ise aile, \u00e7evre bask\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flar. \u00c7evredeki di\u011fer insanlar ne d\u00fc\u015f\u00fcnecektir ve aile bu durumu onlara bu durumu nas\u0131l anlatacakt\u0131r. &#8211; Aileler madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sorunu ile nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabileceklerini bilmedikleri i\u00e7in bir panik durumu ya\u015fayabilirler.<\/p>\n<p>Ne yapmalar\u0131 gerekmektedir ? Nas\u0131l davranmal\u0131d\u0131rlar ?<\/p>\n<p>Madde kullanan ergenin ailesiyle yap\u0131lacak g\u00f6r\u00fc\u015fmede aile \u00fcyelerinin neler ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak, beklentilerini \u00f6\u011frenmek, durumu kabul etmelerini sa\u011flamak, aile \u00fcyelerini ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 maddelerin etkileri, tedavi s\u00fcreci ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ile ilgili bilgilendirmek, hedeflenir. \u00d6ncelikli olarak aile \u00fcyesi dikkatlice ve yarg\u0131lanmadan dinlenmeli ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aile \u00fcyesine g\u00f6sterilmelidir. Ailenin madde kullan\u0131m sorunuyla ilgili izledikleri y\u00f6ntem ve elde edilen sonu\u00e7lar de\u011ferlendirilmelidir. Aile \u00fcyeleri ba\u011f\u0131ml\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131, maddeler ve etkileri, madde etkisinde olmad\u0131\u011f\u0131nda gen\u00e7le konu\u015fulmas\u0131 konular\u0131nda bilgilendirilebilir. Baz\u0131 durumlarda aile \u00fcyeleri gencin madde kullan\u0131m sorunu oldu\u011funu kabul etmek istemeyebilirler. Bu durumda aileye sorunu kabullenmeleri i\u00e7in zaman verilebilir. Aile \u00fcyelerine \u00f6n yarg\u0131lar\u0131n\u0131zdan kurtulun, \u00e7ocu\u011funuzu yarg\u0131lamay\u0131n, korkutmay\u0131n ve su\u00e7lamay\u0131n gibi mesajlar verilerek \u00e7ocuklar\u0131 ile olumlu ili\u015fki kurmalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Aile \u00fcyelerine verilecek ba\u015fka bir mesaj ise kendilerini su\u00e7lamaktan vazge\u00e7meleri ve kendilerini haz\u0131r hissetmedik\u00e7e \u00e7ocuklar\u0131yla konu\u015fma yapmamalar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca aile \u00fcyelerine gencin kendi almas\u0131 gereken sorumluluklar\u0131n\u0131 onun yerine y\u00fcklenmemelerini aileye ifade edilmelidir. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisi s\u00fcrecinin sab\u0131r isteyen bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu da aile \u00fcyeleriyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclebilir.<\/p>\n<p>Madde Kullanan Ergenler \u0130\u00e7in Aile E\u011fitimi<\/p>\n<p>Madde kullan\u0131m bozuklu\u011fu olan ergenlerde aileyle \u00e7al\u0131\u015fma, ergenin madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 b\u0131rakmas\u0131 veya tedavisinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Anne baban\u0131n tedaviye kat\u0131lmas\u0131, m\u00fcdahalenin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131ran \u00f6nemli bir etkendir. Bu nedenle anne ve baban\u0131n e\u011fitimi tedavi s\u0131ras\u0131nda g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Anne ve babalar\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan maddeler ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k s\u00fcreci hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, madde kullanan ki\u015fiyi nas\u0131l anlayabilecekleri, arkada\u015flar\u0131n\u0131 ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n ailelerini tan\u0131malar\u0131, ergenlik d\u00f6neminin \u00f6zelliklerini bilmeleri, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7\u00f6zmeyi bilmeleri, etkili disiplin y\u00f6ntemlerini \u00f6\u011frenmeleri, \u00e7ocuklar\u0131yla etkili ileti\u015fim sa\u011flamalar\u0131 aile e\u011fitim programlar\u0131nda yer alan konular olarak s\u0131ralanabilir.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k e\u011filimi g\u00f6steren ve ba\u011f\u0131ml\u0131 olan gen\u00e7lerin \u00e7o\u011fu ileti\u015fim bozuklu\u011fu olan ailelerden gelmektedir. Ailenin, madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131layan, tehlikeli olarak alg\u0131lamayan tutumlar\u0131 gen\u00e7 i\u00e7in madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zendirebilecek bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Ailenin de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n madde kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fclerinin neler oldu\u011funun anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda gen\u00e7 birey daha bilin\u00e7li bir \u015fekilde kendi y\u00f6n\u00fcn\u00fc saptayabilmektedir. Aile i\u00e7inde madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 ergenin olmas\u0131 ailelerle sosyal hizmet uygulamas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fim ya da m\u00fcdahale i\u00e7in ailelerin g\u00fc\u00e7lerini peki\u015ftiren ailelerle sosyal hizmet, ailelerin i\u015flevlerini etkili bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi i\u00e7in 1) Ailenin sosyal \u00f6yk\u00fcs\u00fc al\u0131narak aile hakk\u0131nda yeterli bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirebilir. 2) Ailenin \u00fcyelerinin t\u00fcm\u00fcyle kabullenici, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve \u00f6zenli bir mesleki ili\u015fki kurulmal\u0131d\u0131r. Aile \u00fcyelerinin her birine birey olarak sayg\u0131 duyulmal\u0131d\u0131r. Mesleki \u00e7al\u0131\u015fmada s\u00fcrekli olarak aile bireylerinin katk\u0131s\u0131 istenmeli ve sunulan katk\u0131lara de\u011fer verilmelidir. Sosyal hizmet uzman\u0131 problemi te\u015fhis ederek aile \u00fcyelerini su\u00e7lamamal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde sorumluluk, g\u00fcnah ke\u00e7isi gibi baz\u0131 aile \u00fcyelerine y\u00fcklenerek mesleki m\u00fcdahalenin etkilili\u011fi ortadan kalkacakt\u0131r. Bu noktada sosyal hizmet uzman\u0131, aile yap\u0131s\u0131ndaki i\u015flevselli\u011fin probleme ne \u015fekilde katk\u0131 verdi\u011fine odaklanmal\u0131d\u0131r. Sosyal hizmet uzman\u0131 her bir aile \u00fcyesinin haklar\u0131na sayg\u0131 duyan, onlar\u0131 su\u00e7lamayan bir tutum geli\u015ftirerek ailenin problemlerine ili\u015fkin olarak nas\u0131l birlikte \u00e7aba g\u00f6stereceklerine ili\u015fkin model olur. Daha sonra ailenin bir b\u00fct\u00fcn olarak problemleri konusunda sorumluluk \u00fcstlenmesine yard\u0131m edilir.<\/p>\n<p>Sosyal hizmet uzman\u0131 arkada\u015flar ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k s\u00fcreci, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k tedavisi hakk\u0131nda aileleri bilgilendirmek ve ailenin tedaviye kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. . Aile \u00fcyeleri aras\u0131nda k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015fen ileti\u015fimlerin yerine problem \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc yeni ileti\u015fim tarzlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak. . Aile \u00fcyelerinin her birinin kendi ya\u015famlar\u0131yla ilgili sorumluluk \u00fcstlenmelerine ve aile i\u00e7indeki ba\u011f\u0131ml\u0131 ergenin sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00fcstlenmemelerine yard\u0131mc\u0131 olmak. . Aile bireylerinin ba\u011f\u0131ml\u0131 ergen ve sistemle kurduklar\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 besleyen sa\u011fl\u0131ks\u0131z ili\u015fkilerinin sonlanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak. Aileyi ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 ergeni gerekti\u011finde toplumsal hizmet ve kaynaklardan yararland\u0131rmak.<\/p>\n<p>Aile i\u00e7inde madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 bir ergenin varl\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak di\u011fer aile \u00fcyelerini de etkilemekte ve aile i\u00e7inde sosyal hizmet m\u00fcdahalesini gerektiren \u00e7e\u015fitli sorunlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu nedenle ailelerle sosyal hizmet uygulamalar\u0131 madde ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 ergenin maddeden uzak kalmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve bir b\u00fct\u00fcn olarak aile i\u015flevselli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>EVL\u0130L\u0130K YEM\u0130N\u0130<\/p>\n<p><strong>Evlilik kad\u0131n ve erke\u011fin farkl\u0131 de\u011ferlerden ve ortamlardan gelerek ortak bir hayat olu\u015fturmak amac\u0131yla meydana getirdikleri yap\u0131d\u0131r. Aile olman\u0131n temelinde neslin ve nefsin korunmas\u0131 esas al\u0131n\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Malumdur ki, Aile olman\u0131n temelini olu\u015fturan evlilik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilen s\u00f6zler ve at\u0131lan imzalar ile yap\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bir kad\u0131n ve erke\u011fin bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu bu \u00f6zel yap\u0131 hayatlar\u0131n\u0131 beraber ge\u00e7irmek, ortak bir yola girmek ve bu ortak yap\u0131dan meydana gelecek \u00e7ocuklar ile ve di\u011fer akrabalar ile uzun ili\u015fkiler olu\u015fturmak ama\u00e7lan\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu do\u011frultuda kad\u0131n ve erke\u011fin birbirine yapm\u0131\u015f oldu\u011fu evlilik yemini s\u00f6zleri olduk\u00e7a anlaml\u0131 ve derin duygular bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/strong><strong> Bu yemin ayn\u0131 zamanda iki taraf\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131 h\u0131s\u0131m yaparak yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Kelimelerin yan yana getirilerek meydana getirdi\u011fi yo\u011fun anlamlar, duygusal anlar evlilik yemini \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kar. Herkesin\u00a0<a href=\"https:\/\/www.haberso.com\/etiket\/ihtiyac\">ihtiya\u00e7<\/a>\u00a0duyaca\u011f\u0131 bu g\u00fczel s\u00f6zlere ayn\u0131 zamanda elbette ki e\u015flerde ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/strong><\/p>\n<p><strong>E\u015flerin birbirine verdi\u011fi bu s\u00f6zler uzun bir evlili\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Asl\u0131nda evlili\u011fini sayg\u0131 ve sevgi \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fcten ki\u015filer birbirlerine vermi\u015f olduklar\u0131 bu s\u00f6zler sayesinde evlenmek isteyen ki\u015filere de ayn\u0131 zamanda \u00f6rnek te\u015fkil ederler.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Evlilik yemini olarak tan\u0131mlanan g\u00fczel s\u00f6zler pek \u00e7ok yeni yuva kurmak isteyen ki\u015fiye ilham kayna\u011f\u0131 olur. Biz bu yaz\u0131m\u0131zda (\u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k) evlilik a\u015famas\u0131nda \u00e7iftlerin birbirlerine kar\u015f\u0131 yapacaklar\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131k yeminini \u00e7e\u015fitlendirelim istedik. <\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Hastal\u0131kta ve sa\u011fl\u0131kta, iyi g\u00fcnde ve k\u00f6t\u00fc g\u00fcnde, yoksullukta ve bollukta,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.haberso.com\/etiket\/olum\">\u00f6l\u00fcm<\/a>\u00a0bizi ay\u0131rana kadar seni sevece\u011fime ve sadakatla ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma yemin ederim.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ben araba kullan\u0131rken \u201cay biraz yava\u015f gitsen\u201d demene sinirlenmeyece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Biz tart\u0131\u015f\u0131rken \u00f6nce a\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130zlemeyi \u00e7ok istedi\u011fin romantik komedi filmini seyrederken kanepede uyuya kalmayaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sen ma\u00e7 izlerken televizyonun \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7meyece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Birlikte\u00a0<a href=\"https:\/\/www.haberso.com\/etiket\/oyun\">oyun<\/a>\u00a0oynarken bunun bir oyun oldu\u011funu unutmayaca\u011f\u0131ma ve gaza gelip seni yenmeyece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Buzdolab\u0131nda yar\u0131m kalm\u0131\u015f s\u00fct\u00fc bitirmeden yeni bir kutu s\u00fct a\u00e7mayaca\u011f\u0131na s\u00f6z veriyorum?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sofray\u0131 toplarken sana\u00a0<a href=\"https:\/\/www.haberso.com\/etiket\/yardim\">yard\u0131m<\/a>\u00a0edece\u011fime ve taba\u011f\u0131m\u0131 lavaboya de\u011fil, bula\u015f\u0131k makinesine yerle\u015ftirece\u011fime s\u00f6z veriyorum. \u00dct\u00fcy\u00fc bula\u015f\u0131klardan sonra halledece\u011fime\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Benden habersiz ald\u0131\u011f\u0131n gofret, \u00e7ikolata, \u015feker ve bilimum tatl\u0131lar\u0131 gizli gizli \u00a0yemeyece\u011fime s\u00f6z veriyorum?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Di\u015f macunu t\u00fcp\u00fcn\u00fc ortadan de\u011fil her medeni insan gibi dibinden ba\u015flayarak s\u0131kaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Salonun ortas\u0131na b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n-b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m \u00e7oraplar\u0131 her zaman, hi\u00e7 \u00fc\u015fenmeden \u00e7ama\u015f\u0131r makinesine ataca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Evde ba\u015f ba\u015fayken \u201cba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131m\u0131\u201d bahane etmemeye, her gece uygulayaca\u011f\u0131m \u015fiddetin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131rmayaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00d6m\u00fcr boyu sevmeye, tuvaleti temizlemeye, \u00f6lene kadar yemek yapmaya, kokan \u00e7oraplar\u0131n\u0131 salondan toplamaya ve tv kumandas\u0131na elveda demeye yemin ederim.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Senin hayat\u0131 sevmene yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131ma, sana her zaman sevgiyle dokunaca\u011f\u0131ma ve a\u015fk\u0131n gerektirdi\u011fi sabr\u0131 g\u00f6sterece\u011fime yemin ederim. Hayat\u0131n\u0131 cehenneme \u00e7evirmeyece\u011fime\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Akrabalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131 veya pijamamla dola\u015fmayaca\u011f\u0131ma, perdeleri asarken merdiveni tutarak yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131ma, ma\u00e7 izlerken kritik anlarda ekran \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mene kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131 rahats\u0131z etmeden tepki g\u00f6stermeye s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hasta olmad\u0131\u011f\u0131m s\u00fcrece seninle pembe dizi izleyece\u011fim ve diziyi izlerken y\u00fcksek sesle yorum yapaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum. Mesela; \u201d Tuh Allah seni kahretmesin bu o adama yap\u0131l\u0131r m\u0131yd\u0131?\u201d Evlilik y\u0131ld\u00f6n\u00fcmlerimizde anne-baban\u0131 \u00e7aya davet edece\u011fime, nadiren de olsa TV kumandas\u0131n\u0131 sana verece\u011fime, f\u0131rsat olursa \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 y\u0131kay\u0131p, \u00fct\u00fcleyece\u011fime, senede bir de olsa ailene telefon etmene izin verece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Futbol ma\u00e7lar\u0131n\u0131 seni s\u0131kacak kadar izlemeyece\u011fime, televizyon kumandas\u0131n\u0131 arada bir sana verece\u011fime, fazla mesai bahanesiyle arkada\u015flara uymayaca\u011f\u0131ma, kay\u0131nvalidemin ev ziyaretlerinden rahats\u0131z olmayaca\u011f\u0131ma, \u00f6zel g\u00fcn ve haftalar\u0131m\u0131z\u0131 asla unutmayaca\u011f\u0131ma, arada s\u0131rada da olsa sana hediyeler alaca\u011f\u0131ma, seni daima koruyup kollayaca\u011f\u0131ma.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Pantolon cepleri ve evraklar\u0131n\u0131 her g\u00fcn kar\u0131\u015ft\u0131rmayaca\u011f\u0131ma, f\u0131rsat bulduk\u00e7a seninle al\u0131\u015fveri\u015fe \u00e7\u0131k\u0131p somurtmayaca\u011f\u0131ma, ailen geldi\u011finde onlara mutfaktaki e\u015fyalar\u0131n yerlerini bulmakta yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>S\u00fcrekli \u015fikayet etmeyece\u011fime, kredi kartlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertip seni \u00fczmeyece\u011fime, s\u0131k s\u0131k a\u011flayarak annemin evine gitmeyece\u011fime, pahal\u0131 hediyeler istemeyece\u011fime, al\u0131\u015fveri\u015f konusunda seni yormayaca\u011f\u0131ma, her g\u00fcn sana m\u00fckellef sofralar haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ma, seni anlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ma, hayat\u0131m boyunca seni sevece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yorgun olsam dahi seninle her zaman al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerini gezece\u011fime, almayaca\u011f\u0131n k\u0131yafetleri deneme kabininde saatlerce deneyip zaman\u0131m\u0131z\u0131 harcamana ve t\u00fcm bunlar i\u00e7in sana tek kelime bile etmeyece\u011fime s\u00f6z veriyorum.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Art\u0131k ya\u011fmurda hi\u00e7 \u0131slanmayacaks\u0131n\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc her biriniz bir di\u011feriniz i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131nak olacaks\u0131n\u0131z. Art\u0131k hi\u00e7 \u00fc\u015f\u00fcmeyeceksiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc her biriniz bir di\u011feriniz i\u00e7in s\u0131cakl\u0131k olacaks\u0131n\u0131z. Art\u0131k hi\u00e7 yaln\u0131zl\u0131k \u00e7ekmeyeceksiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc her biriniz bir di\u011ferinize yolda\u015f olacaks\u0131n\u0131z. Art\u0131k bir bedensiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6n\u00fcn\u00fczde tek bir hayat var. \u015eimdi yuvan\u0131za gidin, birlikteli\u011finize tan\u0131k olacak g\u00fcnlere ba\u015flay\u0131n. Her g\u00fcn\u00fcn\u00fcz mutlulukla dolsun, \u00f6mr\u00fcn\u00fcz mutlulukla uzas\u0131n.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eakas\u0131 bir yana Rabbim t\u00fcm evli karde\u015flerimize d\u00fcnya ve ahret saadeti versin. Bir yast\u0131kta kocas\u0131nlar. (Yast\u0131klar\u0131 ve nevresimleri arada bir de olsa y\u0131kamay\u0131 unutmas\u0131nlar.)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>FEHM\u0130 DEM\u0130RBA\u011e<\/p>\n<p>14 N\u0130SAN 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BABA OCA\u011eI, ANA KUCA\u011eI A\u0130LE Evlilik ama\u00e7 m\u0131, ara\u00e7 m\u0131? Ama\u00e7lar nedir, ara\u00e7lar nedir? Sorunsuz evlilik olmayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, sorunlara \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak gerekiyor; ama nas\u0131l? Erken evlenmek zararl\u0131 oldu\u011fu kadar, ge\u00e7 evlenmek de zararl\u0131d\u0131r ve bunun nedenleri nelerdir? Evlilikte kar\u0131-kocan\u0131n huylar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olursa \u00a0ve buna \u00e7are var m\u0131d\u0131r? G\u00fczel ge\u00e7im i\u00e7in \u00f6nce kendini, sonra kar\u015f\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9674,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-9673","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9673"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9678,"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/9673\/revisions\/9678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cizgiromanokulu.org\/cr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}